Του Χάρη Φλουδόπουλου
Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, Great Sea Interconnector (GSI), επιστρέφει στο προσκήνιο, όχι μόνο ως ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά έργα της Ανατολικής Μεσογείου, αλλά και ως πεδίο άσκησης γεωπολιτικής ισχύος. Η έναρξη των εργασιών βυθομέτρησης αποτελεί κρίσιμο βήμα για την επανεκκίνηση του έργου, μετά το διπλωματικό μπρα-ντε-φερ μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας, που ανέδειξε για ακόμα μία φορά τις τουρκικές επιδιώξεις στην περιοχή.
Η διασύνδεση, η οποία σχεδιάζεται να ενώσει την Κρήτη με την Κύπρο, βρέθηκε στο επίκεντρο της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης όταν η Τουρκία επιχείρησε να αμφισβητήσει τη δυνατότητα διεξαγωγής ερευνών σε θαλάσσιες περιοχές οι οποίες θεωρεί ότι εμπίπτουν στις δικές της αρμοδιότητες. Η κινητοποίηση τουρκικών πολεμικών πλοίων και οι παρεμβάσεις της Άγκυρας κατά τις προηγούμενες έρευνες είχαν οδηγήσει σε αναστολή των εργασιών, προσδίδοντας στο έργο σαφή πολιτικοδιπλωματική διάσταση.
Η ελληνική θέση παραμένει κατηγορηματική και δεν ζητήθηκε καμία άδεια από την Τουρκία για τη διεξαγωγή των ερευνών. Η διαδικασία αδειοδότησης πραγματοποιήθηκε εξ ολοκλήρου από τις αρμόδιες ελληνικές αρχές, με την Αθήνα να υπογραμμίζει ότι οι σχετικές δραστηριότητες πραγματοποιούνται σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. Πρόκειται για μια κρίσιμη παράμετρο, καθώς η ελληνική πλευρά δεν αναγνωρίζει στην Άγκυρα δικαίωμα έγκρισης ή παρεμπόδισης των συγκεκριμένων εργασιών.
Η σημασία της εξέλιξης υπερβαίνει τα στενά όρια του ενεργειακού σχεδιασμού. Η υλοποίηση του GSI συνδέεται με την ενεργειακή ασφάλεια της Κύπρου, την ενίσχυση της παρουσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Ανατολική Μεσόγειο και την άσκηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας.
Ανοίγει ο δρόμος για τα οικονομικά οφέλη
Πέρα όμως από τη γεωπολιτική διάσταση, η προοπτική υλοποίησης του έργου αποκτά ιδιαίτερη σημασία και για τους καταναλωτές των δύο χωρών. Σύμφωνα με νέα μελέτη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, η λειτουργία του GSI μπορεί να αποφέρει συνολική ετήσια εξοικονόμηση από 123 έως 138 εκατ. ευρώ, με τη συντριπτική πλειονότητα του οφέλους να κατευθύνεται στην Κύπρο.
Η μελέτη, που εκπονήθηκε από τους καθηγητές Παντελή Μπίσκα και Χρήστο Σίμογλου και παρουσιάστηκε στο 30ό συνέδριο “Ενέργεια και Ανάπτυξη” του ΙΕΝΕ, εξετάζει τη λειτουργία των δύο ηλεκτρικών συστημάτων με ορίζοντα το 2035.
Οι ερευνητές προσομοίωσαν τέσσερις διαφορετικές περιπτώσεις: χωρίς διασύνδεση και με διαθέσιμη μεταφορική ικανότητα 500, 750 και 1.000 MW. Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν ότι, ακόμα και με αξιοποίηση της μισής ονομαστικής ισχύος του καλωδίου, τα οικονομικά οφέλη είναι ιδιαίτερα σημαντικά.
Στο βασικό σενάριο των 500 MW, η συνολική ετήσια δαπάνη των καταναλωτών μειώνεται κατά 138,1 εκατ. ευρώ. Από αυτά, τα 123,7 εκατ. ευρώ αφορούν την Κύπρο και τα 14,3 εκατ. ευρώ την Ελλάδα.
Το σημαντικότερο εύρημα αφορά το κόστος προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας στην Κύπρο, το οποίο υποχωρεί από 120,49 ευρώ/MWh χωρίς τη διασύνδεση σε 99,14 ευρώ/MWh. Πρόκειται για μείωση κατά 21,35 ευρώ/MWh, δηλαδή περίπου 18%. Αντίθετα, στην Ελλάδα οι επιπτώσεις είναι οριακές, με το κόστος προμήθειας να παραμένει ουσιαστικά αμετάβλητο, κοντά στα 102 ευρώ/MWh.
Στα 750 MW η συνολική εξοικονόμηση διαμορφώνεται σε 122,7 εκατ. ευρώ, ενώ στα 1.000 MW φτάνει τα 128,2 εκατ. ευρώ. Η μελέτη καταδεικνύει, επομένως, ότι η αύξηση της διαθέσιμης μεταφορικής ικανότητας δεν συνεπάγεται αναγκαστικά μεγαλύτερο οικονομικό όφελος.
Εξίσου σημαντική είναι η επίδραση στην αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Στην Κύπρο, όπου σήμερα απουσιάζει η ηλεκτρική διασύνδεση με άλλα συστήματα, οι περικοπές πράσινης παραγωγής υπολογίζεται ότι θα περιοριστούν από 11,8% χωρίς το καλώδιο σε 4,5% με λειτουργία στα 500 MW.
Η διασύνδεση θα επιτρέπει στην Κύπρο να εισάγει ηλεκτρική ενέργεια κατά τις βραδινές ώρες και να εξάγει μέρος του πλεονάσματος της φωτοβολταϊκής παραγωγής της κατά τη διάρκεια της ημέρας. Σύμφωνα με τη μελέτη, οι καθαρές ετήσιες εισαγωγές της Κύπρου θα αντιστοιχούν περίπου στο 26% έως 27% της ζήτησής της.
Παράλληλα, το συνολικό κόστος καυσίμων των δύο συστημάτων μειώνεται κατά περίπου 61 εκατ. ευρώ ετησίως, ενώ οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα περιορίζονται κατά περίπου 290.000 τόνους.
Ακόμα και στο εναλλακτικό σενάριο, όπου η Κύπρος αποκτά πρόσβαση σε φθηνότερο φυσικό αέριο, το όφελος της διασύνδεσης παραμένει θετικό, αν και περιορίζεται στα 40 έως 50 εκατ. ευρώ ετησίως.
Πρέπει, πάντως, να επισημανθεί ότι οι υπολογισμοί αφορούν τα λειτουργικά οφέλη για τους καταναλωτές και δεν ενσωματώνουν το επενδυτικό κόστος κατασκευής του καλωδίου.
Τα επόμενα βήματα
Μετά την έκδοση των σχετικών NAVTEX από Ελλάδα και Κύπρο, το επόμενο κρίσιμο στάδιο αφορά την ολοκλήρωση των βυθομετρικών ερευνών από το γαλλικό ερευνητικό σκάφος “Abeille Marengo”. Οι έρευνες θα προσφέρουν τα αναγκαία στοιχεία για την οριστικοποίηση της όδευσης και τον λεπτομερή τεχνικό σχεδιασμό του υποθαλάσσιου καλωδίου. Η ελληνική NAVTEX καλύπτει περίοδο έως τις 6 Μαρτίου 2027, ενώ η κυπριακή προβλέπει εργασίες στην κυπριακή ΑΟΖ από τις 19 Νοεμβρίου.
Στη συνέχεια θα πρέπει να προχωρήσουν η ολοκλήρωση των τεχνικών μελετών, η προετοιμασία της πόντισης, η κατασκευή των αναγκαίων χερσαίων υποδομών και η οριστικοποίηση των χρηματοδοτικών και ρυθμιστικών εκκρεμοτήτων. Πρόκειται για διαδικασίες απαραίτητες προκειμένου το έργο, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 1,9 δισ. ευρώ, να περάσει στην πλήρη κατασκευαστική φάση.
Το μεγάλο στοίχημα παραμένει η μετατροπή της πολιτικής βούλησης σε απρόσκοπτη πρόοδο επί του πεδίου. Και αυτό διότι, όπως αποτυπώνει η μελέτη του ΑΠΘ, το GSI δεν αποτελεί απλώς μια γεωπολιτική επιλογή, αλλά μια ενεργειακή υποδομή με μετρήσιμα οικονομικά και περιβαλλοντικά οφέλη, κυρίως για την Κύπρο, η οποία φιλοδοξεί να τερματίσει την ηλεκτρική της απομόνωση.
*Αναδημοσίευση από το “Κεφάλαιο” που κυκλοφορεί
Πηγή: capital.gr
