Σε νέα εποχή με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης, χωρίς όμως, να αλλάζει ή να μεταβάλλεται το satus του φυσικού δικαστή, που έχει τον τελευταίο λόγο περνά το Ελεγκτικό Συνέδριο.
Όπως προκύπτει από το αυτοτελές κεφάλαιο της Ετήσιας Έκθεσης για το έτος 2025 το Ανώτατο Δημοσιονομικό Δικαστήριο γίνεται το πρώτο ελληνικό δικαστήριο, που στοχευμένα με σεβασμό στην προστασία θεμελιωδών προσωπικών δεομένων και στην αρχή της δίκαιης δίκης, αποκτά τον Εικονικό Βοηθό Δικαστή. Ωστόσο και σε αυτή τη νέα εποχή ξεκαθαρίζεται με τον πλέον θεσμικό ρόλο ότι δεν εκχωρείται ο ρόλος του φυσικού δικαστή στη μηχανή, δηλαδή τον Εικονικό Βοηθό Δικαστή, που στοχεύει στην ταχύτερη εκκαθάριση των υποθέσεων.
Σύμφωνα με όσα αναφέρονται στην ετήσια έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου:
*Οι λειτουργίες του Εικονικού Βοηθού Δικαστή (ΕΒΔ) έχουν προδιαγραφεί ως εξής:
- Πρόταση κατηγοριοποίησης όμοιων υποθέσεων. Λόγω της σημασίας που έχει αποκτήσει η ταχεία διαδικασία για την επιτάχυνση της απονομής της δικαιοσύνης, καθίσταται ιδιαίτερα σημαντικό το προκαταρκτικό στάδιο της δρομολόγησης των υποθέσεων στην κατάλληλη διαδικασία (τακτική/ταχεία). Ο ΕΒΔ, διαλειτουργώντας με το ΟΠΣ (Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα ) , θα προβαίνει σε μηχανική ανάγνωση των ηλεκτρονικών δικογράφων, ώστε να προτείνει τη δημιουργία ομάδων όμοιων υποθέσεων βάσει των ισχυρισμών που αναπτύσσονται στα δικόγραφα. Παράλληλα, θα αντλεί σχετική νομολογία από την Τράπεζα Νομικού Περιεχομένου (ΤΝΠ) του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Κατά τον τρόπο αυτόν, ο αρμόδιος δικαστικός λειτουργός ή υπάλληλος που έχει επιφορτισθεί με το καθήκον αυτό θα μπορεί να κατηγοριοποιεί ταχύτερα υποθέσεις με όμοια νομικά και πραγματικά δεδομένα (π.χ. συνταξιοδοτικού χαρακτήρα), τα νομικά ζητήματα των οποίων έχουν επιλυθεί από την Ολομέλεια ή με πιλοτικές αποφάσεις του οικείου δικαστικού σχηματισμού. Ο αρμόδιος δικαστικός λειτουργός ή υπάλληλος, κατόπιν της ανωτέρω επεξεργασίας με τη βοήθεια του ΕΒΔ και υπό την προσωπική του ευθύνη, θα εισηγείται στον επικεφαλής του οικείου δικαστικού σχηματισμού σχετικά με τη διαδικασία που πρέπει να ακολουθηθεί για την εκδίκαση των υποθέσεων.
- Πρόταση σχεδίου δικαστικής απόφασης – δικαστικής πράξης. Κατόπιν μηχανικής ανάγνωσης του δικογράφου, καθώς και άλλων εγγράφων του φακέλου που θα μπορεί να συσχετίσει ο δικαστικός λειτουργός, ο ΕΒΔ, τροφοδοτούμενος αποκλειστικά από την ΤΝΠ του Ελεγκτικού Συνεδρίου, θα προτείνει, σε τμήματα, σχέδιο δικαστικής απόφασης – δικαστικής πράξης. Σε παράθυρο διαλόγου θα υπάρχουν παραπομπές στη νομολογία, ώστε ο χρήστης – δικαστικός λειτουργός να μπορεί να ανατρέχει άμεσα και ευχερώς σε αυτή.
Κάθε τμήμα του σχεδίου θα συνοδεύεται από αποτύπωση των ενεργειών του χρήστη (ιδίως τις εντολές που υπέβαλε στο chatbot πριν από την εξαγωγή των σχετικών αποτελεσμάτων) και θα επιτρέπει την επέμβαση του χρήστη για διορθώσεις/συμπληρώσεις. Το παραγόμενο σχέδιο, το οποίο θα υπόκειται σε ουσιαστικό έλεγχο, επεξεργασία και αναμόρφωση από τον αρμόδιο δικαστικό λειτουργό, θα αποτελεί αφετηρία εργασίας προς διευκόλυνση του δικαστικού έργου. Η προσωπική και λειτουργική ανεξαρτησία του δικαστή, η άσκηση των καθηκόντων του υπό συνθήκες αυξημένης ευθύνης, η σύνταξη προεισήγησης, εισήγησης και απόφασης με ευθύνη του αρμόδιου δικαστικού λειτουργού, η διαδικασία της διάσκεψης, η καταγραφή των μειοψηφιών και η διόρθωση και έγκριση του σχεδίου από τον επικεφαλής του οικείου δικαστικού σχηματισμού διασφαλίζουν τον αμιγώς υποβοηθητικό ρόλο του ΕΒΔ έναντι του δικαστή, ο οποίος παραμένει αποκλειστικά υπεύθυνος για το έργο του.
Αξίζει να σημειωθεί ότι «κατά το παρόν στάδιο, το Ελεγκτικό Συνέδριο -μέσω ομάδας εργασίας- συνεργάζεται στενά με τον ανάδοχο και την επιτροπή παρακολούθησης και παραλαβής σε θέματα ανάλυσης των απαιτήσεων του έργου του ΕΒΔ και συμμόρφωσης με το σχετικό ενωσιακό, διεθνές και εθνικό κανονιστικό πλαίσιο.
Στο πλαίσιο αυτό, επιδιώκεται η διασφάλιση, μεταξύ άλλων, της αναλυτικής καταγραφής των ενεργειών του χρήστη, ώστε αυτές να μπορούν να ελεγχθούν από τον κύριο εισηγητή της υπόθεσης (όταν χρήση του ΕΒΔ γίνεται από τον βοηθό εισηγητή) και, σε κάθε περίπτωση, από τον επικεφαλής του δικαστικού σχηματισμού. Ήδη ο ανάδοχος έχει προβεί σε επίδειξη του αρχικού προτύπου του ΕΒΔ (demo) και σε εκπαίδευση των μελών της ομάδας εργασίας του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Εκτιμάται ότι, εφόσον διαπιστωθούν η σύμφωνη με τις προδιαγραφές υλοποίηση του ΕΒΔ και η συμβατότητά του με το συναφές κανονιστικό πλαίσιο, το έργο θα τεθεί σε παραγωγική λειτουργία εντός του δεύτερου εξαμήνου του έτους 2026.
Καταληκτικά: «όπως καταδείχθηκε, το Ελεγκτικό Συνέδριο, μέσω του ΕΒΔ, δεν «ανακαλύπτει τον τροχό», καθώς η θεωρητική συζήτηση έχει προχωρήσει και σχετικές εφαρμογές έχουν αναπτυχθεί, έστω σε δοκιμαστικό στάδιο, και σε άλλες έννομες τάξεις. Γεγονός πάντως είναι ότι το συναφές κανονιστικό πλαίσιο είναι σχετικά πρόσφατο και μεταβαλλόμενο, με αποτέλεσμα η εφικτότητα της πλήρους τήρησής του να μην έχει επικυρωθεί εμπειρικά.
Ενόψει του πλαισίου αυτού, η στάση του Ελεγκτικού Συνεδρίου δεν είναι αμήχανη, αλλά προσεκτική. Το Ελεγκτικό Συνέδριο, σε συνεργασία με τον ανάδοχο, την αναθέτουσα αρχή και τα συναρμόδια Υπουργεία, παρακολουθεί τις εξελίξεις και θα πράξει ό,τι είναι εφικτό, κατά τον λόγο των αρμοδιοτήτων του, για τη νόμιμη υλοποίηση, παραλαβή και λειτουργία του ΕΒΔ. Βέβαια, ακόμα και όταν το έργο παραληφθεί και λειτουργήσει, η θεσμική ευθύνη του Ελεγκτικού Συνεδρίου δεν απαλλάσσει κάθε δικαστικό λειτουργό από την ατομική του ευθύνη για νόμιμη και δίκαιη κρίση κάθε υπόθεσης. Ο ΕΒΔ θα εξακολουθεί να είναι ο βοηθός, η μηχανή, όχι όμως ο φυσικός δικαστής που κρίνει με βάση τον νόμο και τη συνείδησή του».
Πηγή: in.gr
