Την ώρα που οι Ισραηλινοί προσπαθούσαν ακόμα να συνειδητοποιήσουν το αβέβαιο αποτέλεσμα των δικών τους εκλογών της 27ης Οκτωβρίου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επέλεξε την ημέρα των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ για να ταράξει ακόμη περισσότερο την ισραηλινή κοινή γνώμη, όπως εξηγεί ισραηλινός αναλυτής στο Foreign Policy.
Στο Fox News, ανακοίνωσε όχι μόνο ότι θα τερματίσει τη στρατιωτική βοήθεια των ΗΠΑ προς το Ισραήλ μέχρι το τέλος του έτους, αλλά και ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου είχε συμφωνήσει ότι η βοήθεια αυτή πρέπει να τερματιστεί. Σε συνέντευξή του στο «Fox & Friends», ο Τραμπ σημείωσε: «Όσον αφορά τις πληρωμές προς το Ισραήλ, ο Μπίμπι Νετανιάχου και εγώ… κάναμε μια συμφωνία πριν από μήνες ότι θα σταματήσουμε, και δεν έχουν κανένα πρόβλημα με αυτό».
Είναι αλήθεια ότι ο Νετανιάχου δήλωσε στο Economist τον Ιανουάριο ότι ήλπιζε να «μειώσει σταδιακά» την εξάρτηση του Ισραήλ από τη στρατιωτική βοήθεια των ΗΠΑ κατά την επόμενη δεκαετία. Ωστόσο, δεν έχει δώσει καμία ένδειξη ότι έχει συμφωνηθεί η διακοπή της στρατιωτικής βοήθειας ήδη από φέτος. Νιώθοντας την πίεση, το γραφείο του Νετανιάχου παρουσιάζει πλέον τον τερματισμό της στρατιωτικής βοήθειας των ΗΠΑ ως «μετάβαση από τη βοήθεια προς τη συνεργασία και τις αμοιβαίες επενδύσεις».
«Αντάλλαξε την αμερικανική στρατιωτική βοήθεια με την πολιτική στήριξη» είπε ο Εχούντ Μπάρακ
Η αντίδραση στο Ισραήλ ήταν άμεση. Η ανακοίνωση του Τραμπ εγείρει κρίσιμα ερωτήματα σχετικά με το ποιο πολιτικό τίμημα διαπραγματεύτηκε και συγκεκριμένα, αν κάποια συμφωνία για τον τερματισμό της αμερικανικής βοήθειας αποτέλεσε το αντάλλαγμα για την υποστήριξη του Τραμπ προς τον Νετανιάχου στις ισραηλινές εκλογές.
Ο πρώην πρωθυπουργός Εχούντ Μπαράκ κατηγόρησε τον Νετανιάχου ότι έφτιαξε «μια βρωμερή συμφωνία» που αντάλλαξε την αμερικανική στρατιωτική βοήθεια με την προεδρική υποστήριξη, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι ο Νετανιάχου «υπέρβη τις εξουσίες του» και ήταν «εντελώς ακατάλληλος να ηγηθεί μιας χώρας».
Ο ηγέτης της αντιπολίτευσης Γκάντι Άιζενκοτ, ο οποίος ενδέχεται να αντικαταστήσει τον Νετανιάχου ως πρωθυπουργός, ήταν λιγότερο συνωμοσιολόγος αλλά εξίσου καυστικός. «Η ειδική σχέση του Ισραήλ με τις Ηνωμένες Πολιτείες αποτελεί κεντρικό στοιχείο της εθνικής του ασφάλειας», έγραψε στο X.
«Το γεγονός ότι οι υπηρεσίες ασφαλείας μαθαίνουν, μαζί με τους Ισραηλινούς πολίτες, για μια αλλαγή στη στρατηγική σχέση μέσω των μέσων ενημέρωσης δείχνει πόσο πραγματικά επικίνδυνη είναι η συμπεριφορά του Μπέντζαμιν Νετανιάχου».
Το Ισραήλ προκαλούσε κακό στην εικόνα των Ρεπουμπλικανών
Το γεγονός ότι ο Τραμπ επέλεξε να κάνει αυτή την ανακοίνωση την ημέρα των εκλογών λέει πολλά για την κατάρρευση της εικόνας του Ισραήλ σε όλο το πολιτικό φάσμα των ΗΠΑ. Προφανώς πίστευε ότι αυτό θα βρει απήχηση στους ψηφοφόρους, εν μέσω της αυξανόμενης δημόσιας οργής για τον πληθωρισμό και το κόστος διαβίωσης.
Το ερώτημα για το γιατί μια υπερδύναμη της υψηλής τεχνολογίας χρειάζεται δισεκατομμύρια σε στρατιωτική βοήθεια που χρηματοδοτείται από τους φορολογούμενους αποκτά όλο και μεγαλύτερο πολιτικό βάρος, ακόμα κι αν μεγάλο μέρος της βοήθειας επανεπενδύεται στην αμυντική βιομηχανία των ΗΠΑ.
Ο πραγματικός «ελέφαντας στο δωμάτιο», ωστόσο, είναι ο συνεχιζόμενος πόλεμος με το Ιράν και η οργή για την αμερικανική υποστήριξη προς το Ισραήλ. Προεξέχοντες Ρεπουμπλικάνοι, μεταξύ των οποίων και ο Αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, έχουν χαρακτηρίσει ανοιχτά τη σύγκρουση ως τον κύριο καταλύτη της εκλογικής συντριβής του κόμματος.
Σε ανάρτησή του στο X αμέσως μετά την ψηφοφορία, ο Βανς απομακρύνθηκε από την παραδοσιακή ρητορική του Λευκού Οίκου, δηλώνοντας χωρίς περιστροφές: «Ο λόγος που χάσαμε είναι ο πόλεμος. … Όλοι ξέρουν γιατί χάσαμε. Και κάθε ειλικρινής συζήτηση για το πού πάμε από εδώ και πέρα πρέπει να ξεκινήσει από εκεί».
Ισχυρίστηκε επίσης ότι οι ψηφοφόροι ήθελαν να δουν μια αλλαγή στις σχέσεις με το Ισραήλ. Ο Βανς ανέφερε εσωτερικές δημοσκοπήσεις που έδειχναν ότι οι ψηφοφόροι του Τραμπ το 2024, οι οποίοι στράφηκαν προς τους Δημοκρατικούς στις ενδιάμεσες εκλογές, ανέφεραν συγκεκριμένα ως κύρια αιτήματά τους το τέλος του πολέμου, την οικονομική ανακούφιση από τις ραγδαία αυξανόμενες τιμές των καυσίμων και μια θεμελιώδη αλλαγή στις σχέσεις της Ουάσιγκτον με το Ισραήλ.
Σε συνέντευξή του στην εκπομπή «60 Minutes» του CBS την Κυριακή, ο Τραμπ δεν διαφώνησε με την παρατήρηση του Βανς ότι ο πόλεμος με το Ιράν προκάλεσε την ήττα των Ρεπουμπλικάνων στις ενδιάμεσες εκλογές, προσθέτοντας ότι «υπάρχει, απίστευτα, μεγάλη αντιπάθεια για το Ισραήλ».
Ο Νετανιάχου ποτέ δεν έκρυψε πως ήθελε να επιτεθεί στο Ιράν μαζί με τις ΗΠΑ
Αν και ήταν ο Τραμπ που ξεκίνησε τον πόλεμο εναντίον του Ιράν τον Φεβρουάριο, ο Νετανιάχου δεν έκρυψε ποτέ την επιθυμία του για μια κοινή εκστρατεία. Ακόμη και μετά την «Επιχείρηση Epic Fury», προσπάθησε συστηματικά να πείσει τον Τραμπ να ανανεώσει τον πόλεμο, αντιμετωπίζοντας την ιρανική απειλή όχι απλώς ως ένα ζήτημα υπαρξιακής σημασίας για την περιοχή, αλλά ως πολιτικό πρόσχημα για να αποσπάσει την προσοχή του ισραηλινού εκλογικού σώματος από τις ηγετικές του αποτυχίες κατά την περίοδο πριν και μετά τις 7 Οκτωβρίου 2023.
Πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές, η «New York Times» δημοσίευσε ένα ρεπορτάζ στο οποίο ισχυριζόταν ότι το Ισραήλ είχε μοιραστεί πληροφορίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τις χώρες του Κόλπου σχετικά με πιθανά ιρανικά σχέδια χρήσης χημικών όπλων εναντίον τους. Αμερικανοί αξιωματούχοι αντιμετώπισαν τις πληροφορίες αυτές με σκεπτικισμό, πιστεύοντας ότι αποτελούσαν μέρος μιας συντονισμένης προσπάθειας του Νετανιάχου να ωθήσει τον Τραμπ προς νέες επιθέσεις.
Η ρητορική του Νετανιάχου σχετικά με το Ιράν είναι γεμάτη από κραυγαλέες αντιφάσεις. Αφού τον Ιούνιο του 2025 είχε διακηρύξει δημοσίως την ιστορική επιτυχία της εξουδετέρωσης των πυρηνικών δυνατοτήτων του Ιράν, άλλαξε πορεία για να δημιουργήσει μια άμεση, υπαρξιακή ανάγκη για στρατιωτική αντιπαράθεση.
Οι ακρότητες Νετανιάχου για να δημιουργήσει εικόνα υπαρξιακού κινδύνου για το Ισραήλ
Στις 25 Οκτωβρίου, ο Νετανιάχου δημοσίευσε μια εικόνα που δημιουργήθηκε με τεχνητή νοημοσύνη και απεικόνιζε μια πυρηνική έκρηξη πάνω από το Τελ Αβίβ, προειδοποιώντας τους ψηφοφόρους ότι η απόρριψη της ηγεσίας του θα οδηγούσε σε ένα «δεύτερο Ολοκαύτωμα».
Οι πολιτικοί του αντίπαλοι τον κατηγόρησαν ότι δημιουργούσε μια κρίση με το Ιράν σε μια προσπάθεια να καθυστερήσει τις εκλογές. Αυτό προκάλεσε μια άνευ προηγουμένου ρήξη με τον Αρχηγό του Γενικού Επιτελείου των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων, Εγιάλ Ζαμίρ, ο οποίος αντιστάθηκε σε πολιτικές εντολές που κινδύνευαν να πυροδοτήσουν μια άμεση και αδικαιολόγητη περιφερειακή σύρραξη.
Ο Γιαίρ Γκολάν των Δημοκρατικών δήλωσε ότι ο Νετανιάχου στερείται «της απαραίτητης εμπιστοσύνης του κοινού» και «ηθικής νομιμότητας ή ακόμη και βασικής ικανότητας» για να ηγηθεί μιας τέτοιας εκστρατείας, ενώ ο πρώην πρέσβης του Ισραήλ στη Γερμανία, Τζέρεμι Ισαχάροφ, σημείωσε ότι οι πολιτικές ίντριγκες του Νετανιάχου σχετικά με το Ιράν «βλάπτουν σοβαρά την αξιοπιστία του Ισραήλ στο εξωτερικό».
Κατά τη διάρκεια της εναρκτήριας συνεδρίασης της νέας Κνεσέτ την Τρίτη, ο Νετανιάχου επέμεινε ότι, ενώ η κυβέρνησή του είχε εξαλείψει την άμεση υπαρξιακή απειλή, το Ιράν ανανεώνει το πυρηνικό του πρόγραμμα και δεν έχει εγκαταλείψει την πρόθεσή του να καταστρέψει το Ισραήλ. Δήλωσε ότι ο μόνος τρόπος για να εξαλειφθεί αυτή η υπαρξιακή απειλή είναι η ανατροπή του καθεστώτος, διακηρύσσοντας για καλό και για κακό ότι η κυβέρνησή του είχε «αλλάξει το πρόσωπο της Μέσης Ανατολής».
Οι Άραβες Ισραηλινοί ως ο εσωτερικός εχθρός
Η τελική στρατηγική του Νετανιάχου έρχεται σαφώς σε αντίθεση με τους στόχους της κυβέρνησης Τραμπ, η οποία θεωρεί τη στρατιωτική δύναμη κυρίως ως μέσο πίεσης για να ανοίξει ξανά το Στενό του Ορμούζ και να αναγκάσει την Τεχεράνη να υποχωρήσει όσον αφορά το πυρηνικό της πρόγραμμα.
Στην εμπρηστική ομιλία του, ο Νετανιάχου ισχυρίστηκε επίσης ότι μόνο μια κυβέρνηση εθνικής ενότητας —υποθέτω υπό την ηγεσία του— θα επέτρεπε στο Ισραήλ να αντιμετωπίσει τις επικείμενες προκλήσεις, ενώ κατηγόρησε τους Άραβες βουλευτές του Ισραήλ ότι επιδιώκουν την καταστροφή της χώρας.
Ο Άιζενκοτ αντέδρασε αμέσως, δηλώνοντας ότι η «γεμάτη μίσος» ομιλία του Νετανιάχου απέδειξε ότι είναι ακατάλληλος για το αξίωμα. Είναι προφανές ότι δεν έχει συνειδητοποιήσει το γεγονός ότι, ακόμη και μεταξύ των πρώην συμμάχων του στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, η πολιτική του θέση γίνεται ολοένα και πιο τοξική.
Οι εσωτερικές υπηρεσίας ασφαλείας τους Άραβες βουλευτές για να δημιουργήσουν θόρυβο
Ο Νετανιάχου διατηρεί την εξουσία προς το παρόν ως υπηρεσιακός πρωθυπουργός, ενώ ο Άιζενκοτ επιδιώκει να σχηματίσει νέα κυβέρνηση. Η αναζωπύρωση των εχθροπραξιών με το Ιράν, σε συντονισμό με τις Ηνωμένες Πολιτείες, θα ήταν ιδιαίτερα βολική για τον Νετανιάχου, καθώς θα μπορούσε να καθυστερήσει την έναρξη των εργασιών του νεοεκλεγμένου κοινοβουλίου και τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης.
Ο πρωταρχικός του στόχος παραμένει να εμποδίσει τη δημιουργία ενός συνασπισμού της αντιπολίτευσης που να περιλαμβάνει ή να υποστηρίζεται από αραβικά κόμματα, τα οποία αναδείχθηκαν ως καθοριστικοί παράγοντες στην εκλογική αναμέτρηση.
Εφαρμόζοντας τη στρατηγική του Τραμπ για να αμφισβητήσει τα αποτελέσματα των εκλογών, ο πιστός στον Νετανιάχου επικεφαλής της υπηρεσίας ασφαλείας Σιν Μπετ, Ντέιβιντ Ζίνι, έχει στοχεύσει βουλευτές της αραβικής αντιπολίτευσης με αβάσιμες έρευνες, προκαλώντας σοβαρή συνταγματική ανησυχία.
Παρόλο που ο Άιζενκοτ έχει λάβει την εντολή να σχηματίσει κυβέρνηση, η οριακή νίκη του και η συνεχιζόμενη διστακτικότητα της αντιπολίτευσης να ενώσει τις δυνάμεις της με τα αραβικά κόμματα καθιστούν τη δημιουργία συνασπισμού εξαιρετικά αβέβαιη.
Ο Νετανιάχου μείωσε την δυνατότητα του Ισραήλ για συμπάθεια εντός των ΗΠΑ
Ενώ οι δεξιές παρατάξεις στο Ισραήλ θεωρούν τη σχέση του Νετανιάχου με τον Τραμπ και την ανανεωμένη εκστρατεία ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν ως στρατηγική νίκη, οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις ενδέχεται να είναι σοβαρές.
Στοιχηματίζοντας τα πάντα στους Ρεπουμπλικάνους, ο Νετανιάχου έχει καταστρέψει τη διακομματική υποστήριξη των ΗΠΑ προς το Ισραήλ. Μετά από μια αποφασιστική στροφή προς τους Δημοκρατικούς στο Κογκρέσο, βρίσκεται σε επικίνδυνη θέση: Αντιμετωπίζει σφοδρούς επικριτές από την αμερικανική αριστερά και μια οργισμένη βάση των Ρεπουμπλικάνων που αναζητά έναν πολιτικό αποδιοπομπαίο τράγο.
Ο Τραμπ δείχνει ότι η επανάληψη του πολέμου είναι «εξαιρετικά απίθανη» αν οι συνομιλίες με το Ιράν παρουσιάσουν πρόοδο. Ωστόσο, μετά την ήττα στις ενδιάμεσες εκλογές της περασμένης εβδομάδας, όπως σημείωσε ο στενός σύμμαχός του Κρις Ράντι στο BBC, υπάρχει 80% πιθανότητα ο πρόεδρος των ΗΠΑ να εξουσιοδοτήσει τελικά στρατιωτική δράση εναντίον της Τεχεράνης.
Ο Νετανιάχου διατηρεί, επομένως, κάθε κίνητρο να ρισκάρει μια περιφερειακή κλιμάκωση, προκειμένου να εδραιώσει την πολιτική του επιβίωση, ακόμη και εις βάρος της δημοκρατικής ανθεκτικότητας του Ισραήλ και της διεθνούς του εικόνας. Φαίνεται ότι δεν έχει πού αλλού να στραφεί.
Ένας απρόβλεπτος αμερικανός πρόεδρος, ο οποίος βρίσκεται στο τέλος της θητείας του, μπορεί να αισθάνεται ότι δεν έχει πια πολλά να χάσει, αλλά για τον Νετανιάχου και μια ολοένα και πιο απομονωμένη ισραηλινή κοινή γνώμη, τα διακυβεύματα δεν θα μπορούσαν να είναι μεγαλύτερα.
Πηγή: in.gr
