Του Τάσου Δασόπουλου
Τις συνέπειες για το 2027 της ενεργειακής κρίσης που ξέσπασε μετά τον πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν έχουν αρχίσει να υπολογίζουν διεθνείς οργανισμοί, έχοντας πλέον αποδεχθεί ότι η ζημιά που έχουν προκαλέσει οι εχθροπραξίες, ακόμα και αν τελειώσουν όλα άμεσα, θα χρειαστεί μήνες για να αποκατασταθεί.
Επίσης, όσο μεγάλη και αν ήταν η νίκη των Δημοκρατικών στις ΗΠΑ και στη Βουλή και στη Γερουσία, πρόεδρος των ΗΠΑ για άλλα δύο χρόνια θα είναι ο Ντόναλντ Τραμπ.
Όλα αυτά θεωρούνται πλέον αυτονόητα, αλλά θυμίζουν στο οικονομικό επιτελείο ότι τα προβλήματα –άμεσα ή έμμεσα– που έχει προκαλέσει η δεύτερη ενεργειακή κρίση μέσα σε πέντε χρόνια θα είναι ακόμη μαζί μας για καιρό, ενισχυμένα από χρόνιες εγχώριες παθογένειες, οι οποίες, αν δεν αντιμετωπιστούν, θα επιμένουν και μετά το τέλος της κρίσης στο Ιράν.
Το πιο σοβαρό είναι ο υψηλός πληθωρισμός, o οποίος έφτασε το 5% τον Σεπτέμβριο και αναμένεται να είναι ακόμα υψηλότερος τον Οκτώβριο. Σε μέσα επίπεδα, από την αρχή του χρόνου ο πληθωρισμός έχει φτάσει το 3,6%. Η αύξηση κατά 45% στην τιμή του πετρελαίου και σχεδόν κατά 200% στην τιμή του φυσικού αερίου θα αρχίσει από τον Οκτώβριο να περνά και στα τρόφιμα, τα οποία είχαν μείνει έως τώρα μακριά από τον εισαγόμενο πληθωρισμό της ενέργειας. Το πρόβλημα είναι ότι κυρίως τα τρόφιμα, αλλά και οι υπηρεσίες, δεν επανήλθαν ποτέ στις τιμές που είχαν πριν από το 2022. Αποτελούν επίσης σχεδόν ανελαστικές δαπάνες και γι’ αυτό πιέζουν περισσότερο τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς και το κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων.
Με δεδομένη τη δυσκολία της Ε.Ε. να υιοθετήσει μια κοινή στάση στην αντιμετώπιση των αυξήσεων των καυσίμων, μόνη λύση για την Ελλάδα θα είναι η συνέχιση της πολιτικής των επιδοτήσεων. Να συνεχίσει να επιδοτεί τα υγρά καύσιμα και σύντομα και τα τιμολόγια του ηλεκτρικού ρεύματος, αφού οι τιμές θα κινηθούν ανοδικά. Γι’ αυτό και ζητά περισσότερη δημοσιονομική ευελιξία από την Ε.Ε., ώστε να φτιάξει τον κουμπαρά των 600 εκατ. ευρώ που θα επιτρέψει οι επιδοτήσεις να συνεχιστούν όσο διαρκεί η κρίση.
Η υστέρηση στα εισοδήματα
Η άλλη όψη της πίεσης που δέχονται χαμηλά και μεσαία στρώματα από τον πληθωρισμό είναι τα χαμηλά εισοδήματα. Με βάση τα τελευταία στοιχεία της Eurostat, τα εισοδήματα σήμερα σε μονάδες αγοραστικής δύναμης για το 2025 είναι χαμηλότερα κατά 22,3% σε σχέση με αυτά του 2010. Τούτο, παρά το γεγονός ότι σε ονομαστικούς όρους τα εισοδήματα στην Ελλάδα την περίοδο 2019-2025 αυξήθηκαν κατά 30%. Στη σύγκριση με τις υπόλοιπες χώρες της Ε.Ε., η Ελλάδα βρίσκεται ακόμη τρίτη από το τέλος σε επίπεδο πραγματικών εισοδημάτων. Οι σχετικοί αυτοί δείκτες δίνουν τη βασική αιτία για την οποία τα ελληνικά νοικοκυριά αισθάνονται πιο έντονα τον πληθωρισμό, ο οποίος επιμένει να βρίσκεται τουλάχιστον 1% ψηλότερα από τον μέσο ευρωπαϊκό.
Όλα αυτά οδηγούν στο συμπέρασμα ότι, για να κλείσει η ψαλίδα των εισοδημάτων με τον μέσο ευρωπαϊκό όρο, θα πρέπει, εκτός από τη θεσμοθέτηση αυξήσεων για τον κατώτερο μισθό, τις αμοιβές στο Δημόσιο και τις συντάξεις, να συνεχιστούν τόσο τα μόνιμα μέτρα αύξησης των εισοδημάτων όσο και τα μέτρα ύψους 2,2 δισ. ευρώ που θα εφαρμοστούν το 2027.
Η παραγωγικότητα εργασίας
Ένας νέος δείκτης που συνδέεται με τα χαμηλά εισοδήματα είναι η παραγωγικότητα εργασίας, η οποία στην Ελλάδα βρίσκεται, με βάση τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, στο 54% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Η παραγωγικότητα ανά ώρα εργασίας είναι ακόμα μικρότερη και δεν ξεπερνά το 34% του μέσου όρου της Ε.Ε. Η χαμηλή παραγωγικότητα εργασίας οφείλεται στη διάρθρωση της οικονομίας, με πολλές μικρές επιχειρήσεις να δραστηριοποιούνται σε μη ανταγωνιστικούς οικονομικούς κλάδους, και στην υστέρηση των ελληνικών επιχειρήσεων σε τεχνολογική ενσωμάτωση.
Το “αντίδοτο” είναι οι επενδύσεις, οι οποίες θα αυξήσουν το δυναμικό και την παραγωγικότητα των επιχειρήσεων. Μάλιστα η Ελλάδα κλείνει χρόνο με τον χρόνο το κενό με την Ε.Ε., αλλά θα πρέπει οι επενδύσεις να αυξηθούν τόσο σε ποσότητα όσο και σε ποιότητα. Τούτο, υπό την έννοια ότι η Ελλάδα χρειάζεται περισσότερες παραγωγικές επενδύσεις (είχαν αύξηση 9% το πρώτο εξάμηνο του έτους), οι οποίες δημιουργούν νέες υποδομές και νέες θέσεις εργασίας.
Το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών
Παρά την ανθεκτικότητα που δείχνει η οικονομία στις διαδοχικές κρίσεις, δεν έχει καταφέρει να τιθασεύσει το υψηλό ακόμη έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών, που έφτασε τα 8,9 δισ. ευρώ για το οκτάμηνο Ιανουαρίου – Αυγούστου – και το οποίο ανέφερε ως επιχείρημα ο οίκος Standard & Poor’s για να μην αναβαθμίσει τις προοπτικές της οικονομίας στην τελευταία αξιολόγησή του. Η εξάρτηση της Ελλάδας από εισαγωγές αλλοιώνει ακόμα και το πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα των επενδύσεων, αφού, για να υλοποιηθούν, θα πρέπει οι ανάγκες τους να καλυφθούν με εισαγωγές. Δεδομένο είναι ότι σε περιόδους υψηλών τιμών στα καύσιμα έχουμε αιμορραγία του ΑΕΠ για να καλύψει τις αυξημένες εισαγωγές σε προϊόντα ενέργειας.
Το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών έχει προκαλέσει την προσοχή των διεθνών οργανισμών που αξιολογούν την ελληνική οικονομία, οι οποίοι το θεωρούν ένα ανταγωνιστικό μειονέκτημα για την Ελλάδα. Η Ελλάδα έχει σε απόλυτους αριθμούς ένα από τα μεγαλύτερα ελλείμματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, το οποίο αναμένεται να φτάσει για φέτος κοντά στα 15 δισ. ευρώ.
Ο εκλογικός κύκλος
Τέλος, ένα συγκυριακό πρόβλημα το οποίο θα πρέπει να αποφύγει αυτή τη φορά η Ελλάδα είναι ο λεγόμενος “εκλογικός κύκλος”. Δηλαδή η περίοδος πριν αλλά και μετά τις εθνικές εκλογές, κατά την οποία ο κρατικός μηχανισμός “παγώνει” και όλος ο δημόσιος τομέας περιμένει την εκλογή και τις προγραμματικές δηλώσεις της νέας κυβέρνησης για να κάνει επανεκκίνηση.
Ανάλογα με τον χρόνο διεξαγωγής των εκλογών, θα πρέπει να ληφθεί υπ’ όψιν για το επόμενο έτος ότι θα πρέπει να υπάρχει μια περίοδος προετοιμασίας, η οποία είναι απαραίτητη πριν αναλάβει η Ελλάδα την εκ περιτροπής προεδρία της Ε.Ε. Πιο δύσκολα θα γίνουν τα πράγματα αν χρειαστεί και δεύτερος εκλογικός γύρος για να εκλεγεί κυβέρνηση, και πλέον δεν θα υπάρχει ικανός χρόνος για το 2027, το οποίο θα είναι άλλη μία κρίσιμη χρονιά.
Πηγή: capital.gr
