Τα πρώτα ευρήματα της μελέτης που εκπονεί ο Σύνδεσμος Βιομηχανιών Ελλάδος (ΣΒΕ) και το ΙΝΣΒΕ σε συνεργασία με τη Deloitte, για τη δημιουργία ενός δείκτη διαρθρωτικής ανταγωνιστικότητας της ελληνικής βιομηχανίας παρουσιάστηκαν την Πέμπτη το απόγευμα σε εκδήλωση με θέμα «Η Ανταγωνιστικότητα της Βιομηχανίας», στο Κέντρο Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος» με κεντρικό ομιλητή τον Κωστή Χατζηδάκη, Αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης.
Όπω; προκύπτει από την ενδιάμεση παρουσίαση του Σύνθετου Δείκτη Διαρθρωτικής Ανταγωνιστικότητας της Βιομηχανίας, που εκπόνησε ο ΣΒΕ και συγκρίνει τις επιδόσεις της Ελλάδας με εκείνες 24 κρατών – μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ελληνική μεταποιητική βιομηχανία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρά διαρθρωτικά εμπόδια, τα οποία περιορίζουν την ανταγωνιστικότητά της έναντι των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων.
Ενεργειακό περιβάλλον
Το πιο ανησυχητικό εύρημα αφορά το ενεργειακό περιβάλλον: η Ελλάδα κατατάσσεται στην 24η και τελευταία θέση στη συγκεκριμένη διάσταση, με βαθμολογία 4,31 έναντι 6,26 του μέσου όρου της ΕΕ.
Η εικόνα αυτή συνδέεται κυρίως με το υψηλό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας για τις βιομηχανίες, αλλά και με την ενεργειακή εξάρτηση και την περιορισμένη διαφοροποίηση του εφοδιασμού.
Αδύναμο επιχειρηματικό περιβάλλον και ελλείψεις σε δεξιότητες
Ιδιαίτερα χαμηλή είναι η επίδοση της Ελλάδας στην παραγωγικότητα και την αποδοτικότητα, όπου καταλαμβάνει την 23η θέση, με βαθμολογία 2,84 έναντι 4,33 του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
Στην ίδια κατεύθυνση, η χώρα βρίσκεται στην 21η θέση ως προς το επιχειρηματικό και ρυθμιστικό περιβάλλον, ενώ στις υποδομές, τα δίκτυα και τις μεταφορές κατατάσσεται στη 14η θέση.
Σημαντικά προβλήματα εντοπίζονται και στην πρόσβαση των επιχειρήσεων σε χρηματοδότηση.
Η Ελλάδα βρίσκεται στην τελευταία θέση μεταξύ 17 χωρών ως προς την ευκολία πρόσβασης σε χρηματοδοτικές υπηρεσίες, ενώ στην 21η θέση μεταξύ 24 χωρών ως προς το ποσοστό των μεταποιητικών επιχειρήσεων που θεωρούν τη διαθεσιμότητα χρηματοδότησης εμπόδιο για τις επενδύσεις τους.
Αντίστοιχα, η γραφειοκρατία και η λειτουργία των θεσμών εξακολουθούν να επιβαρύνουν την επιχειρηματική δραστηριότητα. Η Ελλάδα κατατάσσεται στην 20ή θέση ως προς τον χρόνο έκδοσης άδειας λειτουργίας και στην 23η θέση ως προς τον χρόνο επίλυσης αστικών και εμπορικών διαφορών στα δικαστήρια.
Ανθρώπινο κεφάλαιο
Προβληματική είναι και η εικόνα στο ανθρώπινο κεφάλαιο. Η χώρα βρίσκεται στη 13η θέση στη συνολική διάσταση των δεξιοτήτων, αλλά υποχωρεί στην 22η θέση ως προς τις ψηφιακές δεξιότητες και τις σύγχρονες τεχνολογικές τάσεις.
Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η τελευταία, 24η θέση στο ποσοστό των εργαζομένων στη μεταποίηση που θεωρούνται υπερεξειδικευμένοι σε σχέση με τις θέσεις εργασίας τους.
Παράλληλα, στην 23η θέση βρίσκεται η συμμετοχή των ενηλίκων σε προγράμματα διά βίου μάθησης.
Η παραγωγή αυξάνεται, αλλά οι επενδύσεις δεν ακολουθούν
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αντίθεση ανάμεσα στην αύξηση της βιομηχανικής παραγωγής και στη χαμηλή επενδυτική δραστηριότητα.
Σύμφωνα με την παρουσίαση του ΣΒΕ, ο όγκος της μεταποιητικής παραγωγής έχει αυξηθεί κατά 16,2% σε σύγκριση με το 2021.
Ωστόσο, η Ελλάδα καταλαμβάνει την τελευταία θέση μεταξύ 24 χωρών στις επενδύσεις παγίου κεφαλαίου ως ποσοστό της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας, ενώ βρίσκεται στην 23η θέση ως προς την παραγωγικότητα και την αποδοτικότητα.
Η αδύναμη επενδυτική βάση αποτυπώνεται και στη διάρθρωση του κλάδου.
Η συμμετοχή της μεταποίησης στο ΑΕΠ, το ποσοστό των μεγάλων επιχειρήσεων και το κεφαλαιακό απόθεμα ανά εργαζόμενο συγκαταλέγονται στα πεδία όπου η Ελλάδα εμφανίζει τις χειρότερες επιδόσεις.
Ειδικότερα, βρίσκεται στην τελευταία θέση ως προς το μερίδιο των μεγάλων επιχειρήσεων στη μεταποίηση, στοιχείο που αναδεικνύει το ζήτημα της περιορισμένης κλίμακας της εγχώριας παραγωγικής βάσης.
Το συμπέρασμα του Συνδέσμου είναι ότι η αύξηση της παραγωγής δεν αρκεί από μόνη της για να διασφαλίσει τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα. Απαιτούνται επενδύσεις σε εξοπλισμό, τεχνολογία και παραγωγική δυναμικότητα, καθώς και ενίσχυση του μεγέθους των ελληνικών βιομηχανικών επιχειρήσεων.
Τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της ελληνικής βιομηχανίας
Παρά τις σημαντικές αδυναμίες, η μελέτη καταγράφει και ορισμένα πεδία στα οποία η Ελλάδα εμφανίζει αξιοσημείωτες επιδόσεις. Το ισχυρότερο συγκριτικό πλεονέκτημα αφορά το κόστος εργασίας στη μεταποίηση, όπου καταλαμβάνει την 1η θέση μεταξύ 24 χωρών.
Στην 5η θέση βρίσκεται ως προς την ανταγωνιστικότητα των τιμών και της ποιότητας των προϊόντων, ενώ στην 9η θέση ως προς τη δημιουργία τεχνολογίας, γνώσης και διανοητικής ιδιοκτησίας.
Θετική είναι επίσης η επίδοση στη φορολογική ανταγωνιστικότητα, όπου η Ελλάδα κατατάσσεται στην 11η θέση, καθώς και στην αποτελεσματικότητα των υπηρεσιών μεταφοράς, όπου βρίσκεται στη 12η θέση.
Στον τομέα της τεχνολογίας και της καινοτομίας, η συνολική κατάταξη της χώρας είναι η 13η θέση.
Ωστόσο, υπάρχουν σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των επιμέρους δεικτών: η Ελλάδα βρίσκεται στη 2η θέση ως προς το ποσοστό των μεταποιητικών επιχειρήσεων που εισήγαγαν νέα ή σημαντικά βελτιωμένα προϊόντα στην αγορά, αλλά υποχωρεί στην 20ή θέση ως προς την ψηφιακή μετάβαση και το τεχνολογικό επίπεδο της παραγωγής.
Η εικόνα αυτή υποδηλώνει ότι η ικανότητα ανάπτυξης νέων προϊόντων δεν συνοδεύεται ακόμη από αντίστοιχη διάχυση της τεχνολογίας στο σύνολο της παραγωγικής διαδικασίας.
Πέντε πυλώνες για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας
Με βάση τα ευρήματα, ο ΣΒΕ προτείνει τη διαμόρφωση μιας ενιαίας κυβερνητικής στρατηγικής για τη βιομηχανία, με συντονισμένες παρεμβάσεις και σαφείς αρμοδιότητες μεταξύ των συναρμόδιων υπουργείων.
Η πρόταση βασίζεται σε πέντε βασικούς πυλώνες:
- Ανταγωνιστική ενέργεια: Μακροχρόνιες συμβάσεις προμήθειας, ενίσχυση της αυτοπαραγωγής, εξοικονόμηση ενέργειας και αναβάθμιση των δικτύων.
- Αποτελεσματικοί θεσμοί: Προβλέψιμες διαδικασίες αδειοδότησης και ταχύτερη επίλυση δικαστικών διαφορών.
- Επενδύσεις και χρηματοδότηση: Σταθερά επενδυτικά κίνητρα, εκσυγχρονισμός της παραγωγής και μεγέθυνση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
- Τεχνολογία και δεξιότητες: Ενίσχυση της εφαρμοσμένης έρευνας, αυτοματοποίηση της παραγωγής και σύνδεση της κατάρτισης με τις πραγματικές ανάγκες των επιχειρήσεων.
- Εξωστρέφεια και περιφερειακή ανάπτυξη: Καλύτερες συνδέσεις με λιμάνια, ανάπτυξη οργανωμένων χώρων υποδοχής βιομηχανικών δραστηριοτήτων και ενίσχυση των εγχώριων προμηθευτών.
Ο ΣΒΕ υπογραμμίζει ότι τα επενδυτικά κίνητρα δεν αρκούν εάν δεν συνδυάζονται με ανταγωνιστικό ενεργειακό κόστος, πρόσβαση σε χρηματοδότηση και ένα σταθερό, προβλέψιμο θεσμικό περιβάλλον.
Παράλληλα, επισημαίνει την ανάγκη σύνδεσης της τεχνολογικής αναβάθμισης με την ανάπτυξη δεξιοτήτων, ώστε οι επενδύσεις σε εξοπλισμό και αυτοματοποίηση να μεταφράζονται σε υψηλότερη παραγωγικότητα και προστιθέμενη αξία.
Ετήσια παρακολούθηση των επιδόσεων
Στο πλαίσιο αυτό, ο Σύνδεσμος προτείνει ο σύνθετος δείκτης να αποτελέσει μόνιμο εργαλείο παρακολούθησης της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής βιομηχανίας. Η διαδικασία θα βασίζεται σε ετήσιο κύκλο συλλογής δεδομένων, αξιολόγησης των επιδόσεων, καθορισμού προτεραιοτήτων και υλοποίησης παρεμβάσεων με μετρήσιμους στόχους.
Η πρόταση προβλέπει, επίσης, την αξιοποίηση του δείκτη από την Κυβερνητική Επιτροπή Βιομηχανικής Πολιτικής, με στόχο τον καλύτερο συντονισμό των υπουργείων και τη διαμόρφωση κοινών προτεραιοτήτων σε συνεργασία με τη βιομηχανία.
Πηγή: ot.gr
