Η ψυχολογία επισημαίνει ότι όταν η καλοσύνη λειτουργεί μηχανικά και όχι ως συνειδητή στάση, μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να καταλήγει εις βάρος μας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι χρειάζεται να γίνει κανείς επιθετικός ή ψυχρός. Σημαίνει, όμως, ότι υπάρχουν στιγμές όπου η σαφήνεια, η διεκδίκηση και τα σταθερά όρια είναι πιο χρήσιμα από την προσπάθεια να είμαστε συνεχώς αρεστοί και βολικοί για όλους.
Στη διαπραγμάτευση αποδοχών στη δουλειά χρειάζεται καθαρή θέση
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι η συζήτηση για τον μισθό. Όταν ένας εργαζόμενος δέχεται αμέσως μια χαμηλή προσφορά μόνο και μόνο για να μη φανεί απαιτητικός, συνήθως περιορίζει μόνος του τις πιθανότητες για καλύτερη συμφωνία. Η αρχική πρόταση σε μια διαπραγμάτευση δεν είναι πάντα τελική. Συχνά αποτελεί αφετηρία για συζήτηση. Αν η απάντηση είναι υπερβολικά συμφιλιωτική, ο άλλος δεν έχει λόγο να επανεξετάσει την προσφορά του.
Μελέτες έχουν συνδέσει τη χαμηλή διεκδικητικότητα με μικρότερες αμοιβές, ακόμη και ανάμεσα σε ανθρώπους με αντίστοιχα προσόντα και ίδιο ρόλο. Η ευγένεια παραμένει σημαντική, αλλά σε τέτοιες περιπτώσεις χρειάζεται να συνοδεύεται από επιχειρήματα, αυτοπεποίθηση και σαφή αιτήματα.
Όταν ένα όριο παραβιάζεται επανειλημμένα
Υπάρχουν περιπτώσεις όπου έχει ήδη εξηγηθεί τι ενοχλεί, τι δεν είναι αποδεκτό και ποια συμπεριφορά πρέπει να σταματήσει. Αν, παρ’ όλα αυτά, το ίδιο μοτίβο συνεχίζεται, τότε το θέμα δεν είναι έλλειψη κατανόησης αλλά απουσία συνεπειών.
Πολλοί ταυτίζουν την καλοσύνη με την απεριόριστη ανοχή. Στην πράξη, όμως, κάθε φορά που μια παραβίαση αντιμετωπίζεται μόνο με νέα υπομονή, το όριο αποδυναμώνεται. Το μήνυμα που περνά είναι ότι, τελικά, όλα συγχωρούνται. Η πιο υγιής στάση δεν είναι οι ατελείωτες επαναλήψεις και οι εξηγήσεις χωρίς τέλος. Είναι η σταθερότητα: να παραμένει κανείς συνεπής σε αυτό που έχει ήδη ορίσει ως αποδεκτό και μη αποδεκτό.
Η ειλικρίνεια είναι συχνά πιο χρήσιμη από την υπερβολική «γλύκα»
Σε δύσκολες συζητήσεις, αρκετοί άνθρωποι μαλακώνουν τόσο πολύ το μήνυμά τους ώστε τελικά χάνεται η ουσία. Το κάνουν για να μην στενοχωρήσουν τον άλλον ή για να αποφύγουν την αμηχανία. Όμως, όταν η αλήθεια θολώνει, η συζήτηση παύει να είναι πραγματικά βοηθητική.
Αν ένας φίλος σχεδιάζει κάτι με εμφανή κενά, αν μια συνεργασία παρουσιάζει σοβαρά προβλήματα ή αν μια οικογενειακή κατάσταση έχει αρχίσει να επιβαρύνει όλους τους εμπλεκόμενους, η καθαρή τοποθέτηση έχει μεγαλύτερη αξία από μια εξωραϊσμένη εκδοχή της πραγματικότητας. Η καλοσύνη δεν απαιτεί αποσιώπηση. Αντίθετα, συχνά σημαίνει να λες την αλήθεια με σεβασμό, χωρίς προσβολές αλλά και χωρίς υπεκφυγές.
Οι μονόπλευρες σχέσεις δεν διορθώνονται με διαρκή υποχώρηση
Σε φιλικές ή κοινωνικές σχέσεις, δεν είναι σπάνιο να εμφανίζονται άνθρωποι μόνο όταν χρειάζονται κάτι. Μια χάρη, μια εξυπηρέτηση, μια γνωριμία ή μια πρακτική βοήθεια γίνεται η βασική αφορμή επικοινωνίας. Η επαφή μοιάζει οικεία, αλλά στην πράξη είναι συχνά μονόπλευρη.
Το να λες συνεχώς «ναι» για να μη φανείς μικρόψυχος δεν σημαίνει απαραίτητα γενναιοδωρία. Μπορεί να δείχνει ότι έχεις αποδεχθεί μια σχέση όπου ο ένας ζητά και ο άλλος προσφέρει σταθερά, χωρίς ισορροπία. Η αποφυγή της συζήτησης δεν προστατεύει πάντα έναν δεσμό. Όταν η ανισότητα έχει παγιωθεί, η σιωπή συντηρεί το πρόβλημα αντί να το λύνει.
Στην εργασία, η ηγεσία χρειάζεται σαφήνεια
Πολλοί προϊστάμενοι προσπαθούν να είναι συμπαθείς σε όλους. Αποφεύγουν να μοιράσουν δύσκολες αρμοδιότητες, διστάζουν να ζητήσουν περισσότερα ή καθυστερούν αποφάσεις για να μην προκαλέσουν δυσαρέσκεια. Όμως η ηγετική στάση δεν στηρίζεται μόνο στην ευγένεια.
Όταν δεν προσδιορίζονται καθαρά οι ευθύνες, όταν δεν ανατίθενται συγκεκριμένα καθήκοντα και όταν οι αποφάσεις μετατίθενται επ’ αόριστον, το αποτέλεσμα είναι σύγχυση και καθυστέρηση. Η ομάδα δεν χρειάζεται μόνο έναν ευχάριστο άνθρωπο, αλλά και κάποιον που να δείχνει κατεύθυνση. Η καθαρή επικοινωνία δεν αναιρεί τον σεβασμό. Αντίθετα, τον ενισχύει, γιατί επιτρέπει σε όλους να γνωρίζουν τι πρέπει να γίνει, πότε και από ποιον.
Η συνεχής αποφυγή σύγκρουσης διογκώνει το πρόβλημα
Συχνά μια διαφωνία αναβάλλεται επειδή φαίνεται μικρή ή προσωρινή. Κάποιος σκέφτεται ότι δεν αξίζει να ανοίξει θέμα ή ότι είναι καλύτερο να περάσει λίγος χρόνος. Έτσι, όμως, η ενόχληση δεν εξαφανίζεται. Απλώς συσσωρεύεται.
Με τον χρόνο, η αποσιώπηση γεννά πικρία. Η μικρή ενόχληση μετατρέπεται σε μόνιμη επιβάρυνση και επηρεάζει τον τρόπο που βλέπουμε τον άλλον. Τότε ακόμη και μια απλή συζήτηση γίνεται πιο δύσκολη από όσο θα ήταν στην αρχή. Η έγκαιρη συζήτηση, ακόμη κι αν είναι άβολη, είναι συνήθως πιο λειτουργική από τη μακροχρόνια αποφυγή που φορτώνει τη σχέση με ανομολόγητη ένταση.
Όταν η καλοσύνη τροφοδοτεί ένα σταθερό μοτίβο εκμετάλλευσης
Υπάρχουν άνθρωποι που ζητούν με τρόπο ήπιο και λογικό, αλλά στην πράξη πιέζουν σταθερά τα όρια των άλλων. Επειδή το αίτημα διατυπώνεται ευγενικά, είναι εύκολο να περάσει απαρατήρητο ότι πρόκειται για επαναλαμβανόμενη πίεση.
Αν η απάντηση είναι πάντα καταφατική, το μοτίβο παγιώνεται. Η ευγένεια από μόνη της δεν διορθώνει μια άνιση δυναμική. Χρειάζεται διαφορετική στάση, αλλιώς η υποχώρηση γίνεται συνήθεια και η πίεση συνεχίζεται.
Το διαρκές «ναι» μπορεί να οδηγήσει σε εξάντληση
Μια ακόμη παγίδα είναι η αυτόματη αποδοχή κάθε αιτήματος. Άλλο ένα Σαββατοκύριακο γεμάτο υποχρεώσεις, άλλη μια χάρη που χωρά με δυσκολία στο πρόγραμμα, άλλη μια παραχώρηση επειδή το «όχι» μοιάζει εγωιστικό.
Όμως το όριο ανάμεσα στη γενναιοδωρία και στην εξουθένωση είναι λεπτό. Όταν κάποιος ξεπερνά συστηματικά τις δικές του αντοχές, η προσφορά παύει να είναι βιώσιμη. Σταδιακά εμφανίζεται κούραση, δυσαρέσκεια και αίσθημα αδειάσματος. Η φροντίδα του εαυτού δεν είναι έλλειψη καλοσύνης. Είναι βασική προϋπόθεση ώστε η βοήθεια προς τους άλλους να παραμένει ουσιαστική.
Στις στενές σχέσεις η μόνιμη συγκατάβαση δημιουργεί απόσταση
Σε μια συντροφική ή πολύ κοντινή σχέση, το να απαντά κανείς διαρκώς «όπως θέλεις» μπορεί αρχικά να μοιάζει με ήρεμη και συνεργάσιμη στάση. Μακροπρόθεσμα, όμως, αυτή η συνήθεια αφαιρεί αυθεντικότητα από την επικοινωνία.
Όταν δεν εκφράζεται σχεδόν ποτέ προσωπική άποψη, ο άλλος δυσκολεύεται να καταλάβει πραγματικά ανάγκες, επιθυμίες και όρια. Η συμφωνία χάνει βάρος, επειδή δεν μοιάζει να προέρχεται από ελεύθερη συμμετοχή αλλά από συστηματική αποφυγή έντασης. Η ουσιαστική εγγύτητα χτίζεται όταν υπάρχει σεβασμός, αλλά και ειλικρινής παρουσία. Η καλοσύνη έχει αξία όταν δεν καταλήγει σε διαρκή αυτοακύρωση, αλλά συνυπάρχει με καθαρό λόγο και σταθερότητα.
Σε πολλές στιγμές της καθημερινότητας, το πιο χρήσιμο δεν είναι να φαινόμαστε διαρκώς ευχάριστοι, αλλά να είμαστε ξεκάθαροι. Η ευγένεια παραμένει σημαντική, όμως γίνεται πραγματικά προστατευτική μόνο όταν συνοδεύεται από όρια, ειλικρίνεια και συνέπεια.
Πηγή: allyou.gr
