Ο Σίμχα Ρόθμαν, ένας από τους βασικούς εκπροσώπους της σκληρής δεξιάς του Ισραήλ, ατενίζει από τον οικισμό του στην κορυφή ενός λόφου στη Δυτική Όχθη τις ροδιές, τους αμπελώνες και, στο βάθος, τους άγονους λόφους της Ερήμου της Ιουδαίας που χάνουν το ύψος τους μέσα σε μια ομίχλη προς τη Νεκρά Θάλασσα. «Αυτή είναι η γη μας», λέει, «ιστορικά, βιβλικά, θρησκευτικά και νομικά».
Το μεγαλύτερο μέρος του κόσμου, καθώς και τα τρία εκατομμύρια Παλαιστινίων που ζουν εκεί, τάσσονται υπέρ του διεθνούς δικαίου και εναντίον αυτής της άποψης. Χαρακτηρίζουν παράνομη την 59ετή κατοχή της Δυτικής Όχθης από το Ισραήλ, καθώς και τους οικισμούς που καλύπτουν πλέον την περιοχή που είναι γνωστή στους περισσότερους Ισραηλινούς ως Ιουδαία και Σαμαρία, η γενέτειρα του εβραϊκού λαού.
Ο οικισμός αυτός, που ονομάζεται Πνέι Κεντέμ – ένα συγκρότημα κατοικιών, το οποίο έχει αναπτυχθεί από 16 σε 90 οικογένειες από τότε που ο Ρόθμαν μετακόμισε εδώ πριν από 18 χρόνια – είναι προσβάσιμος μέσω δρόμων από την Ιερουσαλήμ, οι οποίοι σήμερα είναι γεμάτοι με ξεφτισμένες ισραηλινές σημαίες και διάσπαρτοι με προεκλογικές αφίσες του Μπεζαλέλ Σμοτρίχ, του ακροδεξιού υπουργού Οικονομικών του Ισραήλ, ο οποίος ηγείται του Θρησκευτικού Σιωνιστικού Κόμματος του Ρόθμαν.
«Σμοτρίχ: Πράξεις, όχι λόγια!», αναγράφουν οι αφίσες. Αυτές οι πράξεις περιλαμβάνουν την εκρηκτική αύξηση της βίας των εποίκων εναντίον των Παλαιστινίων και την ταχεία εξάπλωση των παράνομων οικισμών, αυτών των συγκροτημάτων τροχόσπιτων μέσω των οποίων το Ισραήλ του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου επιβάλλει στη γη τη σαφή πρόθεσή του: τον μόνιμο έλεγχο της Δυτικής Όχθης.
Ένας μεγαλόσωμος άνδρας με έντονο βλέμμα και αδιάλλακτη πεποίθηση, ο Ρόθμαν, 46 ετών, υποβαθμίζει τη βία. «Αν η Ιουδαία και η Σαμαρία ήταν μια πόλη στις Ηνωμένες Πολιτείες», λέει στους New York Times, «θα θεωρούνταν μία από τις ασφαλέστερες πόλεις».
Όσον αφορά στη γη που θεωρεί ότι ο Θεός έχει παραχωρήσει στον εβραϊκό λαό, το θέμα είναι αδιαπραγμάτευτο. «Όχι σε παλαιστινιακό κράτος, ποτέ», λέει κατηγορηματικά. «Οποιοδήποτε κυρίαρχο έθνος ανάμεσα στον ποταμό και τη θάλασσα που δεν είναι το κράτος του Ισραήλ σημαίνει την καταστροφή μας», υποστηρίζει.
Δύο κράτη, ένα έθνος διχασμένο
Στις καθοριστικές για το Ισραήλ εκλογές της 27ης Οκτωβρίου, η ίδια η ταυτότητα της χώρας φαίνεται να διακυβεύεται. Από τη μία πλευρά, ένας ολοένα και πιο έντονος και βίαιος εθνικισμός, συχνά με μεσσιανικό τόνο, έχει διεισδύσει στον ισραηλινό κοινωνικό ιστό.
Από την άλλη, οι αντίπαλοι, που είναι αποτροπιασμένοι από αυτή τη στροφή προς τα δεξιά, εξακολουθούν να προσκολλώνται στην ιδέα ενός πολυπολιτισμικού έθνους και σε κάποια ίχνη του καταστατικού της ίδρυσης του Ισραήλ το 1948, το οποίο προβλέπει «πλήρη ισότητα κοινωνικών και πολιτικών δικαιωμάτων για όλους τους κατοίκους του, ανεξαρτήτως θρησκείας, φυλής ή φύλου».
Κορυφαία μορφή μεταξύ τους είναι ο Γιοάβ Σεγκαλόβιτς, 67 ετών, ένας ήρεμος πρώην αξιωματικός της ισραηλινής αστυνομίας, ο οποίος ξεπέρασε βαθιά ριζωμένα εμπόδια για να γίνει υποψήφιος ενός αραβικού κόμματος, του Raam, με την ελπίδα να διαφυλάξει αυτά τα ιδρυτικά ιδανικά.
Είναι κάτι που κανένας άλλος κεντρώος σιωνιστής δεν έχει κάνει ποτέ.
Ο Σεγκαλόβιτς δηλώνει πεπεισμένος ότι το όραμα Ισραηλινών όπως ο Ρόθμαν, «τον οποίο γνωρίζει καλά και αποκαλεί ‘τρελό τύπο, πολύ έξυπνο τύπο’», σημαίνει «το τέλος του κράτους του Ισραήλ, αν πραγματικά θέλεις να είσαι ένα δημοκρατικό εβραϊκό κράτος».
Στη θέση του, στην καλύτερη περίπτωση, θα υπήρχε ένα ενιαίο κράτος που θα κυβερνούσε έναν άλλο λαό, χωρίς «ίσα δικαιώματα» για τους Παλαιστινίους. Η αποστολή του Σεγκαλόβιτς έχει κάτι από δονκιχωτισμό, δεδομένου ότι η ιδεολογική στροφή του Ισραήλ προς τη σκληρή γραμμή φαίνεται να έχει εδραιωθεί. Ωστόσο, σε μια εκλογική αναμέτρηση, που είναι πολύ αμφίρροπη, θα μπορούσε να διαδραματίσει κρίσιμο ρόλο στη διεύρυνση της συμμαχίας της αντιπολίτευσης και, ως εκ τούτου, στην εξασφάλιση πλειοψηφίας.
Το Ισραήλ βρίσκεται σε κατάσταση συναγερμού. Τα όνειρα για δύο κράτη έπαψαν να υπάρχουν στις 7 Οκτωβρίου 2023. Η βίαιη επίθεση υπό την ηγεσία της Χαμάς εκείνη την ημέρα, η οποία στοίχισε περίπου 1.200 ζωές και οδήγησε σε 251 ομήρους, έφερε στο φως αυτό που ο Γιοτάμ Μαργκαλίτ, καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ, χαρακτήρισε ως «τα πιο ευαίσθητα σημεία και τους βαθύτερους φόβους» του ισραηλινού λαού.
Κανένας ηγέτης της αντιπολίτευσης δεν μιλάει πλέον για την Παλαιστίνη. Η χρήση της λέξης έχει αφεθεί στον Νετανιάχου, γνωστό ως Μπίμπι, ένα από τα συνθήματα του οποίου είναι «Η Δεξιά ή η Παλαιστίνη!». Κατά τη διάρκεια των συνολικά 19 ετών που βρίσκεται στην εξουσία, ο φόβος ήταν πάντα το συναίσθημα που χειριζόταν με τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα.
Έτσι, ο Ρόθμαν και ο Σεγκαλόβιτς πιστεύουν και οι δύο ότι έχουν το ηθικό καθήκον να τηρούν πεποιθήσεις που είναι εντελώς αντίθετες μεταξύ τους. Το όραμα που θα επικρατήσει μπορεί να καθορίσει τη φύση του εβραϊκού κράτους για τα επόμενα χρόνια.
«Βρισκόμαστε στη αποφασιστική μάχη», δήλωσε ο Γιουβάλ Σάνι, καθηγητής διεθνούς δικαίου στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ. «Αν, μετά από μια καταστροφή που ακολουθεί την άλλη, οι φιλελεύθεροι εξακολουθούν να μην μπορούν να κερδίσουν αυτές τις εκλογές, πολλοί θα καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι το παιχνίδι τελείωσε».
Σιωνιστής από την αρχή
Ο Ρόθμαν μεγάλωσε στο Μπνέι Μπρακ, ένα κέντρο του υπερορθόδοξου ιουδαϊσμού ανατολικά του Τελ Αβίβ. Ο πατέρας του ήταν τραπεζίτης, η μητέρα του διοικητική υπάλληλος σε πανεπιστήμιο.
Ως ένα από τα τέσσερα παιδιά της οικογένειας, λέει ότι ακολούθησε τις πεποιθήσεις μιας ευσεβούς εβραϊκής οικογένειας για να καταλήξει στις σημερινές του πεποιθήσεις – τίποτα περισσότερο.
«Δεν υπήρξε καμία επιφοίτηση», λέει. «Δεν προήλθα από την αριστερά και μετακινήθηκα προς τα δεξιά, ούτε εγκατέλειψα μια κοσμική οικογένεια για να γίνω θρήσκος. Με τους όρους που χρησιμοποιούνται σήμερα, ήμουν θρησκευτικός σιωνιστής από την αρχή».
Οι ακραίες του πεποιθήσεις είχαν εδραιωθεί όταν ταξίδεψε το 2005 στη νότια Λωρίδα της Γάζας και έγινε μάρτυρας της εκκένωσης 8.600 Ισραηλινών από 17 οικισμούς από τον ισραηλινό στρατό. «Όταν έφυγα, είπα στους κατοίκους του γειτονικού κιμπούτς Μπεερί τι θα συμβεί επειδή μας έδιωξαν από τη Γάζα. Και αυτό ακριβώς συνέβη», υποστηρίζει, καθώς το κιμπούτς ήταν ένα από τα μέρη που επλήγησαν περισσότερο στις 7 Οκτωβρίου.
Ο τρόπος του Ρόθμαν να προκαλεί με θράσος έχει αποδειχθεί πειστικός σε έναν κόσμο όπου η περιφρόνηση της φιλελεύθερης δημοκρατίας έχει γίνει ρουτίνα.
Πιστεύει ότι η αριστερά ηττήθηκε στο Ισραήλ, επειδή πίστευε σε μια λύση δύο κρατών για την παλαιστινιακή σύγκρουση και ο κόσμος συνειδητοποίησε ότι ήταν «χάσιμο χρόνου».
Πιστεύει ότι δεν υπάρχει κανένας λόγος για τον οποίο το Ισραήλ θα έπρεπε να δώσει οτιδήποτε στους ταλαιπωρημένους κατοίκους της Γάζας, διότι «καμία άλλη χώρα που γνωρίζω δεν δίνει τρόφιμα σε ανθρώπους που τους πυροβολούν».
Εκλεγμένος στην Κνεσέτ το 2021, ο Ρόθμαν, ο οποίος προεδρεύει της Επιτροπής Συντάγματος, Νόμου και Δικαιοσύνης, ήταν ηγέτης της κυβερνητικής προσπάθειας για ριζικές δικαστικές αναθεωρήσεις το 2023. Έγινε τόσο διαβόητος για αυτό που θεωρήθηκε ευρέως ως απόπειρα περιορισμού των δημοκρατικών ελέγχων και ισορροπιών, ώστε έπρεπε να προστατεύουν το σπίτι του ένοπλοι φρουροί.
Ο Σμοτρίχ αρνείται την ύπαρξη του παλαιστινιακού λαού και δήλωσε τον περασμένο μήνα ότι «πρέπει να κάνουμε στην Ιουδαία και τη Σαμαρία ό,τι κάναμε στη Γάζα».
Οι NYT ρωτούν τον Ρόθμαν αν συμμερίζεται αυτή την άποψη. «Ναι, συμφωνώ με αυτό, ποιο είναι το πρόβλημα;», αναρωτιέται. Ο Σμοτρίχ, ισχυρίζεται, απλώς εννοούσε ότι είναι απαραίτητο, στην αντιμετώπιση των Παλαιστινίων, να «καταστρέψουμε την υποδομή της τρομοκρατίας, να αφαιρέσουμε τα όπλα και, στη συνέχεια, να σκοτώσουμε όλους τους τρομοκράτες».
Ο γενικευμένος χαρακτηρισμός όλων των Παλαιστινίων, είτε στη Γάζα είτε στη Δυτική Όχθη, ως πιθανών «τρομοκρατών» και η χρήση του ευφημισμού «εξουδετέρωση» για να περιγράψει τη δολοφονία τους από τους Ισραηλινούς, έχει καταστεί ένα συνηθισμένο ιδεολογικό όπλο της δεξιάς.
Φαίνεται αδιανόητο για τον Ρόθμαν ότι μια επανάληψη της κατάστασης της Γάζας στη Δυτική Όχθη θα μπορούσε να προβληματίσει κανέναν. «Η Ιουδαία και η Σαμαρία πρέπει να αποτελούν μέρος του κράτους του Ισραήλ και εκεί πρέπει να ισχύει ο ισραηλινός νόμος», όπως λέει.
Θα έχουν τότε δικαίωμα ψήφου οι Παλαιστίνιοι εκεί; «Όχι». Γιατί; «Επειδή πάνω από το 80% εξ αυτών υποστήριξε την 7η Οκτωβρίου», απαντάει ο Ρόθμαν.
Σπάζοντας τα τείχη μεταξύ Αράβων και Εβραίων
Τα νέα πρόσωπα είναι ελάχιστα σε αυτές τις εκλογές, όπως και οι νέες ιδέες. Η προεκλογική εκστρατεία δεν επικεντρώνεται σχεδόν καθόλου στην πολιτική, στην ουσία ή ακόμη και στην καταστροφική διεξαγωγή του πολέμου στη Γάζα από το Ισραήλ, ο οποίος έχει στοιχίσει τη ζωή σε περισσότερους από 74.000 Παλαιστινίους, σύμφωνα με αξιωματούχους του Υπουργείου Υγείας της Γάζας.
Πρόκειται για την επιβίωση ή την απομάκρυνση του Νετανιάχου, ως μέσο για την αλλαγή πορείας της χώρας. Η πιο ισχυρή παρουσία σε αυτό το κίνημα είναι ο Γκάντι Άιζενκοτ, ο κεντρώος πρώην αρχηγός του ισραηλινού στρατού (IDF) και ο απόλυτος «αντι-Μπίμπι»: ταπεινός, ειλικρινής, διακριτικός, χωρίς χαρισματικότητα, ένας άνδρας του οποίου ο γιος σκοτώθηκε πολεμώντας στη Γάζα, «ενώ ο γιος τού Μπίμπι έγραφε στο Twitter από το Μαϊάμι», όπως το έθεσε ο Γκέρσομ Γκορένμπεργκ, ένας Ισραηλινός συγγραφέας.
Αλλά αν υπήρξε ένας και μοναδικός τολμηρός πολιτικός νεοφερμένος, αυτός ήταν ο Σεγκαλόβιτς, ο οποίος ανέβηκε στο βαθμό του υποστράτηγου μετά από 28 χρόνια υπηρεσίας ως αστυνομικός. Η απόφασή του να κατέβει στις εκλογές με το αραβικό κόμμα Raam οφείλεται, όπως λέει, στην πεποίθησή του ότι αυτές οι εκλογές αποτελούν την τελευταία ευκαιρία να διασωθούν αυτές οι αρχές από τις καταστροφικές επιπτώσεις των πολέμων και της διακυβέρνησης Νετανιάχου.
Για τη δεξιά, η κίνησή του αποτελεί καθαρή πρόκληση. Ηγέτης του Raam είναι ο Μανσούρ Αμπάς, ο οποίος κατηγορείται συστηματικά από τους συμμάχους του Νετανιάχου ως υποστηρικτής της τρομοκρατίας.
«Ήθελα να σπάσω τα πολιτικά τείχη μεταξύ Αράβων και Εβραίων», τονίζει ο Σεγκαλόβιτς. «Με έχουν αποκαλέσει Μωάμεθ Σεγκαλόβιτς, υποστηρικτή της Χαμάς, έχω δεχτεί προσβολές από παντού, αλλά δεν έχει σημασία».
Ποιο Ισραήλ;
Η αντίδραση της δεξιάς κατά της φιλελεύθερης δημοκρατίας έχει λάβει ευρεία έκταση, σαρώνοντας την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Στο Ισραήλ, η στροφή προς τα δεξιά έχει επιδεινωθεί από τον πόλεμο, την ανασφάλεια και διάφορες μορφές θρησκευτικο-σιωνιστικών πεποιθήσεων που επικαλούνται τον Θεό για να δικαιολογήσουν βίαιες καταπατήσεις γης.
Αυτό είναι το ιδεολογικό πλαίσιο των εκλογών. Ο Νετανιάχου, ο οποίος φαινόταν καταδικασμένος μετά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου, ανέκαμψε χάρη στις δολοφονίες των ηγετών της Χαμάς, της Χεζμπολάχ και του Ιράν, καθώς τάχθηκε στο πλευρό της παγκόσμιας ακροδεξιάς, στο όνομα αυτού που ο ίδιος αποκαλεί «πολιτισμική συμμαχία κατά του Ισλάμ».
Ωστόσο, οι ατελέσφορες στρατιωτικές επιχειρήσεις του στη Γάζα, τον Λίβανο και την Συρία έχουν φέρει το Ισραήλ στα όριά του. Οι έφεδροι καλούνται να υπηρετήσουν για 200 ή και περισσότερες ημέρες το χρόνο, κάτι που δεν είχε ξαναγίνει. Μαίνεται η συζήτηση για το αν οι υπερορθόδοξοι Εβραίοι άνδρες πρέπει να εξακολουθήσουν να εξαιρούνται από τη στρατολόγηση.
Δεν υπάρχει καμία ευφορία για την περιφερειακή κυριαρχία των IDF. Η Δυτική Όχθη βρίσκεται σε αναβρασμό. Κυριαρχεί ένα κλίμα άγχους και εξάντλησης.
«Φυσικά, το Ισραήλ πρέπει να ανησυχεί πολύ για τους νεκρούς στη Γάζα», είπε ο Γκορένμπεργκ. «Αλλά είναι πιο εύκολο να νιώθεις καθολική ανησυχία όταν ο γιος, η κόρη ή ο πατέρας σου δεν βρίσκονται στη μάχη ή δεν έχουν χάσει τη ζωή τους». Έτσι, το Ισραήλ διεξάγει εκλογές στις οποίες δεν συζητά τα ζητήματα για τα οποία ο υπόλοιπος κόσμος πιστεύει ότι θα έπρεπε να αγωνιά.
«Είναι η αποστολή της ζωής μου, της εποχής μας», επισημαίνει ο Σαούλ Μερίδορ, υποψήφιος του κόμματος «Γιάσαρ» του Άιζενκοτ. «Αυτή η ελπίδα για ένα καλύτερο Ισραήλ, ένα δίκαιο Ισραήλ, ένα δημοκρατικό και φιλελεύθερο Ισραήλ, να το ξανακερδίσουμε με κάποιον τρόπο».
Για τον Ρόθμαν, το Ισραήλ έχει ήδη αλλάξει ανεπιστρεπτί. Αυτό που κινητοποιεί τη δεξιά, όπως λέει, είναι η σύνδεσή της με τον Ιουδαϊσμό, και «όλο και περισσότεροι άνθρωποι αυτοπροσδιορίζονται ως Εβραίοι περισσότερο παρά ως Ισραηλινοί». Έτσι, ο φυλετισμός μπορεί να υπονομεύσει την εθνική ταυτότητα.
Ο Σεγκαλόβιτς, όμως, εξακολουθεί να πιστεύει στην πολυπολιτισμική χώρα του, σημειώνοντας πως «ο Νετανιάχου νοιάζεται μόνο για ένα μέρος του λαού. Αλλά το Ισραήλ», πιστεύει, «είναι πολύ ισχυρότερο από οποιονδήποτε ηγέτη».
Πηγή: in.gr
