Τον Ιούλιο του 1971, ο Χένρι Κίσινγκερ προσποιήθηκε έναν βολικό πόνο στο στομάχι ενώ βρισκόταν στο Πακιστάν, εξαφανίστηκε από τη δημόσια σκηνή και εμφανίστηκε στο Πεκίνο. Το μυστικό ταξίδι που οδήγησε στην προσέγγιση του Νίξον προς την Κίνα βασίστηκε σε μια απλή γεωμετρική αρχή: σε έναν κόσμο τριών μεγάλων δυνάμεων, η έξυπνη κίνηση είναι να στέκεσαι πιο κοντά σε κάθε έναν από τους αντιπάλους σου απ’ ό,τι αυτοί βρίσκονται μεταξύ τους.
Η σινοσοβιετική ρήξη έδωσε στην Ουάσιγκτον τον άξονα του τριγώνου, και ο Κίσινγκερ φρόντισε η Αμερική να το εκμεταλλευτεί όπως εξιστορούν οι Asia Times. Πλέον είναι η σειρά του Ντόναλντ Τραμπ να σχεδιάσει το δικό του τρίγωνο.
Όπως είχε αναφέρει ήδη η Wall Street Journal, ο Βλαντιμίρ Πούτιν χρησιμοποίησε μια τηλεφωνική συνομιλία με τον Τραμπ στις 9 Οκτωβρίου —την συνομιλία κατά την οποία οι δύο άνδρες συμφώνησαν ότι η Ουάσιγκτον θα αγοράσει ρωσικό ντίζελ— για να προτείνει μια τριμερή σύνοδο κορυφής με τον Σι Τζινπίνγκ στο περιθώριο της συνάντησης της APEC στο Σενζέν στις 18–19 Νοεμβρίου.
Το Κρεμλίνο έχει επιβεβαιώσει τις συνομιλίες, το Πεκίνο έχει δηλώσει ότι δεν θα αντιταχθεί και ο Τραμπ, που δεν αρνείται ποτέ μια ευκαιρία να βρεθεί στο προσκήνιο, είπε ότι αν ο Σι επιθυμεί μια τέτοια συνάντηση, θα είναι εκεί. Χαρακτήρισε μάλιστα τη στάση του Σι απέναντι στον πόλεμο ως «πολύ δίκαιη».
Η αντίδραση στο Κίεβο, στις Βρυξέλλες και σε μεγάλο μέρος της Ουάσινγκτον ήταν σχεδόν τρομακτική. Ο υπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας προειδοποίησε ότι μια σύνοδος κορυφής μεταξύ Ρωσίας, Κίνας και ΗΠΑ θα ενθάρρυνε μόνο τον Πούτιν να συνεχίσει τον πόλεμο. Οι σχολιαστές κατέφυγαν στη λέξη με τη μεγαλύτερη συνειρμική βαρύτητα στο διπλωματικό λεξιλόγιο: Γιάλτα.
Έχει όμως λογική η αναφορά στην Γιάλτα;
Ο Σι Τζινπίνγκ και η σύζυγός του Πενγκ Λιγιουάν καλωσορίζουν τον Βλαντιμίρ Πούτιν κατά τη διάρκεια τελετής στη σύνοδο κορυφής του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης στην Κίνα, στις 31 Αυγούστου 2025. Sputnik/Σεργκέι Μπομπίλοφ/Pool μέσω REUTERS
Ποιο επιχείρημα δεν προβάλλουν οι αντιδρώντες;
Το ίδιο κατεστημένο της εξωτερικής πολιτικής που τώρα κάνει σάλο για το Σενζέν πέρασε χρόνια διαβεβαιώνοντάς μας ότι η Ουκρανία βρισκόταν σε πορεία προς το ΝΑΤΟ, ότι οι κυρώσεις θα παρέλυαν τη ρωσική οικονομία μέσα σε λίγους μήνες και ότι μια αντεπίθεση θα αποκαθιστούσε τα σύνορα του 1991.
Τίποτα από αυτά δεν συνέβη.
Ο πόλεμος βρίσκεται πλέον στον πέμπτο χρόνο του, και οι διευθετήσεις καθορίζονται από τις πραγματικότητες στο πεδίο της μάχης, όχι από τις σελίδες των άρθρων γνώμης. Οι πόλεμοι μεταξύ μεγάλων δυνάμεων, ή μεταξύ μιας μεγάλης δύναμης και ενός κράτους που υποστηρίζεται από άλλες μεγάλες δυνάμεις, τελειώνουν μέσω διαπραγματεύσεων μεταξύ εκείνων που κρατούν τα χαρτιά.
Η Κίνα αποτελεί την οικονομική σωτηρία της Ρωσίας, τον μεγαλύτερο πελάτη της και τον σημαντικότερο προμηθευτή των εξαρτημάτων που διατηρούν σε λειτουργία τον πολεμικό της μηχανισμό. Οποιαδήποτε μακροπρόθεσμη λύση θα απαιτήσει τη συναίνεση του Πεκίνου, αν όχι την ενεργή εγγύησή του.
Ένας πρόεδρος που το αναγνωρίζει αυτό δεν είναι προδότης της φιλελεύθερης τάξης, κατά τους Asia Times. Αναγνωρίζει έναν πολυπολικό κόσμο που η εξωτερική πολιτική της Ουάσιγκτον εξακολουθεί να αρνείται να δει. Το ίδιο ακριβώς πράγμα που η Δύση αποκαλεί πολυμερισμό ή multilateralism. Επομένως, η τάση να συμπεριληφθεί η Κίνα στις διαπραγματεύσεις δεν είναι παράλογη.
Στην πραγματικότητα, είναι το πιο ρεαλιστικό πράγμα που έχει πει ο Τραμπ για την Ουκρανία τους τελευταίους μήνες.
Η γεωμετρία είναι ανάποδα
Όμως ο ρεαλισμός δεν αφορά μόνο την αναγνώριση της εξουσίας. Αφορά την ακριβή εκτίμησή της. Και εδώ είναι που το «τρίγωνο της Σενζέν» αρχίζει να μοιάζει λιγότερο με τον Κίσινγκερ και περισσότερο με μια αντιστροφή του Κίσινγκερ.
Το 1972, η Ουάσιγκτον ήταν ο άξονας. Στη Σενζέν, ο άξονας θα είναι ο Σι. Θα είναι ο οικοδεσπότης, ο συντονιστής, ο άνθρωπος με τη μεγαλύτερη επιρροή επί της Μόσχας και ο άνθρωπος του οποίου τη συνεργασία χρειάζεται περισσότερο η Ουάσιγκτον. Η Ρωσία και η Κίνα θα έρχονταν ως εταίροι που έχουν περάσει την τελευταία δεκαετία διακηρύσσοντας μια φιλία «χωρίς όρια».
Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα έρχονταν ως ο «παράταιρος», ένας μνηστήρας που φλερτάρει δύο πρωτεύουσες οι οποίες βρίσκονται πιο κοντά η μία στην άλλη απ’ ό,τι η καθεμία από αυτές στη Ουάσιγκτον. Αυτό δεν είναι ένα τρίγωνο με την Αμερική στην κορυφή. Είναι μια σινο-ρωσική συμβίωση με έναν αμερικανό επισκέπτη.
Ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Σι Τζινπίνγκ περνούν μπροστά από την Κιονοστοιχία του Λευκού Οίκου στην Ουάσινγκτον, ΗΠΑ, στις 24 Σεπτεμβρίου 2026. REUTERS/Evan Vucci
Ο ρυθμιστής Σι και ο «κακός έμπορος»
Ας λάβουμε επίσης υπόψη το «κόστος συμμετοχής». Ο Σι δεν προσφέρει διπλωματικές χάρες στο κινεζικό έδαφος δωρεάν. Μια τριμερής σύνοδος κορυφής θα σηματοδοτούσε το ντεμπούτο του ως μεγάλου μεσολαβητή της Ευρασίας, ένας ρόλος που το Πεκίνο επιδιώκει από τότε που παρουσίασε το ασαφές «ειρηνευτικό σχέδιό» του το 2023.
Τι θα ήθελε σε αντάλλαγμα; Οι προφανείς επιλογές είναι πιο ήπιες αμερικανικές θέσεις σχετικά με την Ταϊβάν, τους ελέγχους στις εξαγωγές τεχνολογίας, ή και για τα δύο. Το να ανταλλάξει τον Δυτικό Ειρηνικό με μια γραμμή κατάπαυσης του πυρός στο Ντονμπάς θα ήταν η χειρότερη συμφωνία που έχει συνάψει αμερικανός πρόεδρος από την εποχή, λοιπόν, της Γιάλτας.
Και ο Τραμπ έχει ήδη δείξει τη συνήθεια να πληρώνει πριν διαπραγματευτεί. Η συμφωνία για το ντίζελ, που ανακοινώθηκε ακριβώς κατά τη διάρκεια της συνομιλίας στην οποία ο Πούτιν πρότεινε τη σύνοδο κορυφής, ανέτρεψε χρόνια αμερικανικής ενεργειακής πολιτικής και παραχώρησε στη Μόσχα μια παραχώρηση πριν καν τοποθετηθεί ο πρώτος χάρτης στο τραπέζι.
Ένας έμπορος που πληρώνει εκ των προτέρων δεν πρέπει να εκπλήσσεται όταν τα εμπορεύματα δεν φτάνουν ποτέ.
Το μέλλον της Ευρώπης που θα της ανακοινωθεί
Η σύγκριση με τη Γιάλτα έχει χρησιμοποιηθεί υπερβολικά, αλλά εδώ είναι διδακτική για έναν λόγο που οι περισσότεροι παραβλέπουν. Στη Γιάλτα, ο Ρούσβελτ και ο Τσόρτσιλ διέθεταν εκατομμύρια στρατιώτες στην Ευρώπη. Μπορούσαν να διαπραγματευτούν για το μέλλον της ηπείρου επειδή ήταν φυσικά παρόντες σε αυτήν. Ό,τι κι αν πιστεύει κανείς για το αποτέλεσμα, αυτό αντανακλούσε την ισορροπία δυνάμεων στο πεδίο.
Στο Σενζέν, οι δύο δυνάμεις που έχουν τα περισσότερα να χάσουν επί τόπου θα απουσιάζουν. Θα απουσιάζει η Ουκρανία, των οποίων οι στρατιώτες κρατούν τις γραμμές, δεν θα βρίσκεται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Θα απουσιάζει επίσης η Ευρώπη, από την οποία θα ζητηθεί να πληρώσει για την ανοικοδόμηση, να υποδεχθεί τους πρόσφυγες και, κατά πάσα πιθανότητα, να επιβλέπουν τυχόν κατάπαυση του πυρός.
Μια συμφωνία που επιβάλλεται στο Κίεβο χωρίς την υπογραφή του Κιέβου δεν είναι συμφωνία. Είναι ένα διάλειμμα. Οι Ουκρανοί έχουν λόγο στο πώς θα τελειώσει αυτός ο πόλεμος, επειδή είναι αυτοί που κρατούν τα όπλα στα χέρια τους, και μια συμφωνία που απορρίπτουν δεν θα κρατήσει.
Αυτό δεν αποτελεί επιχείρημα για να συνεχίσει η Ουάσιγκτον να εκδίδει λευκές επιταγές. Ο αναλυτής υποστηρίζει ότι η Ευρώπη πρέπει να σταματήσει να αναθέτει και να εναποθέτει την ασφάλειά της στην Αμερική και ότι ένας πόλεμος στην ευρωπαϊκή ήπειρο είναι πρώτα και κύρια ευθύνη της Ευρώπης.
Αλλά αυτό το επιχείρημα λειτουργεί και προς τις δύο κατευθύνσεις. Αν η Ευρώπη θέλει να αναλάβει την ευθύνη για το αποτέλεσμα, πρέπει να συμβάλει στη διαμόρφωσή του. Μια σύνοδος κορυφής που αποκλείει το Παρίσι, το Βερολίνο και τη Βαρσοβία, ενώ ταυτόχρονα τους καλεί να αναλάβουν το βάρος, είναι τόσο ασυνάρτητη όσο και αυτοκαταστροφική.
Οι τέσσερεις διαφοροποιήσεις που μπορεί να δώσουν λύση
Μια πραγματικά ρεαλιστική προσέγγιση δεν θα απέρριπτε εξ αρχής τη Σενζέν. Αντίθετα, θα την αναδιαμόρφωνε. Πρώτον, να διατηρηθεί ο πυρήνας των διαπραγματεύσεων εκεί όπου ανήκει: μεταξύ Ουάσιγκτον, Μόσχας και Κιέβου, με στενή διαβούλευση με τους Ευρωπαίους. Μια συνάντηση Τραμπ-Πούτιν-Ζελένσκι, όπως έχουν προτείνει οι ίδιοι οι Ουκρανοί, αποτελεί καλύτερη μορφή από μια συνάντηση Τραμπ-Πούτιν-Σι.
Δεύτερον, να δοθεί ρόλος στην Κίνα, αλλά ο σωστός. Το Πεκίνο μπορεί να λειτουργήσει ως εγγυητής μιας λύσης, ως συμμετέχων στην ανοικοδόμηση και ως πηγή πίεσης προς τη Μόσχα. Δεν πρέπει όμως να είναι ο διαιτητής της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Τρίτον, να σταματήσει η προπληρωμή. Κάθε παραχώρηση που προσφέρει η Ουάσιγκτον πριν από την έναρξη των συνομιλιών, είτε αφορά κυρώσεις, είτε ενέργεια, είτε παραδόσεις όπλων, αποτελεί παραίτηση από διαπραγματευτικό πλεονέκτημα χωρίς αντάλλαγμα.
Και τέλος, να διατηρηθεί ο διαχωρισμός μεταξύ Ασίας και Ευρώπης. Τη στιγμή που το ζήτημα της Ουκρανίας θα εμπλακεί με αυτό της Ταϊβάν, η Ουάσιγκτον θα βρεθεί να διαπραγματεύεται εναντίον του εαυτού της σε δύο μέτωπα ταυτόχρονα.
Ο Βλαντιμίρ Πούτιν και ο Σι Τζινπίνγκ παρευρίσκονται σε δεξίωση στο Κρεμλίνο στη Μόσχα της Ρωσίας, στις 21 Μαρτίου 2023. Sputnik/Pavel Byrkin/Κρεμλίνο μέσω REUTERS
Η ειρωνεία του τριγώνου
Ο Νίξον πήγε στην Κίνα το 1972 για να ανησυχήσει τη Μόσχα. Αν ο Τραμπ πάει στο Σενζέν τον επόμενο μήνα με τους όρους που προσφέρονται τώρα, θα ανησυχήσει μόνο το Κίεβο και τις Βρυξέλλες, ενώ η Μόσχα και το Πεκίνο θα γιορτάσουν την καλή τους τύχη. Το τρίγωνο είναι εμφανές, όχι όμως ποιος είναι ο ισχυρός του τριγώνου.
Πηγή: in.gr
