Μετά από δύο χρόνια φοιτητικών διαδηλώσεων, οι Σέρβοι καλούνται την Κυριακή να εκλέξουν νέο κοινοβούλιο. Οι εκλογές αυτές θέτουν υπό αμφισβήτηση τα 12 χρόνια κυριαρχίας του λαϊκιστή ηγέτη Αλεξάνταρ Βούτσιτς.
Η κύρια απειλή για την κυριαρχία του Βούτσιτς προέρχεται από ένα φοιτητικό κίνημα που δημιουργήθηκε τα τελευταία δύο χρόνια. Ωστόσο, υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με τη διαφάνεια και τη δικαιοσύνη της εκλογικής διαδικασίας.
Όπως αναφέρει το BBC, το φοιτητικό αυτό κίνημα, γνωστό ως Student List-Students Win, έχει καταφέρει να προσελκύσει ψηφοφόρους που αντιτίθενται στην κυβέρνηση, παρότι δεν διαθέτει εμφανείς ηγέτες και δεν έχει εμπειρία στην πολιτική. Το κίνημα εκπροσωπείται από υποψηφίους από διάφορους τομείς της κοινωνίας. Ο επικεφαλής υποψήφιος και καρδιολόγος, Ιλία Σρντάνοβιτς, δήλωσε: «Η ενέργεια είναι ασταμάτητη», καθώς συμμετείχε σε πορεία προς το Βελιγράδι μαζί με φοιτητές.
Η αφετηρία του κινήματος ήταν η τραγωδία της 1ης Νοεμβρίου 2024, όταν κατέρρευσε το σκέπαστρο στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους 16 άτομα. Το γεγονός αυτό θεωρήθηκε σύμβολο διαφθοράς και αμέλειας στη Σερβία, με επικριτές να συνδέουν την αποτυχημένη ανακαίνιση του σταθμού με τον πρόεδρο, ο οποίος είχε ταυτιστεί στενά με το έργο.
Αυτό που ξεκίνησε ως εβδομαδιαίες φοιτητικές διαμαρτυρίες εξελίχθηκε σύντομα σε εθνικό κίνημα. Στο πλευρό των φοιτητών βρέθηκαν αγρότες, ηθοποιοί και δικαστικοί, με την κινητοποίηση να λαμβάνει διαστάσεις σε όλη τη χώρα.
Το κυβερνών Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα (SNS), που ίδρυσε ο Βούτσιτς, δέχθηκε ισχυρούς κραδασμούς και λίγες εβδομάδες αργότερα παραιτήθηκε ο πρωθυπουργός. Τον Μάρτιο του 2025, το Βελιγράδι γνώρισε μία από τις μεγαλύτερες διαδηλώσεις στην ιστορία του, με το φοιτητικό κίνημα να ενισχύεται συνεχώς και να οργανώνεται μέσω συνελεύσεων φοιτητών.
Ο ρόλος του Βούτσιτς και η δυναμική των εκλογών
Στις προηγούμενες εκλογές του 2023, το SNS αντιμετώπισε μια χαλαρή συμμαχία φιλοευρωπαϊκών κομμάτων, η οποία όμως διαλύθηκε αργότερα. Αυτή τη φορά, η απειλή προέρχεται κυρίως από το φοιτητικό κίνημα, που έχει αποστασιοποιηθεί από τα παραδοσιακά κόμματα της αντιπολίτευσης.
Ο Βούτσιτς έχει διατελέσει πρωθυπουργός ή πρόεδρος από το 2014 και προηγουμένως υπήρξε αντιπρόεδρος για δύο χρόνια. Έχοντας συμπληρώσει δύο θητείες στην προεδρία, δεν μπορεί να διεκδικήσει τρίτη και πλέον ηγείται του κόμματός του με στόχο την επιστροφή στην πρωθυπουργία.
Ο δεξιός λαϊκιστής ηγέτης έχει ενισχύσει τη ρητορική του, κατηγορώντας τους αντιπάλους του ότι εξυπηρετούν “μεγάλες δυνάμεις” που θέλουν να ανατρέψουν τη Σερβία. Παράλληλα, υποστηρίζει τη συνέχιση της ευρωπαϊκής πορείας της χώρας, χωρίς όμως να επιβάλλει κυρώσεις στη Ρωσία για τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Σύμφωνα με αναλυτές, το φοιτητικό κίνημα κατάφερε να κινητοποιήσει μαζικά τους πολίτες, κάτι που δεν πέτυχαν τα παραδοσιακά κόμματα της αντιπολίτευσης, αποτελώντας τη μεγαλύτερη πρόκληση για τον Βούτσιτς από τότε που ανέλαβε την εξουσία.
Η διαδικασία των εκλογών και οι διεκδικητές
Η Σερβία διαθέτει κοινοβούλιο 250 εδρών και χρησιμοποιεί σύστημα αναλογικής εκπροσώπησης με μία εθνική περιφέρεια. Η ψηφοφορία θα διεξαχθεί την Κυριακή από τις 07:00 έως τις 20:00.
Υπάρχουν 6,45 εκατομμύρια εγγεγραμμένοι ψηφοφόροι και 18 εκλογικές λίστες, εκ των οποίων μόνο επτά καλύπτουν όλες τις έδρες. Οι βουλευτές εκλέγονται ανάλογα με το ποσοστό που λαμβάνει κάθε λίστα, εφόσον ξεπεράσει το 3% των ψήφων.
Αρκετά κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν αποσυρθεί, στηρίζοντας το φοιτητικό ψηφοδέλτιο.
Το φοιτητικό ψηφοδέλτιο και το πρόγραμμά του
Οι υποψήφιοι της «Student List – Students Win» προέρχονται από διάφορους επαγγελματικούς χώρους: καθηγητές, ηθοποιούς, γιατρούς, αγρότες και επιστήμονες. Επικεφαλής της λίστας είναι ο καθηγητής καρδιολογίας Ιλία Σρντάνοβιτς, ενώ συμμετέχουν επίσης ο πρώην μπασκετμπολίστας Ντέγιαν Μποντιρόγκα, ο γνωστός ηθοποιός Τιχομίρ Στάνιτς και ο πρώην διοικητής της Εθνικής Τράπεζας της Σερβίας Ντέγιαν Σόσκιτς.
Το πρόγραμμα του κινήματος περιλαμβάνει 11 σημεία, όπως την καταπολέμηση της διαφθοράς μέσω ειδικής αστυνομικής μονάδας, την εκκαθάριση του υπουργείου Εσωτερικών από όσους εμπλέκονται σε παραβιάσεις ή οργανωμένο έγκλημα, τη μεταρρύθμιση των ΜΜΕ και την αποδέσμευση της δημόσιας τηλεόρασης από πολιτικό έλεγχο, αλλά και τον τερματισμό τοποθέτησης κομματικών στελεχών σε δημόσιες επιχειρήσεις.
Η πλευρά Βούτσιτς και το SNS αρνούνται τις κατηγορίες για διαφθορά και επιρροή στα μέσα ενημέρωσης.
Διαφάνεια και παρατηρητές
Παρατηρητές από την Ευρώπη παρακολουθούν τη διαδικασία, ενώ η Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης έχει κάνει λόγο για “τεταμένο και διχαστικό εκλογικό κλίμα” και “ατμόσφαιρα δημοψηφίσματος”.
Η εκλογική επιτροπή της Σερβίας διαβεβαιώνει ότι οι εκλογές είναι ελεύθερες και μυστικές. Ωστόσο, ανεξάρτητος οργανισμός επιτήρησης έχει επισημάνει περιστατικά απειλών, βίας και παρακολούθησης ακτιβιστών της αντιπολίτευσης.
Σε σχετική έκθεση, αναφέρεται ότι αντί να διασφαλίζεται ισονομία, «θεσμοί από υπουργεία έως τοπικές αρχές ενεπλάκησαν σε εκλογική μηχανική». Επιπλέον, περίπου τα τρία τέταρτα της τηλεοπτικής κάλυψης αφορούν εκπροσώπους της κυβέρνησης, ενώ έχουν καταγραφεί 160 επιθέσεις κατά δημοσιογράφων φέτος, σύμφωνα με το European Centre for Press and Media Freedom.
Πηγή: tanea.gr
