Του Δημήτρη Γκάτσιου
Έντονή είναι η δυσαρέσκεια της Αθήνας στον απόηχο της αιφνιδιαστικής κίνησης της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να προχωρήσει σε κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου. Τον αιφνιδιασμό της ελληνικής πρωτεύουσας ακολούθησε μία σειρά από διπλωματικές επαφές του υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη, με τους ομολόγους του της Αιγύπτου και της Κυπριακής Δημοκρατίας, στη σκιά των νέων δεδομένων που δημιουργούν στη σκακιέρα της Ανατολικής Μεσογείου οι κινήσεις της Άγκυρας να επιβάλει μία πραγματικότητα που δε βασίζεται στο Διεθνές Δίκαιο, αλλά έχει ως στόχο να επεκτείνει το αποτύπωμα της γείτονος σε μία κρίσιμη περιοχή του παγκόσμιου χάρτη…ζωγραφισμένη, σε ένα γενικότερο μοτίβο και με τα χρώματα της “γαλάζιας πατρίδας”.
Οι χθεσινές καταιγιστικές εξελίξεις μπορεί να μην αλλάζουν το παράνομο του χαρακτήρα του μνημονίου στο επίπεδο της ισχύς και της νομιμότητας, ωστόσο έρχονται σε συνέχεια της συστηματικής προσπάθειας της Τουρκίας να αποκαταστήσει τις σχέσεις της με το στρατόπεδο Χαφτάρ. Η προσέγγιση που επιχείρησε η Άγκυρα στην οικογένεια Χαφτάρ έφερε στο προσκήνιο την επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από την Βεγγάζη, με την ελληνική διπλωματία να εξετάζει τα επόμενα βήματά της και τη συζήτηση να επεκτείνεται στο επίπεδο της ευρωπαϊκής οικογένειας, που ήδη έσπευσε να αντιδράσει δια της Ούρσουλας Φον Ντερ Λάιεν και του Αντόνιο Κόστα.
Σε κοινή του δήλωση, η πρόεδρος της Κομισιόν και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου εξέφρασαν τη λύπη τους για τη συγκεκριμένη εξέλιξη και ανέφεραν πως η συμφωνία αυτή παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών. “Δε συμμορφώνεται με το Δίκαιο της Θάλασσας και είναι άκυρη και ανίσχυρη. Επαναβεβαιώνουμε την αλληλεγγύη μας προς την Ελλάδα και την Κύπρο. Επαναλαμβάνουμε τη γνωστή θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά οποιασδήποτε εξωτερικής παρέμβασης στη Λιβύη”, τόνισαν η Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν και ο Αντόνιο Κόστα.
Οι κινήσεις της Αθήνας
Με το ενδεχόμενο διακοπής της χρηματοδότησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς τη Βεγγάζη για τη διαχείριση του μεταναστευτικού να συζητείται ήδη παρασκηνιακά, η κύρωση του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου, προκάλεσε την έντονη αντίδραση Αθήνας και Λευκωσίας. Σε ανακοίνωσή του, το υπουργείο Εξωτερικών απέρριψε την απόφαση, επαναλαμβάνοντας ότι το μνημόνιο είναι παράνομο και άκυρο, καθώς αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και παραβλέπει τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας.
Παράλληλα, η ελληνική διπλωματία ανέφερε ότι η Αθήνα ήδη έχει ενημερώσει τους εταίρους και συμμάχους της και θα προβεί σε κάθε ενδεδειγμένη ενέργεια για τη διασφάλιση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων. “Η Ελλάδα απορρίπτει την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης περί έγκρισης του ψευδεπίγραφου τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019 για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών. Η απόφαση αυτή δεν μεταβάλλει τον παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο χαρακτήρα του μνημονίου, το οποίο αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών της περιοχής. Η γεωγραφία και το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας δεν αλλάζουν με μονομερείς, νομικά αβάσιμες κοινοβουλευτικές αποφάσεις”, σημείωσε το υπουργείο Εξωτερικών στην ανακοίνωσή του.
“Η Τουρκία και η Λιβύη δεν διαθέτουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές που να παρέχουν νόμιμη βάση για την επιχειρούμενη οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών. Το μνημόνιο παραγνωρίζει, εξάλλου, τα ελληνικά νησιά και τα δικαιώματά τους σε θαλάσσιες ζώνες με βάση την UNCLOS και το διεθνές εθιμικό δίκαιο. Έχοντας ήδη συνάψει συμφωνίες οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών με την Αίγυπτο και την Ιταλία, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, η Ελλάδα έχει αποδείξει τον σεβασμό της στο διεθνές δίκαιο και στα κυριαρχικά δικαιώματα γειτονικών κρατών. Καλούμε τη λιβυκή πλευρά να απόσχει από κάθε ενέργεια που αντίκειται στο διεθνές δίκαιο και υπονομεύει τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Ελλάδα έχει ήδη ενημερώσει τους εταίρους και συμμάχους της και θα προβεί σε κάθε ενδεδειγμένη ενέργεια για τη διασφάλιση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων”, επεσήμανε. Σε παράλληλο χρόνο, η Αθήνα δια του Γιώργου Γεραπετρίτη ενημέρωσε Κάιρο και Λευκωσία. Ο επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας είχε τηλεφωνικές επικοινωνίες με τον υπουργό Εξωτερικών της Αιγύπτου και με τον υπουργό Εξωτερικών της Κυπριακής Δημοκρατίας, με τις συζητήσεις να κινούνται σε άξονες πέριξ των εξελίξεων της κύρωσης του μνημονίου και των επιπτώσεων στην ασφάλεια και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Στον αντίποδα, η Άγκυρα εξέφρασε την ικανοποίησή της για την ομόφωνη έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου για τις θαλάσσιες ζώνες από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, κάνοντας λόγο για μια σημαντική εξέλιξη στις σχέσεις των δύο χωρών και στην Ανατολική Μεσόγειο. “Η απόφαση συνιστά “σημαντική εξέλιξη όσον αφορά την προστασία των κοινών δικαιωμάτων και συμφερόντων των δύο χωρών στην Ανατολική Μεσόγειο, την οριοθέτηση των περιοχών θαλάσσιας δικαιοδοσίας με βάση την αρχή της ευθυδικίας και την ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασίας”, σχολίασε ο επικεφαλής επικοινωνίας της τουρκικής προεδρίας, Μπουρχανετίν Ντουράν.
Πηγή: capital.gr
