Για τις ανάγκες της ποινικής διερεύνησης με σεβασμό στα δικαιώματα και την αξιοπρέπεια του ανηλίκου
Το «Σπίτι του Παιδιού», που στεγάζεται στο Δικαστικό Μέγαρο Λάρισας, αποτελεί έναν σημαντικό θεσμό προστασίας ανηλίκων που εμπλέκονται σε ποινικές υποθέσεις ως θύματα ή μάρτυρες.
Η λειτουργία του αποσκοπεί στη δημιουργία ενός ασφαλούς και κατάλληλα διαμορφωμένου περιβάλλοντος, όπου τα παιδιά μπορούν να καταθέτουν με τρόπο που λαμβάνει υπόψη την ηλικία, την ψυχολογική τους κατάσταση και την ανάγκη προστασίας τους από πρόσθετη επιβάρυνση.
Γράφει η Λόλα Γάτσιου από την «Πολιτεία Θεσσαλών» Κυριακή 18 Οκτωβρίου 2026
Σε υποθέσεις που αφορούν κακοποίηση, σεξουαλική εκμετάλλευση ή άλλες σοβαρές αξιόποινες πράξεις, η συμμετοχή ενός παιδιού στη δικαστική διαδικασία απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή. Η επαφή με τις αρχές, η περιγραφή τραυματικών βιωμάτων και η επανάληψη της ίδιας αφήγησης ενώπιον διαφορετικών προσώπων μπορούν να προκαλέσουν σημαντική ψυχολογική πίεση. Σε αυτό το πλαίσιο, το «Σπίτι του Παιδιού» επιχειρεί να συνδυάσει τις ανάγκες της ποινικής διερεύνησης με τον σεβασμό στα δικαιώματα και την αξιοπρέπεια του ανηλίκου.
Ένα περιβάλλον προσαρμοσμένο στις ανάγκες των παιδιών
Η βασική αποστολή της δομής είναι να συμβάλλει στην προστασία των ανήλικων θυμάτων και στην ορθή διερεύνηση των υποθέσεων στις οποίες εμπλέκονται. Μεταξύ των αρμοδιοτήτων των αντίστοιχων γραφείων περιλαμβάνονται η αξιολόγηση των αναγκών προστασίας του παιδιού, η παροχή υποστήριξης και η συνδρομή προς τις προανακριτικές, ανακριτικές, εισαγγελικές και δικαστικές αρχές. Ιδιαίτερη σημασία έχει η αποφυγή της δευτερογενούς θυματοποίησης, δηλαδή της πρόσθετης ψυχολογικής επιβάρυνσης που μπορεί να υποστεί ένα παιδί εξαιτίας της επαναλαμβανόμενης έκθεσής του σε διαδικασίες και ερωτήσεις για όσα έχει βιώσει. Για τον λόγο αυτό, η εξέταση των ανηλίκων προβλέπεται να πραγματοποιείται από ειδικά εκπαιδευμένους επαγγελματίες, με περιορισμένο αριθμό συνεντεύξεων και με κατάλληλες συνθήκες, σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο.
Η προσέγγιση αυτή έχει ιδιαίτερη βαρύτητα σε υποθέσεις που αφορούν παιδιά τα οποία ενδέχεται να δυσκολεύονται να περιγράψουν όσα έχουν βιώσει ή να αισθάνονται φόβο απέναντι στις δικαστικές διαδικασίες. Η δημιουργία ενός χώρου που δεν θυμίζει την παραδοσιακή αίθουσα εξέτασης μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη προστασία τους, χωρίς να υποκαθιστά τις εγγυήσεις που προβλέπει η ποινική διαδικασία.
Ο ρόλος της εισαγγελέως Ανηλίκων
Σημαντική είναι η θεσμική παρουσία της εισαγγελέως Ανηλίκων Λάρισας, στο πλαίσιο της προστασίας των δικαιωμάτων των παιδιών που εμπλέκονται σε ποινικές υποθέσεις. Η εισαγγελέας Ανηλίκων έχει ρόλο στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της εισαγγελικής αρχής για τις υποθέσεις που αφορούν ανηλίκους, με γνώμονα την εφαρμογή της νομοθεσίας και την προστασία των δικαιωμάτων τους.
Η ενίσχυση της δομής στη Λάρισα
Η πρόσφατη προσφορά υλικοτεχνικού εξοπλισμού από τη ΔΕΥΑ Λάρισας αποτελεί μια κίνηση ενίσχυσης των υποδομών που προορίζονται για την προστασία ανηλίκων. Η ανταπόκριση της δημοτικής επιχείρησης ήρθε έπειτα από σχετικό αίτημα της Εισαγγελίας και η παράδοση πραγματοποιήθηκε στον ειδικά διαμορφωμένο χώρο του δεύτερου ορόφου του Δικαστικού Μεγάρου Λάρισας.
Η επάρκεια του εξοπλισμού και η κατάλληλη διαμόρφωση του χώρου αποτελούν ουσιαστικές προϋποθέσεις για την υποστήριξη της διαδικασίας εξέτασης των ανηλίκων. Εξίσου σημαντική, ωστόσο, είναι η διασφάλιση της κατάλληλης στελέχωσης και της συνεργασίας των αρμόδιων επαγγελματιών, ώστε η προστασία του παιδιού να μην περιορίζεται μόνο στις υλικές υποδομές.
Το ζητούμενο είναι η λειτουργία ενός πλαισίου που θα αντιμετωπίζει το παιδί πρωτίστως ως πρόσωπο που χρειάζεται προστασία και υποστήριξη, χωρίς να παραβλέπει τις ανάγκες της δικαιοσύνης για τη διερεύνηση κάθε υπόθεσης.
Για τη Λάρισα, το «Σπίτι του Παιδιού» αποτελεί ένα πεδίο στο οποίο η δικαστική λειτουργία συναντά την ανάγκη για ιδιαίτερη φροντίδα των ανηλίκων. Η ενίσχυσή του αναδεικνύει τη σημασία της συνεργασίας των θεσμών, αλλά και την ανάγκη να εξασφαλίζονται οι προϋποθέσεις ώστε κάθε παιδί που περνά το κατώφλι του να αντιμετωπίζεται με σεβασμό, διακριτικότητα και ουσιαστική μέριμνα.
Γρίβας Αθανάσιος: Χώρος προσωρινής φιλοξενίας, που διατίθεται μόνο για τη διαδικασία της κατάθεσης των ανηλίκων
Στην «Πολιτεία Θεσσαλών» μίλησε ο κ. Γρίβας Αθανάσιος, υπαστυνόμος Α’ προϊστάμενος Γραφείου Προστασίας Ανηλίκων της Υποδιεύθυνσης Δίωξης κι Εξιχνίασης Εγκλημάτων Λάρισας, για το «Σπίτι του Παιδιού» στο Δικαστικό Μέγαρο Λάρισας.
Επισήμανε ότι αποτελεί έναν ειδικά διαμορφωμένο χώρο για τη βιντεοσκόπηση και την εξέταση ανηλίκων που έχουν πέσει θύματα αξιόποινων πράξεων. Η λειτουργία του αφορά κυρίως την προκαταρκτική εξέταση και τη συγκέντρωση στοιχείων στο πλαίσιο σχηματισμού δικογραφίας, με τη συμμετοχή των αρμόδιων αστυνομικών υπηρεσιών και την παρουσία ψυχολόγου. Πρόκειται για έναν χώρο προσωρινής φιλοξενίας, ο οποίος χρησιμοποιείται αποκλειστικά για τη διαδικασία λήψης καταθέσεων ανηλίκων.
Σύμφωνα με την εικόνα που μεταφέρει η αρμόδια αστυνομική πλευρά, οι υποθέσεις που καταγράφονται στη Λάρισα δεν είναι πολλές, ωστόσο έχουν σημειωθεί και σοβαρά περιστατικά, όπως ο τραυματισμός ανηλίκου με μαχαίρι στο πάρκο της οδού Αιόλου. Οι περισσότερες υποθέσεις που αφορούν προσβολή της γενετήσιας ελευθερίας σχετίζονται με το διαδίκτυο και τη δημοσιοποίηση φωτογραφιών άσεμνου περιεχομένου. Παράλληλα, καταγράφονται περιστατικά σωματικών βλαβών μεταξύ ανηλίκων, αλλά και μεταξύ ανηλίκων και νεαρών ενηλίκων.
Η εξέταση δεν περιορίζεται σε συγκεκριμένες ηλικίες. Έχουν ληφθεί καταθέσεις ακόμη και από παιδιά τεσσάρων ετών, εφόσον μπορούν να επικοινωνήσουν λεκτικά ή μέσω ζωγραφικής, πάντοτε με την παρουσία ψυχολόγου. Η καταγραφή πραγματοποιείται με κάμερα που βρίσκεται μόνιμα στον χώρο, ενώ, ανάλογα με την υπόθεση, μπορεί να συμμετέχουν τεχνικοί σύμβουλοι και, σε ορισμένες περιπτώσεις, δικηγόροι.
Ωστόσο, σημαντικό ζήτημα αποτελεί ο παλαιός τεχνολογικός εξοπλισμός. Η υπάρχουσα κάμερα δεν διαθέτει μικρόφωνα, με αποτέλεσμα ορισμένες φορές να μην καταγράφονται καθαρά οι απαντήσεις των παιδιών. Αυτό μπορεί να οδηγήσει στην ανάγκη επανάληψης της εξέτασης, προκαλώντας πρόσθετη ψυχολογική επιβάρυνση στους ανηλίκους. Για τον λόγο αυτό, κρίνεται αναγκαία η προμήθεια σύγχρονης κάμερας με μικρόφωνα, ώστε να διασφαλίζεται η ακρίβεια της καταγραφής και να αποφεύγεται η επαναλαμβανόμενη διαδικασία.
Ο χώρος διαθέτει δύο αίθουσες, κατάλληλα διαμορφωμένες ανάλογα με την ηλικία των παιδιών, με ευχάριστα χρώματα, παιχνίδια, μαρκαδόρους και υλικά ζωγραφικής, ώστε η εξέταση να πραγματοποιείται σε ένα όσο το δυνατόν πιο φιλικό και ασφαλές περιβάλλον.
Ποιος είναι ο βασικός ρόλος του «Σπιτιού του Παιδιού» στο Δικαστικό Μέγαρο στη Λάρισα και σε ποιες περιπτώσεις ανηλίκων ενεργοποιείται η λειτουργία του;
Στον χώρο αυτό βιντεοσκοπούνται ανήλικοι και κατά τη διάρκεια μιας προκαταρακτικής εξέτασης αλλά και κατά τη διάρκεια ενός σχηματισμού δικογραφίας είτε από τη δικιά μας την υπηρεσία είτε από άλλα αστυνομικά τμήματα, π.χ Φαρσάλων, με τη δική μας συνδρομή.
Εκεί δίνονται οι καταθέσεις ανηλίκων για διάφορα δικήματα, όπου με παρουσία ψυχολόγου, γίνονται κάποιες ερωτήσεις, και ο ανήλικος απαντάει. Επομένως πρόκειται για ένα χώρο προσωρινής φιλοξενίας, που διατίθεται μόνο για τη διαδικασία της κατάθεσης των ανηλίκων.
Και ποιοι άλλοι επαγγελματίες, εκτός από τον ψυχολόγο και εσάς, συμμετέχουν στη διαδικασία;
Μπορεί να είναι κάποιος τεχνικός σύμβουλος που έχει διοριστεί από την αντίθετη πλευρά, να το πω έτσι, από τους διάδικους. Και σε σπάνες περιπτώσεις, μπορεί να είναι παρών και κάποιος δικηγόρος.
Αυτός ο χώρος είναι μόνο για τις περιπτώσεις που είναι ανήλικοι θύματα ή θυτές κάποιων δικημάτων ή για τις περιπτώσεις που πρέπει να εξετάσουν σχετικά με σε ποιον θα αναθέσουν την επιμέλεια ενός παιδιού;
Όσον αφορά στην αστυνομία μόνο για τις περιπτώσεις που είναι ανήλικοι θύματα κάποιων αδικημάτων. Δεν γνωρίζω αν εκεί δικαστές μιλάνε με ανήλικα παιδιά για υποθέσεις ανάθεσης της επιμέλειάς τους στον ένα από τους δύο γονείς.
Από εμάς κατά κύριο, εξετάζονται ανήλικοι – θύματα σε ποινικές υποθέσεις. Μέχρι στιγμής δεν έχει τύχει να εξετάσουμε κάποιον ανήλικο-θύτη, που έχει διαπράξει αδίκημα.
Γενικά, ποια είναι η εικόνα που καταγράφεται εδώ στην περιοχή μας, στη Λάρισα ως προς τα περιστατικά που αφορούν ανήλικους; Υπάρχει όγκος υποθέσεων, είναι μεγάλος ο αριθμός τους;
Όχι, οι υποθέσεις δεν είναι πολλές. Βέβαια είχαμε κάποια σοβαρά περιστατικά, όπως αυτό με τον τραυματισμό ανηλίκου με μαχαίρι στο πάρκο της οδού Αιόλου και δυο ακόμη.
Το ζήτημα όμως είναι, ότι αν δεν υπάρχει σωστή ενημέρωση, θα αυξηθούν τα περιστατικά με γεωμετρική πρόοδο όπως συνέβη και στην Αθήνα. Δηλαδή τα τέσσερα περιστατικά θα γίνουν οχτώ, τα οχτώ θα γίνουν δεκαέξι.
Οι υποθέσεις αφορούν κυρίως τέτοια περιστατικά ή στην περιοχή της Θεσσαλίας έχουμε και ανήλικους που είναι θύματα σεξουαλικής κακοποίησης;
Δεν υπάρχουν πολλά τέτοια περιστατικά με ανήλικα θύματα σεξουαλικής κακοποίησης. Τα περισσότερα περιστατικά έχουν να κάνουν με προσβολή γεννετήσιας ελευθερίας, και όλα αυτά είναι μέσω διαδικτύου, που βγαίνουν στη δημοσιότητα κάποιες φωτογραφίες άσεμνου περιεχομένου.
Και αρκετά περιστατικά με σωματικές βλάβες μεταξύ ανηλίκων και μεταξύ ενηλίκων με ανήλικους. Όταν λέω ενήλικες, εννοώ 20χρονους, 19χρονους, μη φανταστείτε πολύ μεγαλύτερες ηλικίες…
Οι ηλικίες που αφορά το Σπίτι του Παιδιού είναι από 12, 13 μέχρι 18;
Όχι, έχει τύχει να πάρουν κατάθεση και από 4 χρονών κοριτσάκι. Βασικά εξετάζονται παιδιά τα οποία μπορούν να επικοινωνήσουν είτε λεκτικά, είτε άμα δεν μπορούν να το πούνε με λέξεις, να το ζωγραφίσουν κατά κάποιον τρόπο. Και με παρουσία εννοείται πάντα του ψυχολόγου. Για την κατάθεση γίνεται πάντα χρήση κάμερας, η οποία υπάρχει μόνιμα στον χώρο, δεν τη φέρνουμε εμείς. Στην περίπτωση που ανέφερα με το κοριτσάκι, η εξέταση έγινε και προφορικά, μας μίλησε, αλλά και με ζωγραφιά. Ανήλικος θεωτείται κάποιος που φτάνει μέχρι 17,5 ετών ή έστω και μία μέρα πριν συμπληρώσει τα 18.
Υπάρχουν κάποιες ανάγκες που πρέπει να καλυφθούν αυτή τη στιγμή στο Σπίτι του Παιδιού; Υπάρχει ανάγκη να γίνουν κάποιες δωρεές;
Ναι, υπάρχουν ανάγκες… Η κάμερα που χρησιμοποιούμε είναι παλιάς τεχνολογίας, δεν υπάρχουν μικρόφωνα. Οπότε, κατά την απομαγνητοφώνηση της κατάθεσης του ανηλίκου, για να αποτυπωθεί σε έκθεση, υπάρχει περίπτωση αν δεν καταγραφεί κάτι και η ερώτηση θεωρείται καίρια, να αλλοιωθεί το θέμα μιας υπόθεσης. Οπότε μπαίνουμε στη διαδικασία να καλέσουμε πάλι τον ανήλικο να μας ξαναμιλήσει. Και αυτό δεν είναι και ό,τι καλύτερο για τα παιδιά, καθώς κάποια τα βλέπεις να ντρέπονται και περιμένουν να τελειώσει η διαδικασία για να πάνε στον μπαμπά τους ή στη μαμά τους.
Οπότε μια πιο σύγχρονη συσκευή κάμερας με μικρόφωνα θα βοηθούσαν πάρα πολύ. Εξάλλου, ο χώρος του Σπιτιού του Παιδιού είναι διαμορφωμένος με έπιπλα και με χρώματα που να δημιουργούν ευχάριστα συναισθήματα στα παιδιά. Είναι πράγματι πάρα πολύ όμορφος χώρος με ωραία χρώματα κι έχει δύο αίθουσες, μία για μεγαλύτερα παιδιά και μία με μαρκαδόρους, ζωγραφιές και παιχνίδια για τα μικρότερα.
