Για κάθε πέντε πιάτα φαγητού που σερβίρονται σε όλο τον κόσμο, περίπου ένα καταλήγει στα σκουπίδια. Αυτό αντιστοιχεί σε πάνω από ένα δισεκατομμύριο τόνους τροφίμων ετησίως.
Εν τω μεταξύ, 645 εκατομμύρια άνθρωποι, περίπου 1 στους 13 από τον παγκόσμιο πληθυσμό, υπέφεραν από πείνα το 2025, σύμφωνα με τον ΟΗΕ.
Αυτό το χάσμα βρίσκεται στο επίκεντρο της Παγκόσμιας Ημέρας Τροφίμων στις 16 Οκτωβρίου, της ετήσιας εκδήλωσης του ΟΗΕ που σηματοδοτεί την ίδρυση του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας (FAO) το 1945.
Το φετινό θέμα, «Καινοτομήστε σήμερα, θρέψτε το αύριο», προτρέπει τη δημιουργία συστημάτων διατροφής που θα τροφοδοτούν περισσότερους ανθρώπους και θα σπαταλούν λιγότερα τρόφιμα.
Tο Al Jazeera εξετάζει την παγκόσμια πείνα, ποιες χώρες σπαταλούν τα περισσότερα τρόφιμα και απλούς τρόπους για να σπαταλάμε λιγότερα στο σπίτι.
Η πείνα μειώνεται, αλλά αργά
Η παγκόσμια πείνα έχει μειωθεί για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, αλλά παραμένει πάνω από τα επίπεδα που παρατηρούνταν πριν από την πανδημία του COVID-19.
Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του ΟΗΕ «Η κατάσταση της επισιτιστικής ασφάλειας και της διατροφής στον κόσμο», εκτιμάται ότι 645 εκατομμύρια άνθρωποι, ή το 7,8% του παγκόσμιου πληθυσμού, αντιμετώπισαν την πείνα το 2025.
Το ποσοστό αυτό είναι μειωμένο σε σχέση με το 8,1% του 2024 και το υψηλότερο επίπεδο του 8,6% που καταγράφηκε το 2022, αλλά εξακολουθεί να αφορά περίπου 61 εκατομμύρια περισσότερους ανθρώπους σε σχέση με το 2019.
Πού υπάρχει η μεγαλύτερη πείνα;
Η Αφρική έχει περισσότερους ανθρώπους που υποφέρουν από πείνα από οποιαδήποτε άλλη περιοχή.
Το 2025, εκτιμάται ότι 309 εκατομμύρια άνθρωποι στην Αφρική ήταν υποσιτισμένοι. Αυτό αντιστοιχεί σε έναν στους πέντε ανθρώπους της ηπείρου και σχεδόν στο ήμισυ των ανθρώπων που υποφέρουν από πείνα παγκοσμίως.
Συγκριτικά, 292 εκατομμύρια άνθρωποι στην Ασία (6% του πληθυσμού) και 32 εκατομμύρια στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική (4,8%) υπέφεραν από υποσιτισμό.
Ο Παγκόσμιος Δείκτης Πείνας του 2026 παρουσιάζει παρόμοια εικόνα σε εθνικό επίπεδο. Ο δείκτης βαθμολογεί τις χώρες σε κλίμακα 100, συνδυάζοντας τον υποσιτισμό με την καθυστέρηση στην ανάπτυξη των παιδιών, την ατροφία των παιδιών και την παιδική θνησιμότητα. Οι βαθμολογίες 35 ή περισσότερο θεωρούνται «ανησυχητικές».
Η πείνα χαρακτηρίζεται ως ανησυχητική σε οκτώ χώρες, επτά από τις οποίες βρίσκονται στην Αφρική. Η Σομαλία έχει τη χειρότερη βαθμολογία μεταξύ των 122 χωρών που κατατάχθηκαν, ακολουθούμενη από τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, το Τσαντ και τη Μαδαγασκάρη.
Το Σουδάν, το Νότιο Σουδάν, το Μπουρούντι και η Υεμένη χαρακτηρίστηκαν επίσης ως ανησυχητικές περιπτώσεις, αλλά οι συγκρούσεις και τα κενά στα δεδομένα δεν επέτρεψαν στον δείκτη να υπολογίσει τις βαθμολογίες τους.
Ταυτόχρονα, ένα μεγάλο μέρος των τροφίμων που παράγονται παγκοσμίως δεν φτάνει ποτέ στο πιάτο.
Πόσα τρόφιμα σπαταλούνται κάθε χρόνο;
Τα τρόφιμα χάνονται και σπαταλούνται σε κάθε στάδιο της διαδρομής τους από το αγρόκτημα στο τραπέζι.
Σύμφωνα με τον Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας, περίπου το 13% των τροφίμων που παράγονται παγκοσμίως χάνεται μετά τη συγκομιδή και πριν φτάσουν στα καταστήματα, καθώς αλλοιώνονται κατά την αποθήκευση, τη μεταφορά ή την επεξεργασία. Τα φρούτα και τα λαχανικά υφίστανται τις μεγαλύτερες απώλειες.
Τα τρόφιμα που χάνονται πριν φτάσουν στα καταστήματα ανέρχονται σε αξία άνω των 400 δισ. δολαρίων ετησίως, σύμφωνα με τον FAO.
Στη συνέχεια, τα καταστήματα, τα εστιατόρια και τα νοικοκυριά πετάνε σχεδόν το ένα πέμπτο των τροφίμων που διατίθενται στους καταναλωτές, περίπου 1,05 δισεκατομμύρια τόνους το 2022, σύμφωνα με το Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον (UNEP). Αυτό ισοδυναμεί με 52,5 εκατομμύρια φορτηγά, το καθένα από τα οποία μεταφέρει 20 τόνους.
Τα νοικοκυριά ευθύνονται για το μεγαλύτερο ποσοστό, το 60%, ακολουθούμενα από τα εστιατόρια και άλλες υπηρεσίες εστίασης με 28% και τα καταστήματα με 12%.
Ποια χώρα σπαταλά τα περισσότερα τρόφιμα;
Κατά μέσο όρο, κάθε άτομο στον κόσμο σπαταλά περίπου 132 κιλά (291 λίβρες) τροφίμων ετησίως, περίπου το βάρος δύο ενηλίκων.
Από αυτά, τα 79 κιλά πετάχτηκαν στα νοικοκυριά.
Ωστόσο, η ποσότητα αυτή παρουσιάζει μεγάλες διακυμάνσεις. Οι θερμότερες χώρες τείνουν να σπαταλούν περισσότερα τρόφιμα στα νοικοκυριά, σύμφωνα με το UNEP, πιθανώς λόγω της μεγαλύτερης ποσότητας φρέσκων προϊόντων και της μειωμένης ψύξης.
Οι Μαλδίβες σπαταλούν τα περισσότερα τρόφιμα, με κάθε άτομο να πετάει περίπου 260 κιλά ετησίως, περίπου το διπλάσιο του παγκόσμιου μέσου όρου. Ακολουθούν η Συρία, η Δομινικανή Δημοκρατία, οι Σεϋχέλλες, το Μεξικό και η Τυνησία, με κάθε άτομο να σπαταλά πάνω από 210 κιλά ετησίως, σύμφωνα με εκτιμήσεις του ΟΗΕ.
Η Ελλάδα βρίσκεται σε ένα μέσο επίπεδο, καθώς η σπατάλη ανά άτομο ετησίως υπολογίζεται στα 122 κιλά.
Η Ισπανία κατέγραψε από τα χαμηλότερα επίπεδα, με περίπου 39 κιλά ή λιγότερο ανά άτομο.
Πόσο κοστίζει η σπατάλη τροφίμων;
Η απώλεια και η σπατάλη τροφίμων κοστίζουν στην παγκόσμια οικονομία πάνω από 1 τρισεκατομμύριο δολάρια ετησίως, σύμφωνα με τον ΟΗΕ.
Το να πετάμε τρόφιμα σημαίνει επίσης σπατάλη των χρημάτων, της γης και της ενέργειας που χρησιμοποιήθηκαν για την παραγωγή τους.
Περίπου 1,4 δισεκατομμύρια εκτάρια γης, ή το 28% της παγκόσμιας γεωργικής γης, χρησιμοποιούνται για την καλλιέργεια τροφίμων που δεν καταναλώνονται ποτέ. Πρόκειται για μια έκταση μεγαλύτερη από τον Καναδά.
Η απώλεια και η σπατάλη τροφίμων ευθύνονται επίσης για περίπου το 8 έως 10% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, συμπεριλαμβανομένου του μεθανίου που απελευθερώνεται καθώς τα τρόφιμα σαπίζουν στους χώρους υγειονομικής ταφής.
Πώς να μειώσετε τη σπατάλη τροφίμων στο σπίτι
Η περισσότερη σπατάλη τροφίμων συμβαίνει στο σπίτι, πράγμα που σημαίνει ότι τα νοικοκυριά μπορούν να κάνουν πραγματική διαφορά. Ακολουθούν μερικά απλά βήματα που συνιστούν οι ακτιβιστές κατά της σπατάλης τροφίμων και οι οργανισμοί του ΟΗΕ:
Προγραμματίστε πριν πάτε για ψώνια: Ελέγξτε τι έχετε ήδη, προγραμματίστε τα γεύματα της εβδομάδας και ψωνίστε με λίστα για να αποφύγετε να αγοράσετε περισσότερα από όσα χρειάζεστε.
Κατανοήστε τις ετικέτες ημερομηνιών: Οι ημερομηνίες «να καταναλωθεί έως» αφορούν την ασφάλεια, ενώ οι ημερομηνίες «καλύτερη ποιότητα έως» αφορούν την ποιότητα. Τα τρόφιμα συχνά παραμένουν ασφαλή για κατανάλωση και μετά την ημερομηνία «καλύτερη ποιότητα έως».
Αποθηκεύστε σωστά τα τρόφιμα: Διατηρήστε το ψυγείο σας στους 5 °C (41 °F) ή χαμηλότερα και αποθηκεύστε τα φρούτα και τα λαχανικά σε θέσεις όπου διατηρούνται για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Οι μπανάνες, για παράδειγμα, επιταχύνουν την ωρίμανση άλλων φρούτων που βρίσκονται κοντά τους.
Χρησιμοποιήστε τον καταψύκτη: Το ψωμί, τα μαγειρεμένα γεύματα, το κρέας και πολλά φρούτα και λαχανικά μπορούν να καταψυχθούν πριν χαλάσουν.
Μαγειρέψτε τη σωστή ποσότητα: Η μέτρηση των μερίδων, ειδικά για το ρύζι και τα ζυμαρικά, μειώνει τα υπολείμματα που πετιούνται.
Τρώτε πρώτα τα παλαιότερα τρόφιμα: Μετακινήστε τα παλαιότερα προϊόντα στο μπροστινό μέρος του ψυγείου και του ντουλαπιού, ώστε να καταναλωθούν πριν από τα νεότερα.
Χρησιμοποιήστε τα υπολείμματα και τα απορρίμματα: Μετατρέψτε τα υπολείμματα σε νέα γεύματα και χρησιμοποιήστε τις φλούδες και τους μίσχους των λαχανικών σε σούπες και ζωμούς.
Κάντε κομποστοποίηση ό,τι δεν μπορείτε να φάτε: Η κομποστοποίηση μη βρώσιμων μερών, όπως φλούδες και κελύφη αυγών, τα κρατά μακριά από τις χωματερές, όπου τα σάπια τρόφιμα εκλύουν μεθάνιο.
Πηγή: in.gr
