Η Περιφέρεια Θεσσαλίας αναλαμβάνει να «τρέξει» το έργο σε συνεργασία με το Υπουργείο Δικαιοσύνης
Μια νέα σελίδα φαίνεται πως ανοίγει για το ιστορικό Δικαστικό Μέγαρο Βόλου, ένα κτίριο μπερισσότερο από έναν αιώνα ζωής, το οποίο εξακολουθεί να στεγάζει τη δικαστική δραστηριότητα
της πόλης, παρά τα σοβαρά προβλήματα που έχουν συσσωρευτεί με το πέρασμα των χρόνων. Η πρόσφατη κινητικότητα σε επίπεδο Περιφέρειας Θεσσαλίας και Υπουργείου Δικαιοσύνης δημιουργεί
νέα δεδομένα για την αναμόρφωση και αποκατάσταση του υφιστάμενου κτιρίου, με στόχο να αντιμετωπιστούν οι σημαντικές ελλείψεις και να δημιουργηθούν αξιοπρεπείς και ασφαλείς συνθήκες
λειτουργίας.
Γράφει η Λόλα Γάτσιου
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς για αρκετό διάστημα η κατάσταση του Δικαστικού Μεγάρου αποτελούσε αντικείμενο συζητήσεων, παρεμβάσεων και αιτημάτων από τον
δικηγορικό κόσμο και τους εργαζομένους στη Δικαιοσύνη. Το ζητούμενο πλέον είναι οι μελέτες
και ο σχεδιασμός να μετατραπούν σε πραγματικό έργο και οι παρεμβάσεις να περάσουν από
το στάδιο της προετοιμασίας στην υλοποίηση.
Στην Περιφέρεια Θεσσαλίας το «τιμόνι» της υλοποίησης
Το νέο στοιχείο που δημιουργεί αισιοδοξία είναι η πρόθεση να προχωρήσει προγραμματική σύμβαση μεταξύ του Υπουργείου Δικαιοσύνης και της Περιφέρειας Θεσσαλίας, ώστε η τελευταία να αναλάβει την υλοποίηση και την επίβλεψη των απαιτούμενων εργασιών.
Η εξέλιξη αυτή προέκυψε στο πλαίσιο της πρόσφατης συνάντησης της υφυπουργού
Παιδείας Ζέττας Μακρή με τον περιφερειάρχη Θεσσαλίας Δημήτρη Κουρέτα, όπου τέθηκε
στο επίκεντρο η ανάγκη να προχωρήσει η αναμόρφωση του υφιστάμενου Δικαστικού
Μεγάρου.
Η Περιφέρεια, με την τεχνική της δυνατότητα και την εμπειρία από την υλοποίηση αντίστοιχων έργων, μπορεί να λειτουργήσει ως ο φορέας που θα δώσει την απαραίτητη ώθηση ώστε να περάσει το έργο από τη θεωρία στην πράξη.
Το ζητούμενο είναι πλέον να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες που απαιτούνται, να
οριστικοποιηθεί το τεχνικό αντικείμενο και να ακολουθήσει η δημοπράτηση των εργασιών,
ώστε να ξεκινήσει σταδιακά η αναβάθμιση ενός κτιρίου που εδώ και χρόνια αντιμετωπίζει
προβλήματα.
Τα 907.696 ευρώ που άνοιξαν τον δρόμο
Για να φτάσει όμως ένα τόσο σύνθετο έργο στο στάδιο της κατασκευής, προηγείται ένααπαραίτητο βήμα, οι ολοκληρωμένες μελέτες. Για τον λόγο αυτό έχει εγκριθεί χρηματοδότηση ύψους 907.696,20 ευρώ, από το Ταμείο Χρηματοδοτήσεως Δικαστικών Κτιρίων προς τις Κτιριακές Υποδομές Α.Ε. Η συγκεκριμένη χρηματοδότηση δεν αφορά την κατασκευή ή την ανακαίνιση καθαυτή, αλλά την εκπόνηση των αναγκαίων μελετών που θα προσδιορίσουν με ακρίβεια τις εργασίες που πρέπει να
γίνουν.
Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα σημαντικό στάδιο, καθώς ένα ιστορικό κτίριο δεν μπορεί
να αντιμετωπιστεί ως μια απλή οικοδομική εγκατάσταση. Απαιτείται λεπτομερής αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης, έλεγχος της στατικής επάρκειας, καταγραφή των προβλημάτων και σχεδιασμός των παρεμβάσεων με τρόπο που να σέβεται τον χαρακτήρα και
την ιστορικότητα του κτιρίου.
Στο πλαίσιο των μελετών προβλέπονται μεταξύ άλλων τοπογραφικό διάγραμμα, αρχιτεκτονική αποτύπωση και μελέτη επισκευής και αποκατάστασης, μελέτη προσβασιμότητας,
γεωτεχνική έρευνα, στατική αποτύπωση και μελέτη στατικής επάρκειας, μελέτη στατικών
ενισχύσεων, καθώς και αποτύπωση και μελέτη των ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων.
Ιδιαίτερη μάλιστα βαρύτητα δίνεται και στην ενεργειακή αναβάθμιση του κτιρίου.
Επομέως δεν πρόκειται απλώς για ένα «φρεσκάρισμα» των χώρων, καθώς η αναμόρφωση αφορά τον πυρήνα της λειτουργίας του κτιρίου και περιλαμβάνει παρεμβάσεις που θα πρέπει να εξασφαλίσουν τη μακροχρόνια ασφάλεια και λειτουργικότητά του.
Ένα κτίριο του 1910 στον 21ο αιώνα
Το Δικαστικό Μέγαρο Βόλου αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικά ιστορικά κτίρια της πόλης. Χτισμένο στις αρχές του 20ού αιώνα, έχει συνδέσει την ιστορία του με τη λειτουργία της
Δικαιοσύνης στον Βόλο για πολλές δεκαετίες.
Η ιστορικότητα του κτιρίου αποτελεί ταυτόχρονα πλεονέκτημα και πρόκληση. Το κτίριο έχει χαρακτηριστεί ιστορικό διατηρητέο μνημείο από το 1998 και ως εκ τούτου οποιαδήποτε παρέμβαση απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή. Η ανάγκη εκσυγχρονισμού πρέπει να συνδυαστεί με τη διατήρηση των στοιχείων που χαρακτηρίζουν την αρχιτεκτονική και ιστορική φυσιογνωμία του.
Την ίδια στιγμή, όμως, οι ανάγκες ενός σύγχρονου δικαστικού συστήματος έχουν αλλάξει
δραστικά. Οι χώροι που επαρκούσαν πριν από δεκαετίες δεν είναι οι πλέον κατάλληλοι για
τις σημερινές ανάγκες. Δικαστές, εισαγγελείς, δικηγόροι, δικαστικοί υπάλληλοι, διάδικοι και
πολίτες χρειάζονται ένα περιβάλλον ασφαλές, λειτουργικό και προσβάσιμο.
Από την προσβασιμότητα μέχρι τα ηλεκτρομηχανολογικά
Οι παρεμβάσεις που έχουν καταγραφεί δείχνουν το εύρος των προβλημάτων. Η προσβασιμότητα για τα άτομα με αναπηρία αποτελεί ένα από τα βασικά ζητήματα που πρέπει να
αντιμετωπιστούν. Σε ένα σύγχρονο δημόσιο κτίριο, και ειδικά σε ένα κτίριο που στεγάζει τη
Δικαιοσύνη, η δυνατότητα ισότιμης πρόσβασης όλων των πολιτών δεν μπορεί να αποτελεί
ζητούμενο αλλά αυτονόητη προϋπόθεση.
Σημαντικές είναι επίσης οι ανάγκες σε επίπεδο στατικής προστασίας. Η στατική αποτύπωση και η μελέτη επάρκειας θα δείξουν πού απαιτούνται ενισχύσεις και ποιες ακριβώς
παρεμβάσεις πρέπει να γίνουν. Ανάλογη είναι η κατάσταση και στις
ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις. Οι σύγχρονες απαιτήσεις θέρμανσης, ψύξης,
αερισμού, ηλεκτροδότησης, πυροπροστασίας και γενικότερα ασφαλούς λειτουργίας ενός
δημόσιου κτιρίου είναι πολύ διαφορετικές από εκείνες της εποχής κατά την οποία κατασκευάστηκε το Μέγαρο.
Η ενεργειακή αναβάθμιση έρχεται να συμπληρώσει την εικόνα. Σε μια περίοδο κατά την οποία το ενεργειακό κόστος αποτελεί σημαντικό βάρος για όλα τα δημόσια κτίρια, η αναβάθμιση των εγκαταστάσεων μπορεί να περιορίσει σημαντικά το λειτουργικό κόστος, ενώ παράλληλα να βελτιώσει τις συνθήκες εργασίας και παραμονής στους χώρους.
Τα προβλήματα που έχουν αναδείξει οι εργαζόμενοι
Η ανάγκη για άμεσες παρεμβάσεις δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική διαπίστωση. Έχει αναδειχθεί επανειλημμένα από τους ανθρώπους που εργάζονται καθημερινά στο κτίριο.
Κατά καιρούς έχουν καταγραφεί προβλήματα σε δάπεδα, πόρτες και παράθυρα, ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις, υγρασίες και χώρους αρχείων, ενώ η γενικότερη παλαιότητα του κτιρίου
επιβαρύνει την καθημερινότητα δικαστών και δικαστικών υπαλλήλων.
Το ζήτημα δεν αφορά επομένως μόνο την αισθητική εικόνα ενός ιστορικού κτιρίου. Αφορά
την ίδια τη λειτουργία της Δικαιοσύνης και τις συνθήκες μέσα στις οποίες πραγματοποιείται.
Η εικόνα ενός δημόσιου κτιρίου που χρονολογείται από τις αρχές του προηγούμενου
αιώνα και συνεχίζει να εξυπηρετεί τις ανάγκες μιας σύγχρονης δικαστικής περιφέρειας καταδεικνύει το μέγεθος της πρόκλησης.
Στο σημείο αυτό βρίσκεται και η ιδιαιτερότητα της υπόθεσης του Βόλου. Η αναμόρφωση
του υφιστάμενου Δικαστικού Μεγάρου δεν ακυρώνει τον σχεδιασμό για την κατασκευή
νέου Δικαστικού Μεγάρου. Οι δύο διαδικασίες έχουν σχεδιαστεί να προχωρούν παράλληλα.
Το νέο Δικαστικό Μέγαρο προβλέπεται να κατασκευαστεί στη Νεάπολη, σε δημόσια έκταση, και εντάσσεται στον ευρύτερο σχεδιασμό για την κατασκευή νέων δικαστικών εγκαταστάσεων μέσω ΣΔΙΤ.
Το έργο των νέων Δικαστικών Μεγάρων Βόλου, Λαμίας και Καρδίτσας έχει ενταχθεί σε
ένα ευρύτερο πρόγραμμα, με συνολικό προϋπολογισμό περίπου 48 εκατ. ευρώ.
Έτσι, ο Βόλος βρίσκεται μπροστά σε ένα διπλό σχεδιασμό, από τη μία η άμεση ανάγκη
να διασωθεί, να αποκατασταθεί και να εκσυγχρονιστεί το ιστορικό κτίριο και από την άλλη
η προοπτική δημιουργίας ενός σύγχρονου Δικαστικού Μεγάρου, σχεδιασμένου εξαρχής
για τις ανάγκες του 21ου αιώνα.
Μια δύσκολη εξίσωση
Η παράλληλη προώθηση των δύο έργων δημιουργεί μια ιδιαίτερη εξίσωση για την πόλη. Το νέο Δικαστικό Μέγαρο αποτελεί τη μακροπρόθεσμη λύση για τη συγκέντρωση και τη σύγχρονη λειτουργία των δικαστικών υπηρεσιών. Ωστόσο, μέχρι να ολοκληρωθεί, το υφιστάμενο κτίριο πρέπει να συνεχίσει να λειτουργεί και δεν μπορεί να λειτουργεί επ’ αόριστον με τις σημερινές ελλείψεις.
Αυτός είναι και ο λόγος που η αναμόρφωση του ιστορικού Μεγάρου αποκτά ιδιαίτερη
σημασία. Δεν αποτελεί ανταγωνιστικό έργο απέναντι στο νέο Μέγαρο, αλλά μια αναγκαία
παρέμβαση για το παρόν.
Παράλληλα, η αποκατάσταση του ιστορικού κτιρίου μπορεί να του εξασφαλίσει έναν νέο
ρόλο στο μέλλον, όταν οι κύριες δικαστικές λειτουργίες μεταφερθούν στις νέες εγκαταστάσεις.
Το επόμενο βήμα
Το μεγάλο στοίχημα από εδώ και πέρα είναι η ταχύτητα. Η εξασφάλιση των χρημάτων για τις
μελέτες ήταν ένα σημαντικό βήμα. Η εμπλοκή της Περιφέρειας Θεσσαλίας στην υλοποίηση
μπορεί να αποτελέσει το επόμενο. Αυτό που αναμένει πλέον η τοπική κοινωνία είναι ένα
σαφές χρονοδιάγραμμα, πότε ολοκληρώνονται οι μελέτες, πότε θα οριστικοποιηθεί η προγραμματική σύμβαση, πότε θα δημοπρατηθεί το έργο και, κυρίως, πότε θα μπουν συνεργεία στο ιστορικό κτίριο.
Για τον Βόλο, το Δικαστικό Μέγαρο δεν είναι απλώς ένα ακόμη δημόσιο κτίριο. Είναι
ένα κομμάτι της ιστορίας της πόλης, αλλά ταυτόχρονα ένας ενεργός χώρος στον οποίο
καθημερινά απονέμεται Δικαιοσύνη.
Η πρόκληση είναι πλέον διπλή, καθώς πρέπει να διατηρηθεί η ιστορική φυσιογνωμία
του κτιρίου και ταυτόχρονα να αποκτήσει τις υποδομές που απαιτεί η σύγχρονη εποχή.
Με τη χρηματοδότηση των μελετών να έχει εξασφαλιστεί και την Περιφέρεια Θεσσαλίας να
εμφανίζεται έτοιμη να αναλάβει ενεργό ρόλο στην υλοποίηση, το έργο βρίσκεται μπροστά σε
μια κρίσιμη καμπή.
Το ζητούμενο είναι να μη χαθεί άλλος χρόνος. Ένα κτίριο που βρίσκεται όρθιο από το
1910 καλείται τώρα να περάσει στην επόμενη εποχή του. Και αυτή τη φορά, η αναμόρφωσή
του δεν είναι απλώς μια ανάγκη. Είναι μια υποχρέωση απέναντι στην ιστορία του Βόλου,
αλλά και απέναντι στους πολίτες που καθημερινά περνούν την πόρτα του αναζητώντας το
αυτονόητο, δηλαδή μια σύγχρονη, ασφαλή και αξιοπρεπή Δικαιοσύνη.
