Αδενοκαρκίνωμα πνεύμονα διαγνώστηκε στον Πάπα Λέοντα ΙΔ΄, χωρίς να υπάρχει γνωστό ιστορικό καπνίσματος, γεγονός που επαναφέρει στο προσκήνιο μια κρίσιμη διάσταση της νόσου. Ο καρκίνος του πνεύμονα, αν και συχνά συνδέεται με το κάπνισμα, μπορεί να εμφανιστεί και σε άτομα που δεν έχουν καπνίσει ποτέ.
Αυτή η κατηγορία ασθενών παρουσιάζει διακριτά επιδημιολογικά και μοριακά χαρακτηριστικά, κερδίζοντας ολοένα και μεγαλύτερο επιστημονικό ενδιαφέρον.
Οι ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής του Νοσοκομείου Αλεξάνδρα, δρ. Μαρία Καπαρέλου (Παθολόγος – Ογκολόγος) και Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ), τονίζουν πως ο καρκίνος του πνεύμονα παραμένει η κύρια αιτία θανάτου από κακοήθεια παγκοσμίως.
Σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για το 2022, καταγράφηκαν περίπου 2,5 εκατομμύρια νέες περιπτώσεις και 1,8 εκατομμύρια θάνατοι, που αντιστοιχούν στο 12,4% των νέων διαγνώσεων καρκίνου και στο 18,7% των θανάτων από κακοήθειες.
Το αδενοκαρκίνωμα αποτελεί τον συχνότερο ιστολογικό υπότυπο, καλύπτοντας περίπου το 40-50% των καρκίνων του πνεύμονα, και εμφανίζεται τόσο σε καπνιστές όσο και σε μη καπνιστές.
Υπολογίζεται ότι περίπου το 10-20% των καρκίνων του πνεύμονα στις ΗΠΑ διαγιγνώσκεται σε άτομα που δεν έχουν καπνίσει ποτέ, ενώ σε ορισμένους ασιατικούς πληθυσμούς το ποσοστό είναι ακόμη υψηλότερο.
Πάπας Λέων ΙΔ΄: «Προσευχηθείτε για μένα, όπως εγώ για εσάς» – Το πρώτο μήνυμα μετά την επέμβαση στον πνεύμονα
Το αδενοκαρκίνωμα είναι ο επικρατέστερος ιστολογικός τύπος σε αυτή την ομάδα. Η εμφάνισή του αποδίδεται σε σύνθετη αλληλεπίδραση περιβαλλοντικών και βιολογικών παραγόντων, όπως η ατμοσφαιρική ρύπανση, η παθητική έκθεση σε καπνό, η επαγγελματική έκθεση και η γενετική προδιάθεση.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η διαφορετική μοριακή υπογραφή των αδενοκαρκινωμάτων που αναπτύσσονται σε μη καπνιστές. Σε αυτούς τους όγκους παρατηρείται αυξημένη συχνότητα συγκεκριμένων ογκογόνων μεταβολών, όπως οι μεταλλάξεις του EGFR και οι αναδιατάξεις των ALK και ROS1, σε σύγκριση με τους όγκους ασθενών με ιστορικό καπνίσματος.
Αντίθετα, οι καρκίνοι που σχετίζονται με το κάπνισμα χαρακτηρίζονται συνήθως από υψηλότερο συνολικό φορτίο μεταλλάξεων. Η διάκριση αυτή έχει κλινική σημασία, καθώς η αναγνώριση θεραπευτικά αξιοποιήσιμων μοριακών μεταβολών επιτρέπει τη χορήγηση στοχευμένων θεραπειών, μεταβάλλοντας σημαντικά την πρόγνωση συγκεκριμένων υποομάδων ασθενών.
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που αναδεικνύονται αφορά τον προσυμπτωματικό έλεγχο. Οι επιστήμονες επισημαίνουν: «Σήμερα, η αξονική τομογραφία θώρακος χαμηλής δόσης αποτελεί τη μοναδική μέθοδο προσυμπτωματικού ελέγχου που έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τη θνησιμότητα από καρκίνο του πνεύμονα σε κατάλληλα επιλεγμένους πληθυσμούς υψηλού κινδύνου, κυρίως βάσει ηλικίας και σημαντικού καπνιστικού ιστορικού. Αντίθετα, για τους μη καπνιστές δεν υπάρχουν ακόμη επαρκή δεδομένα που να τεκμηριώνουν το όφελος της συστηματικής εφαρμογής αντίστοιχων προγραμμάτων».
Οι ειδικοί σημειώνουν πως η αναγνώριση των μη καπνιστών που ενδέχεται να διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο αποτελεί σημαντικό πεδίο έρευνας, με στόχο την ανάπτυξη περισσότερο εξατομικευμένων στρατηγικών έγκαιρης διάγνωσης.
Παράλληλα, η αναφορά οικογενειακού ιστορικού κακοήθειας, όπως πολλαπλού μυελώματος σε συγγενή πρώτου βαθμού, εγείρει το ερώτημα της πιθανής κληρονομικής προδιάθεσης.
Ωστόσο, η εμφάνιση διαφορετικών κακοηθειών σε μέλη της ίδιας οικογένειας δεν υποδηλώνει απαραίτητα κοινή γενετική αιτιολογία. Αν και έχουν αναγνωριστεί σπάνιες κληρονομικές μεταβολές με αυξημένη προδιάθεση για καρκίνο του πνεύμονα, η πλειονότητα των περιπτώσεων δεν αποδίδεται σε αναγνωρισμένο κληρονομικό σύνδρομο.
Σύμφωνα με τα επίσημα ανακοινωθέντα, στις 13 Οκτωβρίου 2026 από τον Πάπα Λέοντα ΙΔ΄ αφαιρέθηκε ο κάτω λοβός του δεξιού πνεύμονα και διαγνώστηκε αδενοκαρκίνωμα πνεύμονα. Ο όγκος χαρακτηρίστηκε μικρός και εντοπισμένος, ενώ ανακαλύφθηκε σε εξετάσεις ρουτίνας.
Αναμένεται η τελική ιστολογική εξέταση για να διαπιστωθεί αν υπήρξε προσβολή των λεμφαδένων. Εάν δεν υπάρχει προσβολή και ο όγκος είναι σχετικά μικρός, δεν θα απαιτηθεί συμπληρωματική θεραπεία και η πιθανότητα ίασης φτάνει το 80% και άνω, σύμφωνα με τους επιστήμονες.
Οι ειδικοί καταλήγουν ότι η περίπτωση του Πάπα αναδεικνύει μια ουσιαστική πρόκληση για τη σύγχρονη ογκολογία: «την ανάγκη καλύτερης κατανόησης των μηχανισμών καρκινογένεσης σε άτομα χωρίς ιστορικό καπνίσματος, αλλά και ανάπτυξης αξιόπιστων μεθόδων αναγνώρισης όσων διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο. Γιατί, ενώ η μοριακή ανάλυση έχει ήδη επιτρέψει σημαντικά βήματα προς την εξατομίκευση της θεραπείας, η έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του πνεύμονα στους μη καπνιστές παραμένει ένα σημαντικό, ακόμη αναπάντητο, επιστημονικό ζητούμενο».
Πηγή: tanea.gr
