Είκοσι πέντε έργα του Θεόφιλου, τοιχογραφίες από αρχοντικά του Πηλίου και εκατοντάδες αντικείμενα καθημερινής χρήσης συγκροτούν τη συλλογή του Λαογραφικού Κέντρου Κίτσου Μακρή στον Βόλο. Πρόκειται για έργα που συγκέντρωσε και σε πολλές περιπτώσεις διέσωσε ο λαογράφος, καταγράφοντας τη δημιουργία των λαϊκών τεχνιτών και την καθημερινή ζωή κυρίως στην περιοχή του Πηλίου.
Στο σπίτι του Κίτσου Μακρή
Το Λαογραφικό Κέντρο Κίτσου Μακρή στεγάζεται στο σπίτι όπου έζησε και εργάστηκε ο λαογράφος, και στο οποίο μας ξενάγησε η Μαρία Νάνου, ιστορικός βυζαντικής τέχνης- εκπαιδευτικός, στο πλαίσιο της τηλεοπτικής εκπομπής “Περίμετρος” της ΕΡΤ3.
- Το σπίτι χτίστηκε το 1955, σε σχέδια του Βολιώτη αρχιτέκτονα Αργύρη Φιλιππίδη. Είναι διώροφη μονοκατοικία, εμβαδού 180 τ.μ., με στοιχεία της παραδοσιακής πηλιορείτικης αρχιτεκτονικής.
- Στο εσωτερικό υπάρχουν τοιχογραφίες, ψηφιδωτά και οροφογραφίες που φέρουν την προσωπική παρέμβαση του Κίτσου Μακρή.
- Το καθιστικό έχει τη μορφή πηλιορείτικου δοξάτου, δηλαδή του μεγάλου χώρου υποδοχής των παραδοσιακών σπιτιών. Διαθέτει ξυλόγλυπτη τοξοστοιχία και ξυλόγλυπτες οροφές του 18ου αιώνα, προερχόμενες από το σπίτι του Μπαντή στη Δράκεια, το οποίο κατεδαφίστηκε.
- Στη ζωγραφική ζώνη ψηλά στους τοίχους του καθιστικού, τη λεγόμενη φρίζα, ο ίδιος ο Μακρής ζωγράφισε τον Βόλο και τα χωριά του Πηλίου, όπως φαίνονται από τον Παγασητικό.
- Το γραφείο του διατηρεί τον προσωπικό του χαρακτήρα, με βιβλία, φωτογραφίες και ενθυμήματα. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας
Μετά τον θάνατό του, το 1988, η οικογένειά του δώρισε στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας το σπίτι μαζί με τη συλλογή του, σύμφωνα με την επιθυμία του. Από το 1997 το Κέντρο λειτουργεί ως παράρτημα της Βιβλιοθήκης και Κέντρου Πληροφόρησης του Πανεπιστημίου.
Η συλλογή περιλαμβάνει περίπου 680 αντικείμενα. Το υλικό χρονολογείται από τον 18ο έως τον 20ό αιώνα: ξυλόγλυπτα, μεταβυζαντινές εικόνες, κεραμικά, μουσικά όργανα, έργα αργυροχρυσοχοΐας και χαλκουργίας, αλλά και χρηστικά αντικείμενα των σπιτιών.
Ξεχωριστή θέση έχουν οι τοιχογραφίες των Παγώνηδων, πατέρα και γιου, ζωγράφων από τους Χιονιάδες της Ηπείρου που εργάστηκαν στο Πήλιο. Ανάμεσά τους βρίσκεται η μεγάλη τοιχογραφία του πατέρα Παγώνη από το παράσπιτο του αρχοντικού Τριανταφύλλου στη Δράκεια, του 1832. Στη συλλογή περιλαμβάνονται επίσης τοιχογραφίες του Αθανάσιου Παγώνη από το πατρικό του σπίτι στη Δράκεια, του 1870, καθώς και το πορτρέτο του Ρήγα Φεραίου.
Η παρουσία του Θεόφιλου αποτυπώνεται σε 25 έργα, μεταξύ των οποίων «Οι Νεόνυμφοι», «Οι τρεις Καπεταναίοι συμφιλιωθέντες» και «Ο χαιρετισμός του Μάη». Στα θρησκευτικά του έργα περιλαμβάνεται η «Παναγία Βρεφοκρατούσα». Τη ναυτική θεματολογία εκπροσωπούν καράβια, γοργόνες και άλλες παραστάσεις του λαϊκού ζωγράφου και ναυπηγού Νίκου Χριστόπουλου. Εκτίθενται ακόμη χάρτινες εικόνες και δύο χάλκινες μήτρες που χρησιμοποιούνταν για την εκτύπωσή τους σε εργαστήρια του Αγίου Όρους.
Πίσω από τη συλλογή βρίσκεται η πολυετής έρευνα του Κίτσου Μακρή. Γεννημένος στη Λάρισα το 1917 και εγκατεστημένος στον Βόλο από το 1926, άρχισε να μελετά τη λαϊκή τέχνη το 1937, με αφετηρία το έργο του Θεόφιλου. Δύο χρόνια αργότερα εξέδωσε την πρώτη ελληνική μελέτη για τον ζωγράφο. Μαζί με τη σύζυγό του, φωτογράφο Κυβέλη Ζημέρη, επισκεπτόταν χωριά και σπίτια του Πηλίου, αναζητώντας έργα και πληροφορίες για τους δημιουργούς τους. Μετά τους σεισμούς του 1955 στη Μαγνησία εργάστηκε για τη διάσωση έργων της λαϊκής τέχνης.
Το Κέντρο διαθέτει επίσης περίπου 4.500 βιβλία και 200 τίτλους περιοδικών. Το προσωπικό αρχείο του Μακρή, μαζί με έγγραφα, φωτογραφίες, εφημερίδες, αφίσες και διαφάνειες, έχει ενταχθεί στο Ιστορικό Αρχείο του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Ψηφιοποιημένο και τεκμηριωμένο αρχειακό υλικό είναι διαθέσιμο μέσω της πλατφόρμας αναζήτησης των συλλογών του Ιδρύματος.
Στη γνωριμία των παιδιών με τη λαϊκή τέχνη και την ελληνική παράδοση αποσκοπούν τα εκπαιδευτικά προγράμματα που φιλοξενούνται στο Κέντρο από τον Σεπτέμβριο του 2002. Οι σχολικές επισκέψεις και η συμμετοχή στα προγράμματα οργανώνονται έπειτα από συνεννόηση με τους υπευθύνους.
www.ertnews.gr
Πηγή: ertnews.gr
