Λίγες μέρες περάσανε από μια από τις σημαντικότερες κακοκαιρίες των τελευταίων 20 ετών που βίωσε η Κρήτη και η ΕΜΥ βρίσκεται στο πορτοκαλί, καθώς το επόμενο 48ωρο αναμένονται ισχυρές βροχές και καταιγίδες με μετεωρολόγους να εκφράζουν φόβους για πιθανά τοπικά πλημμυρικά φαινόμενα. Σύμφωνα με νέα παγκόσμια έρευνα η χώρα μας βαθμολογείται πολύ χαμηλά σε δείκτες ανθεκτικότητας, ενώ σχεδόν οι μισοί πολίτες που επηρεάστηκαν από καταστροφή δηλώνουν πως δεν έλαβαν προειδοποίηση από το κράτος.
Η Παγκόσμια Έρευνα για τους Κινδύνους (World Risk Poll) είναι η πρώτη και μοναδική παγκόσμια, εθνικά αντιπροσωπευτική έρευνα σχετικά με την ανησυχία των ανθρώπων για τους κινδύνους που απειλούν την ασφάλειά τους, καθώς και για τις βλάβες που υφίστανται εξαιτίας αυτών.
Πρόκειται για την τρίτη κατα σειρά καθώς η δύο προηγούμενες αφορούσαν το 2021 και 2023. Η έκθεση για το 2025 που δημοσιεύτηκε φέτος, πραγματοποιήθηκε σε δείγμα 143.000 ατόμων από την Gallup σε 140 χώρες.
Τα ευρήματά της δημοσιευμένα σε δύο ξεχωριστές εκθέσεις είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτικά για την Ελλάδα.
Η πρώτη έκθεση, η«A resilient life: How wellbeing shapes the capacity to cope», εξετάζει την ανθεκτικότητα, δηλαδή στο πόσο καλά εξοπλισμένοι είναι οι λαοί ώστε να αντιμετωπίζουν κινδύνους, όπως πλημμύρες και πυρκαγιές, και να ανακάμπτουν από αιφνίδιες κρίσεις. Πρόκειται για τέσσερις διαστάσεις ανθεκτικότητας, σε ατομικό επίπεδο, σε επίπεδο νοικοκυριού, κοινότητας και κοινωνίας. Όλες αυτές διαμορφώνουν μια ενιαία βαθμολογία του Δείκτη Ανθεκτικότητας (Resilience Index).
Η Ελλάδα καταγράφει πτώση 11 μονάδων στην κοινωνική ανθεκτικότητα
Στη συνολική ανθεκτικότητα η Ελλάδα έχει υποχωρήσει πολύ πιο κάτω από τον μέσο όρο τόσον τον παγκόσμιο, αλλά ακόμα και από αυτόν των χωρών της Νότιας Ευρώπης.
Ειδικότερα, η κοινωνική ανθεκτικότητα έχει φτάσει στο υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα παγκοσμίως, στις 66 μονάδες, από 65 το 2023 και 63 το 2021. Αυτή συνδυάζει τις εμπειρίες διακρίσεων, τις αντιλήψεις σχετικά με το ενδιαφέρον της κυβέρνησης για τους πολίτες και την εμπιστοσύνη στους θεσμούς, συμπεριλαμβανομένων των ενόπλων δυνάμεων, της δικαιοσύνης και της εθνικής κυβέρνησης.
Ωστόσο, η Ελλάδα κινήθηκε στην αντίθετη κατεύθυνση, σύμφωνα με την έκθεση, υποχωρώντας κατά 11 μονάδες από το 2021. Η Νέα Ζηλανδία (πτώση οκτώ μονάδων) και η Αυστραλία, η Ολλανδία, η Εσθονία και η Γαλλία (πτώση έξι μονάδων σε καθεμία).
Η κοινωνική ανθεκτικότητα είναι η μοναδική διάσταση από στο 2021 στην οποία οι χώρες υψηλού εισοδήματος καταγράφουν τη χαμηλότερη βαθμολογία από όλες τις εισοδηματικές ομάδες, στις 57 μονάδες, παρά το γεγονός ότι
Σε όλες αυτές τις χώρες καταγράφηκε μείωση της εμπιστοσύνης στις εθνικές κυβερνήσεις τους, καθώς και της αντίληψης ότι οι κυβερνήσεις τους ενδιαφέρονται για την ευημερία των πολιτών.
Η Ελλάδα, η Αυστραλία, η Νέα Ζηλανδία και η Ολλανδία κατέγραψαν σημαντική πτώση της εμπιστοσύνης στις ένοπλες δυνάμεις, ενώ η Αυστραλία και η Ελλάδα κατέγραψαν επίσης μείωση της εμπιστοσύνης στη δικαιοσύνη.
Χαμηλή ευημερία
Παράλληλα, η έρευνα αξιοποιεί τις βασικές μετρήσεις της Gallup για την ευημερία, οι οποίες προέρχονται από τους ίδιους ερωτηθέντες. Αυτό επιτρέπει την άμεση εξέταση της σχέσης ανάμεσα στο να ζει κανείς μια καλή ζωή -Δείκτης Αξιολόγησης της Ζωής (Life Evaluation Index) της Gallup-, ο οποίος αποτυπώνει την υποκειμενική ευημερία. και στο να ζει μια ζωή με ανθεκτικότητα.
Οι περισσότερες χώρες υψηλού εισοδήματος συνδυάζουν υψηλότερη ευημερία με υψηλότερη ανθεκτικότητα, αλλά η Κόστα Ρίκα, η Χιλή και ο Παναμάς συνδυάζουν υψηλή ευημερία με χαμηλή ανθεκτικότητα, ενώ η Ελλάδα καταγράφει χαμηλές επιδόσεις και στα δύο.
Το 70% θεωρεί ότι η κυβέρνηση δεν ενδιαφέρεται καθόλου
Ένα ακόμα εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι η Ελλάδα είναι ανάμεσα στις χώρες που οι πολίτες τους εμφανίζοντας παγκοσμίως με τα ψηλότερα ποσοστά ενηλίκων που δηλώνουν ότι η κυβέρνηση ή οι γείτονές τους δεν ενδιαφέρονται «καθόλου» για αυτούς. Φτάνει μάλιστα το 70%.
1 στους 4 στην Ελλάδα επηρεάστηκε από καταστροφή – Υψηλότερα τα ποσοστά σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη
Η δεύτερη έκθεση του World Risk Poll είναι η “From alert to agency: What turns warnings into action?” («Από την προειδοποίηση στη δράση: Τι μετατρέπει τις προειδοποιήσεις σε πράξεις;») και εξετάζει τις ώρες που προηγούνται μιας καταστροφής.
Σύμφωνα με την έκθεση, στην Ελλάδα το 23% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι επηρεάστηκε προσωπικά από καταστροφή κατά την προηγούμενη πενταετία. Το ποσοστό υπερβαίνει το 21% της Νότιας Ευρώπης, το 14% της Ανατολικής Ευρώπης και το 13% της Βόρειας και Δυτικής Ευρώπης, ενώ είναι υψηλότερο και από τον παγκόσμιο μέσο όρο του 20%.
Στις προηγούμενες έρευνες, το ποσοστό των ερωτηθέντων στην Ελλάδα που δήλωσαν ότι είχαν βιώσει καταστροφή ανερχόταν στο 32% το 2021 και στο 36% το 2023. Σημειώνεται ωστόσο, ότι στην έκθεση του 2025 το ερώτημα τέθηκε διαφορετικά: ζητήθηκε να δηλώσει κανείς εάν είχε επηρεαστεί προσωπικά από καταστροφή και όχι αν απλά τη βίωσε.
Συνεπώς, η διαφορά των ποσοστών δεν μπορεί να ερμηνευθεί ως πραγματική μείωση της συχνότητας ή των επιπτώσεων των καταστροφών στην Ελλάδα.
Πυρκαγιές και πλημμύρες κυριαρχούν στην ελληνική εμπειρία
Οι καταστροφές με τη μεγαλύτερη επίδραση στη χώρα μας δηλώθηκαν ότι είναι οι δασικές πυρκαγιές (35%) ενώ ακολουθούν πλημμύρες, ισχυρές βροχοπτώσεις και καταιγίδες με 33%, οι σεισμοί με 19%, οι χιονοθύελλες με 10% και η ξηρασία με 1%. Τα στοιχεία αφορούν την καταστροφή που οι ίδιοι οι πληγέντες χαρακτήρισαν ως τη σημαντικότερη από όσες αντιμετώπισαν κατά την προηγούμενη πενταετία.
Η εικόνα διαφοροποιείται από την παγκόσμια κατανομή. Διεθνώς, οι πλημμύρες και οι έντονες βροχοπτώσεις βρίσκονται στην πρώτη θέση με 39%, ακολουθούμενες από τους τροπικούς κυκλώνες και τις αντίστοιχες καταιγίδες με 19% και τους σεισμούς με 10%. Οι δασικές πυρκαγιές αντιπροσωπεύουν μόλις το 3% των καταστροφών που αναφέρθηκαν ως οι πλέον επιδραστικές παγκοσμίως, έναντι 35% στην Ελλάδα.
Χωρίς προειδοποίηση το 45% των πληγέντων στην Ελλάδα
Ενώ η Υπηρεσία 112 GR-Alert έχει προβληθεί ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, η Ελλάδα αποκλίνει αρκετά ως προς το ποσοστό των ανθρώπων που λαμβάνουν τα μήνυμα. Σύμφωνα με την έκθεση, μόλις το 55% όσων δήλωσαν ότι επηρεάστηκαν από καταστροφή είχε λάβει τουλάχιστον μία προειδοποίηση, ενώ το 45% δεν είχε λάβει καμία.
Στο περιφερειακό διάγραμμα της κύριας έκθεσης, το ποσοστό όσων έλαβαν προειδοποίηση ανέρχεται στο 75% στη Νότια Ευρώπη, στο 77% στην Ανατολική Ευρώπη και στο 83% στη Βόρεια και Δυτική Ευρώπη. Σε παγκόσμιο επίπεδο φτάνει το 80%.
Αντίστροφα, το ποσοστό των πληγέντων που δεν είχαν προειδοποιηθεί διαμορφώνεται στο 25% στη Νότια Ευρώπη, στο 23% στην Ανατολική Ευρώπη, στο 17% στη Βόρεια και Δυτική Ευρώπη και στο 20% παγκοσμίως, σύμφωνα με την κύρια έκθεση. Η Ελλάδα, με 45%, παρουσιάζει σαφώς μεγαλύτερο κενό προειδοποίησης από όλες αυτές τις γεωγραφικές ομάδες.
Η διαχρονική αποτίμηση απαιτεί προσοχή και σε αυτό το πεδίο. Η έκθεση επισημαίνει ότι το 2025 εξετάστηκαν οκτώ διαφορετικά κανάλια προειδοποίησης, έναντι τεσσάρων το 2023. Κατά συνέπεια, ακόμη και όπου υπάρχουν αποτελέσματα προηγούμενων ετών, δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν χωρίς επιφυλάξεις ως απόδειξη βελτίωσης ή επιδείνωσης των συστημάτων προειδοποίησης.
SMS και διαδίκτυο τα βασικά μέσα προειδοποίησης στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, τα SMS αποτελούν το συχνότερα αναφερόμενο μέσο προειδοποίησης, με ποσοστό 44%, σύμφωνα με το ειδικό δελτίο της έρευνας. Ακολουθούν το διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με 35%, η τηλεόραση με 26% και το ραδιόφωνο με 10%. Μικρότερα ποσοστά καταγράφονται για τον έντυπο Τύπο (5%), τα μεγάφωνα (4%), το WhatsApp (4%) και τις πινακίδες (2%).
Σε παγκόσμιο επίπεδο, η κύρια έκθεση αναδεικνύει το διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ως το συχνότερο κανάλι προειδοποίησης, με 59%, ακολουθούμενα από την τηλεόραση με 58% και τα SMS με 54%. Το ραδιόφωνο καταγράφει 37%. Η σύγκριση δείχνει διαφορετική κατανομή των καναλιών προειδοποίησης, με τα SMS να βρίσκονται στην πρώτη θέση στην Ελλάδα και το διαδίκτυο στην πρώτη θέση παγκοσμίως.
Πηγή: in.gr
