Ακριβότερα καύσιμα, νέες ανατιμήσεις σε προϊόντα και υπηρεσίες, μικρότερη αγοραστική δύναμη και ισχυρότερες πιέσεις στην ανάπτυξη θα μπορούσε να φέρει στην Ελλάδα μια άνοδος του πετρελαίου στα 130 δολάρια το βαρέλι. Για την ελληνική οικονομία, η πραγματοποίηση του δυσμενούς σεναρίου που παρουσίασε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο θα σήμαινε ότι ο ενεργειακός λογαριασμός θα απορροφούσε περισσότερους πόρους από νοικοκυριά και επιχειρήσεις, την ώρα που το κράτος θα δεχόταν αυξημένη πίεση για νέα μέτρα στήριξης.
Όπως αποτυπώθηκε στην έκθεση που δημοσιοποιήθηκε χθες, το ΔΝΤ εξετάζει σενάριο επιδείνωσης του πολέμου στη Μέση Ανατολή, με πετρέλαιο στα 130 δολάρια έως το πρώτο τρίμηνο του 2027. Άλλωστε, χθες το Brent διαπραγματευόταν κοντά στα 106 δολάρια. Σε αυτή την περίπτωση, όπως σημειώνει το ΔΝΤ, η παγκόσμια ανάπτυξη θα μειωνόταν έναντι της βασικής πρόβλεψης κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες το 2026 και 0,5 μονάδες το 2027, ενώ ο πληθωρισμός το 2027 θα αυξανόταν επιπλέον κατά 1,1 μονάδα, στο 5,2%. Πρόκειται για δυσμενές σενάριο, όχι για τη βασική πρόβλεψη του Ταμείου.
Οι εκτιμήσεις αυτές αφορούν την παγκόσμια οικονομία και δεν μεταφέρονται αυτομάτως στην Ελλάδα. Ωστόσο, οι πιθανές επιπτώσεις μπορούν να εντοπιστούν σε συγκεκριμένα μέτωπα, ήτοι από την αντλία και το καλάθι του σουπερμάρκετ μέχρι τα τουριστικά έσοδα και το κόστος χρηματοδότησης.
Από την αντλία στο καλάθι
Η πρώτη επίπτωση θα γινόταν αισθητή στα καύσιμα κίνησης και στο πετρέλαιο θέρμανσης. Η διεθνής άνοδος του αργού θα ασκούσε ανοδική πίεση στις τιμές τους, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η τελική επιβάρυνση θα ήταν ίδια για όλα τα προϊόντα ή ότι θα μπορούσε να υπολογιστεί μόνο από την τιμή του βαρελιού. Ρόλο θα έπαιζαν επίσης η ισοτιμία ευρώ–δολαρίου, τα περιθώρια διύλισης και η φορολογία.
Το πρόβλημα, όμως, θα ξεπερνούσε τις μετακινήσεις και τη θέρμανση. Ακριβότερο ντίζελ σημαίνει υψηλότερο κόστος μεταφοράς εμπορευμάτων, διανομής και αγροτικών εργασιών. Επιχειρήσεις που θα έβλεπαν το λειτουργικό τους κόστος να αυξάνεται θα αντιμετώπιζαν την επιλογή είτε να απορροφήσουν την επιβάρυνση, περιορίζοντας τα περιθώρια κέρδους, είτε να μετακυλίσουν μέρος της στους πελάτες.
Έτσι, ένα πετρελαϊκό σοκ θα μπορούσε να τροφοδοτήσει δεύτερο κύμα ανατιμήσεων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη περιγράψει, στις εαρινές προβλέψεις της για την Ελλάδα, τη σταδιακή μεταφορά του ενεργειακού κόστους στις τιμές αγαθών και υπηρεσιών. Αυτό σημαίνει ότι οι πιέσεις μπορούν να επιμείνουν ακόμη και όταν η αρχική αναταραχή στην ενέργεια αρχίσει να υποχωρεί.
Στο ηλεκτρικό ρεύμα, πάντως, η επίδραση δεν θα ήταν μηχανική. Πετρέλαιο στα 130 δολάρια δεν συνεπάγεται αντίστοιχη ποσοστιαία αύξηση στους λογαριασμούς. Η εξέλιξή τους θα εξαρτιόταν κυρίως από το φυσικό αέριο, την παραγωγή των ΑΠΕ και τις συνθήκες στην αγορά ηλεκτρισμού.
Λιγότερα χρήματα για κατανάλωση
Για τα νοικοκυριά, το βασικό πλήγμα θα ήταν η απώλεια αγοραστικής δύναμης. Όσο μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματος κατευθύνεται σε καύσιμα, θέρμανση και βασικά αγαθά, τόσο λιγότερα χρήματα απομένουν για άλλες αγορές.
Η επιβάρυνση θα ήταν εντονότερη για όσους έχουν χαμηλά εισοδήματα, χρειάζονται καθημερινά αυτοκίνητο ή ζουν σε περιοχές με αυξημένες ανάγκες θέρμανσης. Ακόμη και μια ονομαστική αύξηση μισθού ή σύνταξης θα μπορούσε να χάσει μέρος της αξίας της, εάν οι ανατιμήσεις απορροφούσαν το πρόσθετο εισόδημα.
Η συμπίεση αυτή θα περνούσε στη συνέχεια στον τζίρο της αγοράς. Μικρότερη κατανάλωση σημαίνει δυσκολότερες συνθήκες για το λιανεμπόριο, την εστίαση και πλήθος μικρών επιχειρήσεων. Η Κομισιόν έχει ήδη επισημάνει ότι το ενεργειακό σοκ περιορίζει το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα και επιβραδύνει την κατανάλωση στην Ελλάδα. Μια νέα κλιμάκωση θα μπορούσε να ενισχύσει αυτόν τον μηχανισμό.
Διπλή πίεση στον τουρισμό
Ο τουρισμός θα αντιμετώπιζε δυνητικά πίεση τόσο στο κόστος όσο και στη ζήτηση.
Ακριβότερα αεροπορικά και ναυτιλιακά καύσιμα θα μπορούσαν να επιβαρύνουν τις μεταφορές, ενώ ξενοδοχεία και επιχειρήσεις εστίασης θα βρίσκονταν αντιμέτωπα με υψηλότερα έξοδα προμηθειών και λειτουργίας.
Παράλληλα, εάν το ενεργειακό σοκ περιόριζε τα εισοδήματα στις χώρες από τις οποίες προέρχονται οι επισκέπτες, οι ταξιδιώτες θα μπορούσαν να μειώσουν τη διάρκεια των διακοπών ή τη δαπάνη τους. Επομένως, ακόμη και η διατήρηση των αφίξεων δεν θα εγγυόταν αντίστοιχη αντοχή των εισπράξεων και της κερδοφορίας. Η παρατεταμένη ενεργειακή κρίση αποτελεί, άλλωστε, κίνδυνο για τις ελληνικές εξαγωγές υπηρεσιών και ειδικά τον τουρισμό, σύμφωνα με την Επιτροπή.
Βαρύτερος λογαριασμός εισαγωγών
Η Ελλάδα θα χρειαζόταν περισσότερα χρήματα για την εισαγωγή της ίδιας ποσότητας πετρελαίου, εφόσον η κατανάλωση και οι υπόλοιπες συνθήκες παρέμεναν σταθερές. Αυτό θα ασκούσε πίεση στο εξωτερικό ισοζύγιο, ιδιαίτερα εάν συνοδευόταν από ασθενέστερη πορεία των τουριστικών εισπράξεων.
Η τελική επίδραση, ωστόσο, θα εξαρτιόταν και από τις εξαγωγές πετρελαιοειδών, καθώς τα ελληνικά διυλιστήρια εξάγουν προϊόντα. Η άνοδος του αργού δεν σημαίνει αυτομάτως υψηλότερα κέρδη για τον κλάδο: καθοριστικά είναι τα περιθώρια διύλισης, η ζήτηση και το κόστος προμήθειας.
Ο προϋπολογισμός ανάμεσα σε στήριξη και στόχους
Για την κυβέρνηση, ένα παρατεταμένο πετρελαϊκό σοκ θα δημιουργούσε αυξημένες ανάγκες στήριξης για θέρμανση, μετακινήσεις και παραγωγή. Οι επιδοτήσεις θα απαιτούσαν πρόσθετες δαπάνες, ενώ ενδεχόμενες μειώσεις φόρων θα περιόριζαν έσοδα.
Η άνοδος των τιμών μπορεί αρχικά να αυξήσει τις εισπράξεις ΦΠΑ, αλλά αυτό δεν αποτελεί εγγυημένο δημοσιονομικό όφελος. Η μείωση της κατανάλωσης και η πίεση στην οικονομική δραστηριότητα θα μπορούσαν να περιορίσουν άλλες φορολογικές εισπράξεις.
Ταυτόχρονα, πιο επίμονος πληθωρισμός στην ευρωζώνη θα μπορούσε να οδηγήσει σε αυστηρότερη νομισματική πολιτική από ό,τι διαφορετικά θα εφαρμοζόταν. Αυτό θα επιβάρυνε νέες χρηματοδοτήσεις και δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου. Η Τράπεζα της Ελλάδος συνδέει ήδη τους κινδύνους για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα με την άνοδο της ενέργειας, τη γεωπολιτική αβεβαιότητα και πιθανές απότομες μεταβολές στις αγορές.
Για την Ελλάδα, επομένως, το δυσμενές σενάριο θα αύξανε τον κίνδυνο συνδυασμού χαμηλότερης ανάπτυξης και υψηλότερου πληθωρισμού.
Πηγή: ot.gr
