Νέες αξιώσεις για τον σχεδιασμό της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ προβάλλει η Άγκυρα, επιχειρώντας να συνδέσει την υλοποίηση του Great Sea Interconnector (GSI) με την προηγούμενη έγκριση της Τουρκίας. Τη θέση αυτή διατύπωσε ο Μουσταφά Μπασκαρά, επικεφαλής του Κέντρου Ερευνών Ναυτικού Δικαίου (DEHUKAM), σε συνέντευξή του στο CNN Türk, υποστηρίζοντας ότι τμήματα της σχεδιαζόμενης διαδρομής βρίσκονται σε θαλάσσιες περιοχές τις οποίες η τουρκική πλευρά θεωρεί τμήμα της υφαλοκρηπίδας της.
Το DEHUKAM έχει διαδραματίσει ρόλο στην εκπόνηση του τουρκικού Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού, καθώς και στην προετοιμασία του νομοσχεδίου για τη “Γαλάζια Πατρίδα”. Ο Μπασκαρά επανέφερε τις πάγιες τουρκικές θέσεις για τις θαλάσσιες ζώνες της Ανατολικής Μεσογείου, υποστηρίζοντας ότι οι εργασίες για την εγκατάσταση του καλωδίου δεν μπορούν να προχωρήσουν σε περιοχές που διεκδικεί η Άγκυρα χωρίς προηγούμενη ενημέρωση και συγκατάθεσή της.
Παράλληλα, κατηγόρησε την Ελλάδα ότι διατυπώνει υπερβολικές διεκδικήσεις ως προς τα θαλάσσια δικαιώματα και επανέφερε τις τουρκικές αιτιάσεις για τη στρατιωτική παρουσία στα νησιά του Αιγαίου. Οι τοποθετήσεις του συνδέουν, έτσι, ένα ενεργειακό έργο στρατηγικής σημασίας για την περιοχή με τις ευρύτερες ελληνοτουρκικές διαφορές.
Οι τουρκικές αξιώσεις και οι συμφωνίες που επικαλείται η Άγκυρα
Για να στηρίξει τη θέση του, ο διευθυντής του DEHUKAM αναφέρθηκε στις συντεταγμένες που η Τουρκία κατέθεσε στα Ηνωμένα Έθνη τον Μάρτιο του 2020, προσδιορίζοντας τα όρια της υφαλοκρηπίδας που διεκδικεί στη Μεσόγειο. Επικαλέστηκε ακόμη το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 και τη συμφωνία οριοθέτησης θαλάσσιων περιοχών που υπέγραψε η Τουρκία με την τουρκοκυπριακή πλευρά το 2011.
Κατά τον ίδιο, οι συγκεκριμένες συμφωνίες και οι συντεταγμένες αποτελούν τη βάση των τουρκικών διεκδικήσεων στις περιοχές από τις οποίες σχεδιάζεται να περάσει το υποθαλάσσιο καλώδιο.
Ο Μπασκαρά υποστήριξε ότι η Τουρκία διατηρεί αποκλειστικά δικαιώματα ως προς τις δραστηριότητες στον θαλάσσιο βυθό εντός της υφαλοκρηπίδας που θεωρεί δική της. Με αυτό το σκεπτικό, ανέφερε ότι οι αποφάσεις για τη χάραξη της διαδρομής, τη θέση των εργασιών και τον τρόπο εκτέλεσής τους θα πρέπει, κατά την τουρκική άποψη, να λαμβάνονται σε συνεννόηση με την Άγκυρα.
Όπως είπε στη συνέντευξή του, οποιοδήποτε κράτος σχεδιάζει εργασίες στις συγκεκριμένες περιοχές οφείλει να ζητήσει προηγουμένως άδεια από την Τουρκία. Πρόκειται για τη θέση που προβάλλει η τουρκική πλευρά και όχι για συμφωνημένο καθεστώς μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων κρατών.
Η σύνδεση του GSI με τον αγωγό EastMed
Ο Μπασκαρά παρουσίασε την ηλεκτρική διασύνδεση ως έργο που συνδέεται με τον προηγούμενο σχεδιασμό για τη μεταφορά ενεργειακών πόρων από την Ανατολική Μεσόγειο προς την Ευρώπη. Ειδικότερα, αναφέρθηκε στον αγωγό φυσικού αερίου EastMed, ο οποίος είχε σχεδιαστεί για τη μεταφορά φυσικού αερίου από την περιοχή προς τις ευρωπαϊκές αγορές.
Σύμφωνα με την περιγραφή του, το Great Sea Interconnector προωθήθηκε ως εναλλακτική προσέγγιση, με στόχο τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας που θα παράγεται στην περιοχή, μεταξύ άλλων από ανανεώσιμες πηγές, προς την Ευρώπη μέσω υποθαλάσσιων καλωδίων.
Ο επικεφαλής του DEHUKAM υποστήριξε ότι η σχεδιαζόμενη διαδρομή διέρχεται και από περιοχές τις οποίες η Τουρκία εντάσσει στη δική της υφαλοκρηπίδα. Με βάση αυτόν τον ισχυρισμό, επανέλαβε ότι η υλοποίηση του έργου θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις τουρκικές αξιώσεις και να εξασφαλίζει την έγκριση της Άγκυρας.
Όταν η δημοσιογράφος του CNN Türk τον ρώτησε γιατί, κατά την άποψή του, δεν έχει ζητηθεί τουρκική άδεια, ο Μπασκαρά απάντησε ότι η απαίτηση αυτή δεν αφορά μόνο την Ελλάδα, αλλά κάθε κράτος που προτίθεται να πραγματοποιήσει εργασίες στις συγκεκριμένες θαλάσσιες περιοχές.
Υποστήριξε ακόμη ότι, παρότι μπορούν να κατασκευάζονται υποθαλάσσια καλώδια και αγωγοί, το παράκτιο κράτος που θεωρεί ότι διαθέτει δικαιώματα στην υφαλοκρηπίδα πρέπει να συμμετέχει στις αποφάσεις για τη χάραξη της διαδρομής. Κατά την επιχειρηματολογία του, η Τουρκία θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα να εγκρίνει ή να απορρίψει τις εργασίες που σχεδιάζονται στις περιοχές τις οποίες διεκδικεί.
Επίθεση στις ελληνικές θέσεις για τις θαλάσσιες ζώνες
Η παρέμβαση του Μπασκαρά δεν περιορίστηκε στο καλώδιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης. Ο ίδιος επέκτεινε τις αναφορές του στο Αιγαίο, αμφισβητώντας τις ελληνικές θέσεις για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών και χαρακτηρίζοντάς τες “μαξιμαλιστικές”.
Υποστήριξε ότι η Τουρκία διαθέτει δικαιώματα υφαλοκρηπίδας τα οποία, κατά την άποψή του, απορρέουν αυτομάτως από τη γεωγραφική της θέση και δεν εξαρτώνται από προηγούμενη κοινοποίηση. Στο πλαίσιο αυτό, ισχυρίστηκε ότι η σχεδιαζόμενη διαδρομή του GSI περνά και από θαλάσσιες περιοχές στις οποίες η Άγκυρα θεωρεί ότι έχει κατοχυρωμένα δικαιώματα.
Η δημοσιογράφος επισήμανε κατά τη διάρκεια της συζήτησης ότι η διαδρομή του έργου προβλέπεται να διέρχεται και από τις συγκεκριμένες περιοχές. Ο Μπασκαρά επέμεινε ότι, σύμφωνα με την τουρκική θέση, τα δικαιώματα της χώρας του στην υφαλοκρηπίδα του Αιγαίου είναι διαρκή και δεν απαιτούν ειδική γνωστοποίηση για να ισχύουν.
Οι αναφορές αυτές εντάσσονται στην ευρύτερη αντιπαράθεση Αθήνας και Άγκυρας για τα όρια των θαλάσσιων ζωνών και τα δικαιώματα που απορρέουν από αυτά. Η τουρκική πλευρά επιχειρεί να εντάξει το ενεργειακό έργο σε αυτό το πλαίσιο διεκδικήσεων, προβάλλοντας την απαίτηση να έχει λόγο στον σχεδιασμό του.
Επαναφορά των τουρκικών αιτιάσεων για την αποστρατιωτικοποίηση των νησιών
Στο τέλος της συνέντευξης, η συζήτηση μεταφέρθηκε στο καθεστώς των ελληνικών νησιών του Αιγαίου. Ο Μπασκαρά υποστήριξε ότι νησιά όπως η Ρόδος, το Καστελόριζο και άλλα νησιά της περιοχής θα πρέπει, κατά την τουρκική άποψη, να παραμένουν αποστρατιωτικοποιημένα.
Παράλληλα, κατηγόρησε την Ελλάδα ότι παραβιάζει τις σχετικές υποχρεώσεις της και επικαλέστηκε τη στάση του ΝΑΤΟ για το ζήτημα. Ωστόσο, στο συγκεκριμένο απόσπασμα της συνέντευξης δεν παρουσιάστηκε συγκεκριμένη απόφαση της Συμμαχίας που να τεκμηριώνει τον ισχυρισμό του.
Ο επικεφαλής του DEHUKAM επέμεινε ότι η Τουρκία θεωρεί πως βρίσκεται στη σωστή πλευρά της συγκεκριμένης διαφωνίας, ενώ κατηγόρησε την Αθήνα ότι συνεχίζει να παραβιάζει το καθεστώς που, σύμφωνα με την τουρκική επιχειρηματολογία, ισχύει για τα νησιά.
Οι δηλώσεις του στο CNN Türk επαναφέρουν στο προσκήνιο τις τουρκικές αξιώσεις για την Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο, αυτή τη φορά με επίκεντρο ένα έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης που αφορά την Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ. Η απαίτηση της Άγκυρας για προηγούμενη άδεια αναδεικνύει τη διάσταση της γεωπολιτικής αντιπαράθεσης που συνοδεύει τον σχεδιασμό του Great Sea Interconnector
Π.Κ.
Πηγή: capital.gr
