Η ραγδαία αύξηση της διακίνησης κοκαΐνης στην Ευρώπη συνδέεται άμεσα με την ενίσχυση της παρουσίας λατινοαμερικανικών εγκληματικών οργανώσεων, οι οποίες αναπτύσσουν στενές σχέσεις συνεργασίας με τοπικές μαφιόζικες ομάδες. Αυτό αποκαλύπτει τετράμηνη έρευνα του Guardian, η οποία καταγράφει την εξάπλωση των καρτέλ σε ολοένα περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες και τη διεύρυνση της δράσης τους πέρα από τις παραδοσιακές πύλες εισόδου των ναρκωτικών.
Η έρευνα βασίστηκε σε βάσεις δεδομένων, στοιχεία αστυνομικών και υπηρεσιών πληροφοριών, καθώς και σε συνεντεύξεις με δικαστές, εισαγγελείς και ειδικούς από οκτώ χώρες. Σύμφωνα με τα ευρήματα, εγκληματικές οργανώσεις από την Κολομβία, τη Βραζιλία, τον Ισημερινό, τη Βενεζουέλα, το Μεξικό και τις ΗΠΑ δραστηριοποιούνται σε τουλάχιστον 12 ευρωπαϊκές χώρες.
Τα στοιχεία αποτυπώνουν τη διάσταση του προβλήματος: από το 2014 έως το 2024, η ποσότητα κοκαΐνης που κατασχέθηκε στην Ευρώπη αυξήθηκε κατά 471%, ενώ οι αρχές εντόπισαν και εξάρθρωσαν περισσότερα τοπικά εργαστήρια επεξεργασίας παραγώγων κοκαΐνης.
Τα καρτέλ επεκτείνονται σε τουλάχιστον 12 ευρωπαϊκές χώρες
Η πραγματική έκταση του φαινομένου ενδέχεται να είναι ακόμη μεγαλύτερη. Η καταγραφή περιλαμβάνει μόνο τις οργανώσεις που έχουν ταυτοποιηθεί επισήμως στην Ευρώπη, μέσα από αστυνομικές επιχειρήσεις, διακρατικές έρευνες και δικαστικές υποθέσεις που αφορούν μεσάζοντες, ενεργά μέλη, πυρήνες ή επιχειρησιακά δίκτυα.
Δεν περιλαμβάνονται εγκληματικές ομάδες που δεν διαθέτουν φυσική παρουσία στην Ευρώπη, αλλά συνεργάζονται επιχειρηματικά με ευρωπαϊκές μαφίες.
Μεταξύ των οργανώσεων που έχουν εντοπιστεί βρίσκονται το μεξικανικό καρτέλ της Σιναλόα και το Καρτέλ Νέας Γενιάς του Χαλίσκο (CJNG), η κολομβιανή εγκληματική οργάνωση Clan del Golfo, καθώς και η αντάρτικη οργάνωση ELN και αποσχισθείσες φατρίες των FARC.
Στη Βραζιλία, σημαντική θέση κατέχουν οι οργανώσεις Primeiro Comando da Capital (PCC) και Comando Vermelho (CV), ενώ από τη Βενεζουέλα δραστηριοποιείται το Tren de Aragua. Στη λίστα περιλαμβάνονται επίσης οι συμμορίες Barrio 18 και MS-13, με καταγωγή από τις ΗΠΑ και ισχυρή παρουσία και σε χώρες της Κεντρικής Αμερικής, όπως το Ελ Σαλβαδόρ, η Ονδούρα και η Γουατεμάλα.
Ισπανία, Πορτογαλία, Ολλανδία και Βέλγιο στο επίκεντρο
Η παρουσία των λατινοαμερικανικών δικτύων είναι εντονότερη στην Ισπανία, την Πορτογαλία, την Ολλανδία, το Βέλγιο και τη Γαλλία. Ωστόσο, η δράση τους καταγράφεται πλέον και στη Γερμανία, τη Ρουμανία, την Κροατία και τη Σλοβακία. Η οργάνωση Global Initiative Against Transnational Organized Crime (GI-TOC) περιλαμβάνει στη σχετική καταγραφή και τη Βουλγαρία.
Ο Ντάνιελ Μπρόμπαχερ, πολιτικός επιστήμονας και διευθυντής του Europe Observatory της GI-TOC, επισημαίνει ότι καταγράφεται μια νέα εξέλιξη: η παρουσία λατινοαμερικανικών εγκληματικών ομάδων σε περιοχές όπου προηγουμένως δεν διέθεταν οργανωμένες υποδομές.
«Το φαινόμενο δεν περιορίζεται πλέον στις παραδοσιακές χώρες εισόδου», αναφέρει.
Όπως εξηγεί, πρόσφατες αστυνομικές επιχειρήσεις αποκάλυψαν εργαστήρια παραγωγής μεθαμφεταμίνης υπό μεξικανική διεύθυνση στη νότια Γαλλία, στη βορειοανατολική Πολωνία και στο Βρανδεμβούργο, νότια του Βερολίνου. Παράλληλα, λατινοαμερικανικές εγκληματικές ομάδες εμφανίζονται πλέον στη Ρουμανία και τη Βουλγαρία, κατά μήκος της βαλκανικής διαδρομής.
Το PCC της Βραζιλίας φέρεται να δρα σε 16 ευρωπαϊκές χώρες
Οι εκτιμήσεις των αρχών και των ειδικών στη Λατινική Αμερική υποδεικνύουν ότι η γεωγραφική εξάπλωση των εγκληματικών δικτύων μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερη από αυτήν που αποτυπώνεται στις ευρωπαϊκές έρευνες.
Αδημοσίευτη έκθεση της εισαγγελίας του Σάο Πάολο, την οποία εξέτασε ο Guardian και η οποία βασίζεται εν μέρει σε στοιχεία της βραζιλιάνικης υπηρεσίας πληροφοριών Abin, αναφέρει ότι η PCC, η μεγαλύτερη εγκληματική οργάνωση της Βραζιλίας, δραστηριοποιείται σε 16 ευρωπαϊκές χώρες.
Στη σχετική λίστα περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιρλανδία, η Ισλανδία, η Σερβία, η Σουηδία, η Ελβετία και η Τουρκία.
Η προσπάθεια των λατινοαμερικανικών καρτέλ να εδραιώσουν την παρουσία τους στην Ευρώπη δεν είναι καινούργια. Ήδη από τη δεκαετία του 1980, κολομβιανές εγκληματικές οργανώσεις, όπως τα καρτέλ του Κάλι και του Μεντεγίν, είχαν αποκτήσει ερείσματα σε περιοχές της Ισπανίας, μεταξύ των οποίων η Γαλικία.
Το 2013, η Europol είχε προειδοποιήσει για την ενίσχυση της δράσης τους. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Guardian, η σημερινή έκταση του φαινομένου ξεπερνά τα δεδομένα των προηγούμενων δεκαετιών.
Η παραγωγή κοκαΐνης στη Λατινική Αμερική σε ιστορικά υψηλά επίπεδα
Η επέκταση των εγκληματικών δικτύων συνδέεται με τη μεγάλη αύξηση της παραγωγής κοκαΐνης στη Λατινική Αμερική. Σύμφωνα με στοιχεία που παραθέτει η έρευνα, η παραγωγή στην περιοχή έχει σχεδόν τετραπλασιαστεί μέσα σε περίπου μία δεκαετία, φτάνοντας σε επίπεδα-ρεκόρ το 2024.
Η Κολομβία εξακολουθεί να αποτελεί βασικό κέντρο παραγωγής, με την ποσότητα κοκαΐνης που παράγεται στη χώρα να ξεπερνά εκείνη της εποχής του διαβόητου βαρόνου των ναρκωτικών Πάμπλο Εσκομπάρ.
Σύμφωνα με την Παγκόσμια Έκθεση για τα Ναρκωτικά του 2026 του Γραφείου των Ηνωμένων Εθνών για τα Ναρκωτικά και το Έγκλημα (UNODC), η παγκόσμια παραγωγή κοκαΐνης το 2024 εκτιμάται ότι κυμάνθηκε μεταξύ 3.800 και 4.700 τόνων, δηλαδή σε επίπεδα υπερτετραπλάσια σε σχέση με το 2014.
Παράλληλα, η καλλιέργεια κόκας στη Νότια Αμερική έφτασε σε επίπεδα-ρεκόρ, καλύπτοντας έκταση 385.000 εκταρίων κατά την εξεταζόμενη περίοδο, περίπου τριπλάσια σε σχέση με το 2014.
Γιατί η Ευρώπη αποτελεί ελκυστική αγορά για τα καρτέλ
Η Ευρώπη έχει αναδειχθεί σε σημαντική αγορά για τα λατινοαμερικανικά δίκτυα, καθώς προσφέρει υψηλότερα περιθώρια κέρδους σε σύγκριση με τις ΗΠΑ. Από τις αρχές της δεκαετίας, οι ευρωπαϊκές αστυνομικές αρχές έχουν κατασχέσει μεγαλύτερες ποσότητες ναρκωτικών από τις αμερικανικές, ενώ τα στοιχεία δείχνουν ότι η ευρωπαϊκή αγορά αντιπροσωπεύει πλέον περίπου το ένα τέταρτο της παγκόσμιας κατανάλωσης κοκαΐνης.
Ο Βίκτορ Μανουέλ Σάντσες Βαλντές, ακαδημαϊκός στο Αυτόνομο Πανεπιστήμιο της Κοαουίλα στο Μεξικό και ειδικός στο οργανωμένο έγκλημα, κατονομάζει ως βασικούς πρωταγωνιστές τα καρτέλ της Σιναλόα και του Χαλίσκο στο Μεξικό, τις βραζιλιάνικες οργανώσεις PCC και Comando Vermelho, την κολομβιανή Clan del Golfo, καθώς και τις εγκληματικές ομάδες Los Lobos και Los Choneros στον Ισημερινό και το Tren de Aragua στη Βενεζουέλα.
Κατά τον ίδιο, η παρουσία των καρτέλ στην Ευρώπη είναι ευρύτερη από όσο αναγνωρίζεται επισήμως.
«Το καρτέλ της Σιναλόα και το CJNG έχουν παρουσία σε περισσότερες από 20 ευρωπαϊκές χώρες. Αυτό, βεβαίως, δεν σημαίνει ότι κυριαρχούν ή διαθέτουν μεγάλους πυρήνες. Πρόκειται περισσότερο για απεσταλμένους που αναλαμβάνουν επιχειρηματικές δραστηριότητες», σημειώνει.
149 εγκληματικά δίκτυα στην Ευρώπη συνδέονται με τη Λατινική Αμερική
Η Europol καταγράφει συνολικά 731 εγκληματικά δίκτυα με ιδιαίτερα υψηλή απειλή (MTCNs) που δραστηριοποιούνται στην Ευρώπη. Από αυτά, 149 συνδέονται με λατινοαμερικανικές οργανώσεις.
Σύμφωνα με την έκθεση της ευρωπαϊκής αστυνομικής υπηρεσίας, 67 από τα συγκεκριμένα δίκτυα περιλαμβάνουν μέλη από τη Λατινική Αμερική, ενώ σε 22 περιπτώσεις η σύνθεσή τους αποτελείται κυρίως από Λατινοαμερικανούς.
Η έκθεση επισημαίνει ότι ορισμένα από αυτά τα δίκτυα έχουν εγκατασταθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση και συντονίζουν από εκεί δραστηριότητες που επηρεάζουν την ασφάλεια των κρατών-μελών.
Η αυξανόμενη παρουσία τους, σε συνδυασμό με τη συνεργασία τους με τις ευρωπαϊκές μαφίες, δημιουργεί ένα όλο και πιο σύνθετο διασυνοριακό περιβάλλον οργανωμένου εγκλήματος, στο οποίο η διακίνηση κοκαΐνης αποτελεί μία από τις βασικές δραστηριότητες.
Πηγή: tanea.gr
