Ορίζοντας ολοκλήρωσης το... 2029 μετά το 32% της σημερινής προόδου των έργων αποκατάστασης και τις νέες παρατάσεις
Η Θεσσαλία περιμένει μια σιδηροδρομική σύνδεση που θεωρείται κρίσιμη για την ανάπτυξη, τις μετακινήσεις και το λιμάνι του Βόλου
Τρία χρόνια μετά τις καταστροφικές πλημμύρες του Daniel και του Elias, η σιδηροδρομική γραμμή Λάρισας – Βόλου παραμένει ένα από τα μεγάλα ανοιχτά μέτωπα των υποδομών της Θεσσαλίας. Η εικόνα που παρουσιάστηκε από τον υπουργό Υποδομών και Μεταφορών Χρίστο Δήμα στην πρόσφατη ημερίδα της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων Θεσσαλίας για την πορεία των έργων μετά τον Daniel, επιβεβαιώνει ότι η επιστροφή του σιδηροδρόμου απέχει κατά πολύ ακόμη από την ολοκλήρωσή της.
Γράφει ο Τάσος Κουρκούμπας από την «Πολιτεία Θεσσαλών» Κυριακή 11 Οκτωβρίου 2026
Σύμφωνα με όσα διεμήνυσε ο υπουργός στους Θεσσαλούς δημάρχους, μετά την ολοκλήρωση της αποκατάστασης του σιδηροδρομικού δικτύου στα τμήματα Κραννώνα-Δομοκού (κομμάτι της Αθηνών-Θεσσαλονίκης) και Παλαιοφάρσαλου-Καλαμπάκας, η πρόοδος στα συστήματα σηματοδότησης, τηλεδιοίκησης, ηλεκτροκίνησης και ETCS στο τμήμα της διπλής γραμμής Παλαιοφάρσαλου – Κραννώνα έχει φθάσει στο 88,3%, ενώ στη (σ.σ. μονή) γραμμή Λάρισα – Βόλος είμαστε λίγο πιο πίσω στο 32%».
Μόνο που το «λίγο πιο πίσω» υποκρύπτει μία αποκαλυπτική διαφορά των δύο ποσοστών. Την ώρα που σε άλλα τμήματα του θεσσαλικού σιδηροδρομικού δικτύου οι εργασίες αποκατάστασης έχουν προχωρήσει σημαντικά ή έχουν ολοκληρωθεί, η σύνδεση Λάρισας – Βόλου εξακολουθεί να απαιτεί εκτεταμένες παρεμβάσεις τόσο στην υποδομή όσο και στα συστήματα που είναι απαραίτητα για την ασφαλή και σύγχρονη λειτουργία της.
Τι κι αν η σημασία της γραμμής ξεπερνά κατά πολύ την επαναφορά ενός δρομολογίου μεταξύ των δύο μεγάλων θεσσαλικών πόλεων. Η σύνδεση Λάρισας – Βόλου αποτελεί έναν κρίσιμο άξονα για τη σύνδεση της ανατολικής Θεσσαλίας με το υπόλοιπο εθνικό σιδηροδρομικό δίκτυο, ενώ συνδέεται άμεσα με τις δυνατότητες ανάπτυξης του λιμανιού του Βόλου και των βιομηχανικών και εμπορευματικών δραστηριοτήτων της Μαγνησίας.
Η ίδια η κυβέρνηση άλλωστε έχει εντάξει τη σιδηροδρομική αναβάθμιση Λάρισας – Βόλου στον ευρύτερο σχεδιασμό για την παραγωγική ανασυγκρότηση της Θεσσαλίας, ενώ ήδη από το 2023 είχε επισημανθεί η ανάγκη παρέμβασης στο τμήμα προς τον Βόλο, προκειμένου να επανέλθουν σε κανονική λειτουργία οι υποδομές που εξυπηρετούν το λιμάνι και τις βιομηχανικές περιοχές της Μαγνησίας.
Γι’ αυτό και η καθυστέρηση δεν αφορά μόνο τους επιβάτες που περιμένουν να ξαναδούν τρένο στις ράγες. Αφορά την εμπορευματική λειτουργία, την ανταγωνιστικότητα της περιοχής, τη σύνδεση παραγωγής και αγοράς και, τελικά, την αναπτυξιακή προοπτική μιας ολόκληρης περιφέρειας.
Ο ίδιος ο κ. Δήμας χαρακτήρισε τον εκσυγχρονισμό της σιδηροδρομικής γραμμής «αναγκαία συνθήκη προόδου για όλη τη χώρα», συνδέοντάς τον τόσο με την ασφάλεια και την ποιότητα των επιβατικών μετακινήσεων όσο και με την εθνική οικονομία και τις εμπορευματικές μεταφορές.
Tι κρύβεται πίσω από το 32%
Η αποτύπωση της προόδου με ένα ποσοστό, ωστόσο, δεν αποδίδει από μόνη της την πολυπλοκότητα του έργου. Η πλήρης αποκατάσταση και αναβάθμιση της γραμμής πραγματοποιείται μέσα από δύο βασικές συμβάσεις.Η πρώτη αφορά την αποκατάσταση της μονής σιδηροδρομικής γραμμής Λάρισας – Λατομείου στη ΒΙΠΕ Βόλου, συνολικού μήκους περίπου 50 χιλιομέτρων, με αντικείμενο την υποδομή και την επιδομή και με προϋπολογισμό 146,5 εκατ. ευρώ. Η σύμβαση υπογράφηκε το 2025.Η δεύτερη αφορά τα συστήματα σηματοδότησης, τηλεδιοίκησης και ηλεκτροκίνησης, καθώς και το ETCS Level 1, μαζί με την αναβάθμιση του τμήματος προς τον Σ.Σ. Βόλου. Το κυβερνητικό πρόγραμμα υποδομών είχε καταγράψει για τη σχετική παρέμβαση προϋπολογισμό 82,89 εκατ. ευρώ.
Σύμφωνα με την πρόσφατη εικόνα που παρουσίασε ο αντιπεριφερειάρχης Θεσσαλίας Τεχνικών Έργων ΕΣΠΑ Απόστολος Καναβός, στο πρώτο έργο οι εργασίες έχουν προχωρήσει μέχρι περίπου το 23ο χιλιόμετρο, στην περιοχή του Κιλελέρ, ενώ για το υπόλοιπο τμήμα συνεχίζονται διανοίξεις και επιχωματώσεις. Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη σημαντικές παρεμβάσεις σε γέφυρες, ενώ εκκρεμούν μελέτες για τις γέφυρες Ξηριά και Κραυσίδωνα. Η εικόνα αυτή δείχνει ότι το έργο βρίσκεται σε ουσιαστική κατασκευαστική φάση, αλλά απέχει ακόμη από την πλήρη λειτουργική ολοκλήρωση.
Νέο εμπόδιο οι παρατάσεις
Το πιο ανησυχητικό σημείο είναι πλέον το χρονοδιάγραμμα.Οι αρχικές συμβάσεις έληξαν στις 28 Ιουλίου 2026. Η ανάδοχος εταιρεία υπέβαλε αίτημα παράτασης για το πρώτο έργο έως τον Σεπτέμβριο του 2027, ενώ για το δεύτερο ζητήθηκε παράταση έως τον Μάιο του 2028. Τα σχετικά ποσάείναι εξασφαλισμένα μέσω του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν οι εργασίες συνεχιστούν χωρίς νέα εμπόδια, η ολοκλήρωση των επιμέρους συμβατικών αντικειμένων μεταφέρεται αρκετά μετά το αρχικό χρονοδιάγραμμα.
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή η επαναλειτουργία της γραμμής δεν εξαρτάται μόνο από την τοποθέτηση των νέων γραμμών. Απαιτείται η ολοκλήρωση των ηλεκτρομηχανολογικών και σιδηροδρομικών συστημάτων, η σηματοδότηση, η τηλεδιοίκηση και το ETCS, ώστε η γραμμή να μπορεί να λειτουργήσει με τις απαιτούμενες προδιαγραφές ασφάλειας.
Έτσι, το ερώτημα δεν είναι μόνο πότε θα ολοκληρωθούν οι χωματουργικές ή κατασκευαστικές εργασίες, αλλά πότε ολόκληρη η αλυσίδα των απαιτούμενων παρεμβάσεων θα έχει ολοκληρωθεί, δοκιμαστεί και πιστοποιηθεί.
Στο «τέλος του 2026»
Η απόσταση ανάμεσα στις παλαιότερες προσδοκίες και στη σημερινή πραγματικότητα είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο της υπόθεσης.Το 2026 είχε παρουσιαστεί ως ορίζοντας για την αποκατάσταση της σύνδεσης. Ωστόσο, σήμερα, τρία χρόνια μετά τις πλημμύρες, το ποσοστό προόδου της αποκατάστασης βρίσκεται στο 32%, με τους ρυθμούς συνέχισης του έργου να παραπέμπουν την επιβατική λειτουργία της γραμμής στο 2029. Πρόκειται για μια χρονική μετατόπιση που δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη. Ιδιαίτερα αν ληφθεί υπόψη ότι πρόκειται για μια γραμμή περίπου 62 χιλιομέτρων, χωρίς τα χαρακτηριστικά μεγάλων ορεινών σιδηροδρομικών έργων, όπως εκτεταμένες σήραγγες ή δύσκολα τεχνικά έργα σε δύσβατες ορεινές περιοχές.Βεβαίως, η καταστροφή από τον Daniel και τον Elias ήταν εκτεταμένη και δημιούργησε ανάγκες όχι απλής επισκευής, αλλά ουσιαστικής ανακατασκευής και θωράκισης της γραμμής. Επιπλέον, η αναβάθμιση περιλαμβάνει νέα ηλεκτροκίνηση και σύγχρονα συστήματα ασφαλείας, γεγονός που αυξάνει το τεχνικό αντικείμενο σε σχέση με μια απλή αποκατάσταση.
Αυτό όμως δεν αναιρεί το βασικό ερώτημα: πόσο χρόνο χρειάζεται τελικά η Θεσσαλία για να αποκτήσει ξανά μια σύγχρονη σιδηροδρομική σύνδεση Λάρισας – Βόλου;
Αναπτυξιακό κόστος
Η καθυστέρηση έχει και μια διάσταση που δεν αποτυπώνεται στους πίνακες των συμβάσεων. Είναι η απώλεια χρόνου για μια περιοχή που χρειάζεται καλύτερες μεταφορικές υποδομές προκειμένου να ενισχύσει την παραγωγική της δραστηριότητα.Ο Βόλος δεν είναι απλώς ο δεύτερος μεγάλος αστικός πόλος της Θεσσαλίας. Είναι το λιμάνι της περιφέρειας, με δυνατότητες που συνδέονται με εμπορεύματα, βιομηχανία, τουρισμό και εξαγωγική δραστηριότητα. Η Λάρισα, από την άλλη πλευρά, βρίσκεται στον πυρήνα του θεσσαλικού παραγωγικού και αγροτικού χώρου και αποτελεί σημαντικό κόμβο του εθνικού δικτύου.Μια σύγχρονη, ασφαλής και ηλεκτροκινούμενη σύνδεση ανάμεσα στα δύο κέντρα θα μπορούσε να λειτουργήσει ως πολλαπλασιαστής για την περιοχή. Αντίστοιχα, η απουσία της διατηρεί έναν κρίσιμο κρίκο του δικτύου εκτός λειτουργίας.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία της ανησυχίας. Η Θεσσαλία δεν περιμένει απλώς την επισκευή μιας γραμμής που καταστράφηκε από μια φυσική καταστροφή. Περιμένει την ολοκλήρωση μιας υποδομής που έχει παρουσιαστεί ως μέρος της ευρύτερης αναπτυξιακής της προοπτικής.
Ξεκάθαρο χρονοδιάγραμμα
Η τοποθέτηση του κ. Δήμα στην ημερίδα της ΠΕΔ ότι το κράτος «δεν θα φύγει από τη Θεσσαλία» μέχρι να ολοκληρωθούν τα έργα αποτελεί σαφή πολιτική δέσμευση. Το ζητούμενο πλέον είναι αυτή η δέσμευση να μεταφραστεί σε ένα σαφές, δημόσιο και αξιόπιστο χρονοδιάγραμμα για τη γραμμή Λάρισα–Βόλος.Η εξασφάλιση της χρηματοδότησης είναι ασφαλώς απαραίτητη προϋπόθεση, αλλά δεν αρκεί. Χρειάζεται να είναι ξεκάθαρο ποια έργα ολοκληρώνονται και πότε, ποια είναι τα κρίσιμα σημεία του χρονοδιαγράμματος, πότε θα ολοκληρωθούν τα συστήματα ασφαλείας και πότε θα μπορεί ο πολίτης να επιβιβαστεί ξανά σε τρένο από τη Λάρισα προς τον Βόλο και αντίστροφα.Η Θεσσαλία έχει ήδη πληρώσει βαρύ τίμημα από τις καταστροφές του 2023. Δεν έχει την πολυτέλεια να περιμένει επ’ αόριστον για υποδομές που θεωρούνται κρίσιμες για την ανθεκτικότητα και την ανάπτυξή της.
Η εικόνα του 32% δεν σημαίνει ότι το έργο δεν προχωρά. Σημαίνει όμως ότι ο δρόμος μέχρι την πλήρη λειτουργία παραμένει μακρύς. Και όσο η ημερομηνία επιστροφής του τρένου μετακινείται προς το 2029, τόσο εντονότερο γίνεται το ερώτημα εάν η Θεσσαλία θα μπορέσει να αξιοποιήσει έγκαιρα μια υποδομή που η ίδια η πολιτεία αναγνωρίζει ως αναγκαία για την πρόοδο.
Τρία χρόνια πριν… ενάμιση αιώνα
Η ιστορία της γραμμής υπενθυμίζει, άλλωστε, πόσο διαφορετικές ήταν οι ταχύτητες στο παρελθόν. Η σιδηροδρομική σύνδεση Λάρισας – Βόλου, κατασκευάστηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1880 και εγκαινιάστηκε το 1884. Σήμερα, σχεδόν ενάμιση αιώνα αργότερα και με τεχνολογικά μέσα πολλαπλάσια των τότε, η Θεσσαλία βρίσκεται αντιμέτωπη με την αναμονή για την επαναφορά και τον εκσυγχρονισμό της ίδιας διαδρομής.Το ζητούμενο πλέον δεν είναι μια ακόμη εξαγγελία. Είναι η ολοκλήρωση. Κάθε επιπλέον καθυστέρηση μεταφράζεται σε αναπτυξιακές δυνατότητες που παραμένουν σε αναμονή.
