Του Χάρη Φλουδόπουλου
Η αποθήκευση ενέργειας εξελίσσεται από συμπληρωματική τεχνολογία σε έναν από τους κρισιμότερους κρίκους του ελληνικού ηλεκτρικού συστήματος. Η μεγάλη διείσδυση των φωτοβολταϊκών, οι ολοένα συχνότερες περικοπές πράσινης παραγωγής, οι μηδενικές ή αρνητικές τιμές τις ώρες υψηλής παραγωγής και, στον αντίποδα, οι υψηλές βραδινές τιμές δημιουργούν ένα περιβάλλον στο οποίο οι μπαταρίες παύουν να αποτελούν επιλογή και μετατρέπονται σε αναγκαία υποδομή.
Το βασικό τους πλεονέκτημα είναι ότι επιτρέπουν στο σύστημα να μεταφέρει χρονικά την ενέργεια: να αποθηκεύει την πλεονάζουσα παραγωγή των ΑΠΕ τις μεσημεριανές ώρες και να την αποδίδει όταν αυξάνεται η ζήτηση και περιορίζεται η ηλιακή παραγωγή. Έτσι περιορίζονται οι περικοπές, εξομαλύνονται οι διακυμάνσεις και αυξάνεται η δυνατότητα ενσωμάτωσης νέων ΑΠΕ.
Πηγές της αγοράς εκτιμούν ότι η ανάγκη για αποθήκευση είναι δεδομένη. Το μεγάλο ερώτημα δεν είναι πλέον εάν χρειάζονται μπαταρίες, αλλά πόσες χρειάζεται το σύστημα, πόσο γρήγορα μπορούν να συνδεθούν και με ποιο οικονομικό μοντέλο θα αναπτυχθούν.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η αποθήκευση πίσω behind the meter ή σε συνδυασμό με υφιστάμενα φωτοβολταϊκά. Η προσθήκη μπαταρίας μπορεί να περιορίσει την έκθεση των παραγωγών στις περικοπές και στις χαμηλές τιμές, προστατεύοντας τα έσοδα των έργων και βελτιώνοντας συνολικά την οικονομική τους απόδοση σε μια αγορά που αλλάζει γρήγορα.
Πόσες μπαταρίες “χωρά” η αγορά
Εδώ ακριβώς αρχίζει η δύσκολη συζήτηση. Ο μακροπρόθεσμος σχεδιασμός προβλέπει αποθηκευτική ισχύ της τάξης των 6 έως 7 GW, ωστόσο παράγοντες της αγοράς εμφανίζονται περισσότερο επιφυλακτικοί ως προς το πόση ισχύς μπορεί να αναπτυχθεί με καθαρά εμπορικούς όρους μέσα στα αμέσως επόμενα χρόνια.
Ορισμένες αναλύσεις τοποθετούν περίπου στα 3 GW ένα πρώτο επίπεδο που μπορεί να απορροφήσει η αγορά υπό τις σημερινές συνθήκες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αποτελεί μακροπρόθεσμο “ταβάνι”. Ο εξηλεκτρισμός, η ανάπτυξη νέων ΑΠΕ και η ενδεχόμενη αύξηση της ζήτησης μπορούν να διευρύνουν σημαντικά τις ανάγκες σε βάθος χρόνου.
Υπάρχει, όμως, ένας κίνδυνος που δεν πρέπει να υποτιμηθεί: ο κανιβαλισμός των εσόδων. Σήμερα οι μπαταρίες αξιοποιούν, μεταξύ άλλων, τη διαφορά ανάμεσα στις χαμηλές τιμές των ωρών υψηλής παραγωγής ΑΠΕ και στις υψηλότερες τιμές των βραδινών ωρών. Όσο όμως αυξάνεται η αποθηκευτική ισχύς, τόσο περισσότερες μπαταρίες θα αγοράζουν και θα πωλούν περίπου στις ίδιες ώρες, συμπιέζοντας τα spreads από τα οποία προκύπτει μέρος των εσόδων τους.
Αυτό σημαίνει ότι η αγορά χρειάζεται ανάπτυξη με σωστή ταχύτητα και διαφοροποίηση των πηγών εσόδων, πέραν του απλού arbitrage, μέσα από τις αγορές εξισορρόπησης, τις υπηρεσίες προς το σύστημα και νέα εμπορικά μοντέλα.
Βιώσιμες χωρίς επιδοτήσεις
Το σημαντικότερο ίσως μήνυμα που εκπέμπει πλέον η αγορά είναι ότι οι νέες επενδύσεις αποθήκευσης δεν χρειάζονται κατ’ ανάγκη κρατικές επιδοτήσεις για να είναι βιώσιμες.
Η δραστική πτώση του κόστους των συστημάτων, σε συνδυασμό με τις ευκαιρίες εσόδων που δημιουργεί η μεταβλητότητα της αγοράς, έχει αλλάξει την οικονομική εξίσωση. Εκτιμήσεις παραγόντων της αγοράς τοποθετούν, ανάλογα με το μοντέλο λειτουργίας και την αγορά, ακόμα και μεταξύ δύο και τεσσάρων ετών τον χρόνο απόσβεσης μιας επένδυσης υπό ευνοϊκές συνθήκες.
Μάλιστα, η αναμονή μιας νέας επιδότησης μπορεί να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα από το επιδιωκόμενο: να “παγώσει” ώριμες ιδιωτικές επενδύσεις, καθώς οι επενδυτές περιμένουν το επόμενο πρόγραμμα στήριξης αντί να προχωρήσουν άμεσα.
Το παράδειγμα της Βουλγαρίας είναι χαρακτηριστικό. Η γειτονική χώρα αξιοποίησε πόρους του RRF, όμως ταυτόχρονα κινήθηκε με σαφώς απλούστερο και λιγότερο ρυθμισμένο πλαίσιο, επιταχύνοντας θεαματικά τις συνδέσεις. Η Ελλάδα, αντίθετα, διαθέτει αυστηρότερο και πιο σύνθετο κανονιστικό περιβάλλον, με αποτέλεσμα η ωρίμανση και η σύνδεση των έργων να απαιτούν περισσότερο χρόνο.
Το μεγάλο στοίχημα των συνδέσεων
Και εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο εμπόδιο για την ελληνική αγορά. Η επενδυτική διάθεση υπάρχει, όπως υπάρχει και μεγάλη ουρά έργων. Εκείνο που λείπει είναι η ταχύτητα στη διοικητική ωρίμανση και κυρίως η δυνατότητα να δοθούν εγκαίρως όροι σύνδεσης.
Για να επιταχυνθεί η αγορά απαιτούνται λιγότερη γραφειοκρατία, σαφέστερες διαδικασίες και ταχύτερες αποφάσεις από τους αρμόδιους φορείς. Για μια μπαταρία, άλλωστε, ο χρόνος σύνδεσης έχει άμεση οικονομική αξία: κάθε μήνας καθυστέρησης είναι ένας μήνας χωρίς έσοδα.
Η πρόκληση, επομένως, δεν είναι να δημιουργηθεί ακόμα ένα καθεστώς επιδοτήσεων. Είναι να δημιουργηθεί μια λειτουργική αγορά, στην οποία τα ώριμα έργα θα μπορούν να συνδέονται γρήγορα, οι επενδυτές θα γνωρίζουν τους κανόνες και το ηλεκτρικό σύστημα θα αξιοποιεί εγκαίρως την ευελιξία που χρειάζεται.
Οι τράπεζες έτοιμες να χρηματοδοτήσουν
Η χρηματοδότηση δεν φαίνεται να αποτελεί απαγορευτικό εμπόδιο για την ανάπτυξη της αποθήκευσης. Τραπεζικές πηγές επισημαίνουν ότι ήδη υπάρχουν εργαλεία για τη χρηματοδότηση τόσο έργων με περισσότερο εξασφαλισμένες ροές εσόδων όσο και αμιγώς merchant επενδύσεων.
Η διαφορά βρίσκεται στη δομή του δανεισμού. Ένα καθαρά merchant έργο, με μεγαλύτερη έκθεση στη μεταβλητότητα των τιμών, μπορεί να χρηματοδοτηθεί με χαμηλότερη μόχλευση, της τάξης ενδεικτικά του 50%-60%. Αντίθετα, όταν μέρος των εσόδων εξασφαλίζεται μέσω tolling agreements ή συμφωνιών με optimizers και aggregators, το ρίσκο περιορίζεται και η χρηματοδότηση μπορεί να κινηθεί υψηλότερα, ακόμα και γύρω στο 70%, ανάλογα πάντοτε με το έργο και τον επενδυτή.
Το μήνυμα από το τραπεζικό σύστημα είναι, συνεπώς, ότι τα βιώσιμα έργα μπορούν να χρηματοδοτηθούν. Αυτό που εξετάζεται είναι η αξιοπιστία του επενδυτή, η τεχνολογία, οι εγγυήσεις απόδοσης και διαθεσιμότητας, η δομή των εσόδων και η ανθεκτικότητα του business plan σε ένα περιβάλλον όπου περισσότερες μπαταρίες θα σημαίνουν σταδιακά και μεγαλύτερο ανταγωνισμό.
Πηγή: capital.gr
