Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχεδιάζει να ανοίξει την τεράστια οικονομία της σε χώρες που αναμένουν να ενταχθούν, υπό την προϋπόθεση ότι θα στηρίξουν το μπλοκ έναντι εχθρικών κρατών και βιομηχανικών ανταγωνιστών, σύμφωνα με προσχέδιο πρότασης που έχει στη διάθεσή του το Politico.
Σύμφωνα με το προσχέδιο, οι υποψήφιες χώρες μερικές εκ των οποίων περιμένουν εδώ και δεκαετίες για ένταξη στην ΕΕ θα λάβουν πρωτοφανή «σταδιακή ενσωμάτωση» στην ενιαία αγορά. Αυτό θα περιλαμβάνει εμπόριο χωρίς τριβές και πρόσβαση σε ερευνητικά προγράμματα, ενώ οι αιτήσεις τους βρίσκονται υπό εξέταση.
Όπως αναφέρεται στην επισκόπηση των «προενταξιακών» ωφελειών, «η ενιαία αγορά αποτελεί πρώτη προτεραιότητα για οικονομική σύγκλιση».
Η επισκόπηση σημειώνει ότι «η πρώιμη ενσωμάτωση θα ανοίξει ευκαιρίες για τις επιχειρήσεις της Ένωσης, θα ενισχύσει τις ευρωπαϊκές αλυσίδες αξίας και θα μειώσει τις στρατηγικές εξαρτήσεις».
Η Επιτροπή θα εντοπίσει πού η επιβεβαιωμένη κανονιστική ευθυγράμμιση και η ικανότητα επιβολής επιτρέπουν βαθύτερη συμμετοχή σε έρευνα, καινοτομία, βιομηχανική συνεργασία και ευρύτερη πρόσβαση στην αγορά. Προτεραιότητα θα δοθεί σε ευκαιρίες που προωθούν την προετοιμασία για ένταξη και καλύπτουν κοινές οικονομικές και στρατηγικές ανάγκες.
Νέα προσέγγιση για τους υποψηφίους
Η επισκόπηση, υπό την επίβλεψη του κορυφαίου συμβούλου της φον ντερ Λάιεν, Alexandre Adam πρώην συνεργάτη του προέδρου της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν προτείνει ριζική αναθεώρηση της προσέγγισης της ΕΕ προς τις γειτονικές χώρες. Μέχρι σήμερα, σχεδόν όλα τα οικονομικά οφέλη στενότερης συνεργασίας προορίζονται για μέλη, ενώ το τελευταίο νέο κράτος-μέλος ήταν η Κροατία το 2013.
Στο πλαίσιο του πακέτου μέτρων του Adam, σε Ουκρανία, Μολδαβία, Αλβανία και Μαυροβούνιο θα προσφερθούν «οδικοί χάρτες» για την επιτάχυνση της διαδικασίας ένταξης τα επόμενα χρόνια. Άλλες χώρες, όπως η Βόρεια Μακεδονία, το Κόσοβο, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη, η Σερβία και η Τουρκία, βλέπουν τη διαδικασία να παρατείνεται, με ανησυχίες ότι μπορεί να απομακρυνθούν ή να πλησιάσουν τη Ρωσία ή την Κίνα.
Βάσει του σχεδίου της Κομισιόν, τα οικονομικά οφέλη προς τις υποψήφιες χώρες θα εξαρτώνται από τη στήριξή τους στους στόχους εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ. Η πρόσβαση στην ενιαία αγορά θα εξαρτάται από το να μην μοιράζονται βασικές τεχνολογίες με εχθρικά κράτη και εμπορικούς ανταγωνιστές.
Όπως αναφέρεται στο έγγραφο επισκόπησης, «καθώς η βιομηχανική και αγοραία ενσωμάτωση βαθαίνει, η συμμετοχή σε ευαίσθητους τομείς πρέπει να συνοδεύεται από συνεργασία σε ελέγχους επενδύσεων, εξαγωγών, εφαρμογή κυρώσεων και προστασία ευαίσθητων τεχνολογιών».
Οι αξιολογήσεις πρόσβασης θα λαμβάνουν υπόψη τη στρατηγική ευθυγράμμιση, τις κρίσιμες εξαρτήσεις και τη διαχείριση κινδύνων για υποδομές και αλυσίδες εφοδιασμού. Εάν δεν πληρούνται αυτοί οι όροι, το εύρος συμμετοχής θα προσαρμόζεται ανάλογα.
Τομείς για στενότερη συνεργασία περιλαμβάνουν ημιαγωγούς, κβαντικές τεχνολογίες, βιοτεχνολογία, Τεχνητή Νοημοσύνη και διαστημικές εφαρμογές.
Η αναμονή και οι προσδοκίες των χωρών
Επίσης, η Φον Ντερ Λάιεν επισκέπτεται την Αλβανία για συνομιλίες, στο πλαίσιο περιοδείας στα Δυτικά Βαλκάνια. Θα επισκεφθεί επίσης το Κόσοβο και τη Βόρεια Μακεδονία, που δεν θα επωφεληθούν από επιταχυνόμενη πορεία προς την ΕΕ με το νέο σχέδιο, και θα θέσει το αίτημα για οικονομικά οφέλη από στενότερη ευθυγράμμιση.
Ο πρωθυπουργός του Κοσόβου Άλμπιν Κούτρι δήλωσε στο Politico ότι: «Η σταδιακή ενσωμάτωση πρέπει να είναι απτή για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις μας. Θέλουμε μεγαλύτερη πρόσβαση στην ενιαία αγορά της ΕΕ, ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, προγράμματα στους τομείς της ενέργειας, της ψηφιοποίησης, της έρευνας, της εκπαίδευσης και των υποδομών».
Παράλληλα ο Κούτρι πρόσθεσε ότι: «Υποστηρίζουμε τη σταδιακή ενσωμάτωση, αλλά πρέπει να αποτελεί μονοπάτι προς την πλήρη ένταξη στην ΕΕ και όχι παράλληλη διαδικασία ή υποκατάστατό της. Το Κόσοβο είναι έτοιμο να κάνει το μέρος του».
Σύμφωνα με την επισκόπηση, απώτερος στόχος των υποψηφίων χωρών παραμένει η πλήρης ένταξη στην ΕΕ. «Η ένταξη απαιτεί χρόνο: οι υποψήφιες χώρες πρέπει να ολοκληρώσουν αυστηρή, αξιοκρατική διαδικασία και να εφαρμόσουν βαθιές και διαρκείς μεταρρυθμίσεις», αναφέρεται. «Αυτός ο χρόνος πρέπει να αξιοποιείται στρατηγικά, ώστε να προετοιμάζεται τόσο η Ένωση όσο και οι χώρες για τη διεύρυνση».
Ωστόσο, τα οφέλη εξαρτώνται από τη συνέπεια των χωρών: «Όπου οι υποχρεώσεις δεν τηρούνται, η συμμετοχή πρέπει να παραμένει αναστρέψιμη. Η πρόσβαση πρέπει να αναστέλλεται ή να αποσύρεται όπου απαιτείται», προειδοποιεί η πρόταση.
Προβληματισμοί και μεταρρυθμίσεις στους κανόνες της ΕΕ
Υφιστάμενα μέλη της ΕΕ έχουν εκφράσει ανησυχίες για την εισδοχή νέων κρατών που ενδέχεται να αθετήσουν δεσμεύσεις και να ανατρέψουν βασικές πολιτικές. Ενδεικτικά, υπό τον πρώην πρωθυπουργό Βίκτορ Ορμπάν , η Ουγγαρία χρησιμοποίησε το βέτο της για να μπλοκάρει κυρώσεις κατά της Ρωσίας και στήριξη προς την Ουκρανία.
Η επισκόπηση του Adam, που θα παρουσιαστεί σε υψηλόβαθμα στελέχη στις 6 Οκτωβρίου με την επιστροφή της φον ντερ Λάιεν από τα Δυτικά Βαλκάνια, θα προτείνει νέους όρους για όσους ενταχθούν στην Ένωση, ώστε να διασφαλίζεται η προσήλωση στη δημοκρατία και το κράτος δικαίου.
Όπως αναφέρεται, «η διαδικασία ένταξης πρέπει να καθιερώσει κάτι περισσότερο από νομική ευθυγράμμιση. Τα θεσμικά όργανα πρέπει να λειτουργούν στην πράξη και οι μεταρρυθμίσεις να αντέχουν στον χρόνο. Η παρακολούθηση, τα κίνητρα και η επιβολή πρέπει να συνθέτουν ένα διαρκές πλαίσιο που εκτείνεται και μετά την ένταξη».
Παράλληλα, μπορεί να τροποποιήσει τους κανόνες λειτουργίας της, ώστε να περιοριστεί η δυνατότητα μεμονωμένων κρατών-μελών να μπλοκάρουν αποφάσεις, χωρίς να απαιτείται αλλαγή των θεμελιωδών διατάξεων του Ευρωπαϊκού δικαίου ή η διεξαγωγή εθνικών δημοψηφισμάτων.
Όπως καταλήγει η επισκόπηση, «η Επιτροπή στηρίζει την αλλαγή των Συνθηκών όπου είναι απαραίτητο, αλλά θεωρεί ότι τα ήδη διαθέσιμα μέτρα πρέπει να προωθηθούν άμεσα». Μεταξύ των επιλογών είναι η λήψη περισσότερων αποφάσεων με ειδική πλειοψηφία κρατών-μελών.
Επιπλέον στην επισκόπηση σημειώνεται ότι:«Η ειδική πλειοψηφία ( Qualified Majority Voting) είναι ήδη ο γενικός κανόνας, αλλά η ομοφωνία παραμένει σε αρκετούς στρατηγικά σημαντικούς τομείς. Καθώς αυξάνεται ο αριθμός των μελών, ο κίνδυνος καθυστέρησης ή αδιεξόδου πιθανόν να αυξηθεί» σημειώνεται χαρακτηριστικά.
Οι λεγόμενες passerelle clauses, που επιτρέπουν τη λήψη αποφάσεων με πλειοψηφία αντί ομοφωνίας, θα μπορούσαν να διευκολύνουν τη λήψη κυρώσεων, την αντίδραση σε κρίσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την αποστολή πολιτικών αποστολών σε ζώνες συγκρούσεων. Ωστόσο, αυτές οι ρήτρες απαιτούν αρχικά ομοφωνία για την ενεργοποίησή τους.
Από την πλευρά τους, οι ηγέτες της ΕΕ θα συζητήσουν πώς θα ενταχθούν νέα μέλη και τι θα προσφερθεί σε όσους παραμένουν σε αναμονή, σε διήμερη σύνοδο στις Βρυξέλλες από τις 15 Οκτωβρίου.
Σημειώνεται ότι, η Ευρωπαία Επίτροπος διεύρυνσης Μάρτα Κος δήλωσε ότι οι νέες προτάσεις, μαζί με τη στήριξη των κρατών-μελών για επιτάχυνση της διαδικασίας, προσφέρουν την ευκαιρία για ένα «φθινόπωρο της διεύρυνσης» με πρωτοφανείς αλλαγές.
Τέλος, η ΕΕ θα πρέπει να προσαρμοστεί στις νέες γεωπολιτιές συνθήκες ώστε να μπορέσει να υποδεχθεί περισσότερα κράτη-μέλη, αφήνοντας πίσω το αρχικό μοντέλο της ως μια ένωση πλούσιων δυτικοευρωπαϊκών δημοκρατιών.
Πηγή: Politico
Πηγή: tanea.gr
