Το νέο κύμα ακρίβεια των προϊόντων στο ράφι είναι πολύ κοντά για να χτυπήσει και πάλι τα νοικοκυρια. Η ακρίβεια βέβαια δεν ξεκινά από το ράφι του σούπερ μάρκετ, αλλά προηγείται μια διαδρομή που αρχίζει από την τιμή του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, περνά στα μεταφορικά, στις εισαγόμενες πρώτες ύλες και στο κόστος λειτουργίας του εργοστασίου και καταλήγει, συνήθως με καθυστέρηση, στην τελική τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής. Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι αυτή η διαδρομή έχει ήδη αρχίσει.
Προς το παρόν, η νέα επιβάρυνση δεν έχει αποκτήσει γενικευμένα χαρακτηριστικά στα τρόφιμα και στα βασικά καταναλωτικά αγαθά. Έχει όμως φτάσει στην πύλη των εργοστασίων, πιέζοντας το κόστος παραγωγής και περιορίζοντας τα περιθώρια των επιχειρήσεων να απορροφούν τις ανατιμήσεις.
Το πρώτο προειδοποιητικό σήμα έρχεται από τις τιμές των προϊόντων που εισάγει η ελληνική βιομηχανία. Τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τον Ιούλιο, δείχνουν ότι ο σχετικός δείκτης αυξήθηκε κατά 10% σε ετήσια βάση και κατά 4,4% μέσα σε έναν μόλις μήνα. Στην ενέργεια η επιβάρυνση έφτασε στο 30,5% σε σύγκριση με πέρυσι, ενώ μόνο μεταξύ Ιουνίου και Ιουλίου καταγράφηκε άνοδος 14%.
Πίσω από τον γενικό δείκτη κρύβονται αυξήσεις 45% στα εισαγόμενα προϊόντα διύλισης, 27% στο πετρέλαιο και στο φυσικό αέριο, 15,9% στα βασικά μέταλλα, 11,9% στην ηλεκτρική ενέργεια και στο αέριο και 4,8% στα χημικά προϊόντα. Πρόκειται για αγαθά που δεν περιορίζονται σε έναν κλάδο, αλλά χρησιμοποιούνται σε ολόκληρη την παραγωγική αλυσίδα, από τη βιομηχανία τροφίμων και τις συσκευασίες έως τις κατασκευές, τις μεταφορές και το λιανεμπόριο.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η γεωγραφική προέλευση της επιβάρυνσης. Οι τιμές των εισαγωγών από χώρες εκτός ευρωζώνης αυξήθηκαν κατά 16,5%, έναντι μόλις 0,5% από την ευρωζώνη, αποτυπώνοντας τον συνδυασμό ακριβής ενέργειας, διεθνών πρώτων υλών και συναλλαγματικού κόστους.
Τα εισαγόμενα τρόφιμα, αντίθετα, ήταν τον Ιούλιο φθηνότερα κατά 2,1%. Αυτό αποτελεί μία από τις ενδείξεις ότι δεν έχει ακόμη σχηματιστεί ένα οριζόντιο κύμα ανατιμήσεων στο καλάθι του νοικοκυριού. Η πίεση, όμως, συσσωρεύεται στα στάδια που προηγούνται της τελικής πώλησης.
Η πραγματική πίεση στην αγορά
Ο γενικός δείκτης τιμών παραγωγού στη βιομηχανία αυξήθηκε τον Αύγουστο κατά 14,9% σε ετήσια βάση και κατά 2,1% μέσα σε έναν μήνα. Ο αριθμός είναι εντυπωσιακός, έστω και αν επηρεάζεται σημαντικά από την εκτίναξη των τιμών των πετρελαιοειδών που εξάγονται. Οι τιμές παραγωγού για την εξωτερική αγορά αυξήθηκαν κατά 29,7%, ενώ στην εγχώρια αγορά η άνοδος περιορίστηκε στο 8,9%. Ακόμη και το 7%, ωστόσο, αποτελεί σαφές σήμα πίεσης. Η ενέργεια για την εγχώρια αγορά ακρίβυνε κατά 16,3%, τα ενδιάμεσα αγαθά κατά 3,6% και τα μη διαρκή καταναλωτικά προϊόντα κατά 1,8%. Οι τιμές στη βιομηχανία τροφίμων αυξήθηκαν κατά 1,9%, στα βασικά μέταλλα κατά 4,5% και στα χημικά προϊόντα κατά 2,3%.
Η εικόνα δείχνει ότι η αύξηση δεν έχει ακόμη περάσει αυτούσια στα προϊόντα καθημερινής κατανάλωσης, εχει ωστόσο αρχίσει να επηρεάζει τα υλικά, την ενέργεια και τις υπηρεσίες που χρειάζονται για την παραγωγή και τη διανομή τους. Στην πράξη, ακριβότερα καύσιμα σημαίνουν υψηλότερο κόστος όχι μόνο για την παραγωγή στο εργοστάσιο, αλλά και για την αποθήκευση, την ψύξη, τη συσκευασία και τη μεταφορά του προϊόντος μέχρι το κατάστημα.
Η μάχη στα περιθώρια κέρδους
Η πιο κρίσιμη ένδειξη προέρχεται από το δείκτη PMI για την ελληνική μεταποίηση. Τον Αύγουστο οι επιχειρήσεις ανέφεραν επιτάχυνση του κόστους εισροών εξαιτίας των τιμών της ενέργειας, των καυσίμων, των υλικών και των προϊόντων που συνδέονται με το πετρέλαιο. Την ίδια στιγμή, όμως, ο ρυθμός αύξησης των τιμών πώλησης υποχώρησε στο χαμηλότερο επίπεδο από τον Φεβρουάριο.
Αυτή η απόσταση ανάμεσα στο κόστος που πληρώνει η επιχείρηση και στην τιμή που χρεώνει τον πελάτη της, δείχνει ότι μέρος της επιβάρυνσης απορροφάται ακόμη από τα περιθώρια κέρδους. Η στάση αυτή μπορεί να διατηρηθεί για ένα περιορισμένο διάστημα, ιδιαίτερα όταν ο ανταγωνισμός και η μειωμένη αγοραστική δύναμη δεν επιτρέπουν εύκολες αυξήσεις. Εάν όμως η ενεργειακή κρίση παραταθεί, οι αντοχές θα περιοριστούν και οι επιχειρήσεις θα κληθούν να επιλέξουν ανάμεσα σε ανατιμήσεις, περικοπή παραγωγής και επενδύσεων ή νέα συμπίεση της κερδοφορίας τους.
Το ίδιο πρόβλημα εμφανίζεται εντονότερα στον πρωτογενή τομέα. Τον Ιούλιο το κόστος των γεωργικών εισροών αυξήθηκε κατά 4,7%, ενώ οι τιμές που εισέπραξαν οι παραγωγοί μειώθηκαν κατά 8,4%. Η ψαλίδα αυτή μπορεί προσωρινά να συγκρατεί τις τιμές ορισμένων προϊόντων, μακροπρόθεσμα όμως απειλεί να περιορίσει την παραγωγή και να δημιουργήσει νέες ελλείψεις και ανατιμήσεις.
Αγωνία για την τιμή στο ράφι
Τον Αύγουστο ο πληθωρισμός έφτασε στο 3,8%, αλλά οι τιμές των τροφίμων αυξήθηκαν κατά 0,9%. Η κύρια επιβάρυνση προήλθε από την ενέργεια, με το πετρέλαιο θέρμανσης στο +53,2%, το φυσικό αέριο στο +40,2%, το diesel στο +30,6% και τη βενζίνη στο +15,3%.
Η σχετικά περιορισμένη αύξηση των τροφίμων δεν αποτελεί λόγο εφησυχασμού, αλλά αποτύπωση της χρονικής υστέρησης με την οποία μεταδίδεται το ενεργειακό κόστος. Όπως επισημαίνει η ΕΚΤ, οι πιέσεις εμφανίζονται πρώτα στις εισαγωγές, στις τιμές παραγωγού και στις προσδοκίες των επιχειρήσεων και αργότερα περνούν στα τρόφιμα, στα βιομηχανικά αγαθά και στις υπηρεσίες.
Αυτή είναι και η δυσκολία της κυβερνητικής προσπάθειας συγκράτησης των τιμών. Οι εθελοντικές μειώσεις, οι προσφορές και οι έλεγχοι μπορούν να περιορίσουν επιμέρους αυξήσεις, δεν μπορούν όμως να εξουδετερώσουν για μεγάλο διάστημα ένα γενικευμένο σοκ στο κόστος παραγωγής. Εάν οι τιμές ενέργειας δεν αποκλιμακωθούν, το νέο κύμα ακρίβειας έχει ήδη ξεκινήσει τη διαδρομή του προς το ράφι.
Πηγή: ot.gr
