Η σοκαριστική κατάρρευση ενός (όχι και τόσο παλιού τελικά) κτιρίου στην Πλάκα, μετά από διαρροή φυσικού αερίου (όπως δείχνουν οι έως τώρα ενδείξεις) στον δεύτερο όροφο, αναδεικνύει για άλλη μια φορά την πληθώρα των παραλείψεων ως προς την θωράκιση και την ασφάλεια του πιο παλιού κτιριακού αποθέματος της χώρας.
Σημειώνεται πως το πρόβλημα της διαρροής φυσικού αερίου -πάλι με τα έως τώρα δεδομένα- φαίνεται να εντοπίζεται στον δεύτερο όροφο του κτιρίου και όχι στο κεντρικό δίκτυο, χωρίς όμως να έχει αποσαφηνιστεί ακόμα σε ποια από τις τρεις οικιακές συσκευές που λειτουργούσαν με φυσικό αέριο (λέβητας, τζάκι, κουζίνα) υπήρξε η διαρροή.
«Η μεθοδολογία είναι διαφορετική αλλά η βάση του προβλήματος ίδια»
To οικοδόμημα που κατέρρευσε μετά την ισχυρή έκρηξη είχε χτιστεί το 1979.
«Αυτή είναι η Αθήνα, σχεδόν ολόκληρη η πόλη πριν το 1980 χτίστηκε» κάνει ένα πρώτο σχόλιο ο Ανδρέας Γραμματικογιάννης, αντιδήμαρχος Πολιτικής Προστασίας του Δήμου Αθηναίων και μέλος Δ.Σ του Συλλόγου Πολιτικών Μηχανικών Ελλάδας.
Με αυτό το δεδομένο, όπως τονίζει ο αντιδήμαρχος, οι μετατροπές σε ένα παλιό κτίριο απαιτούν προσοχή και τήρηση των κανόνων.
Σημειώνεται πως η αρχική οικοδομική άδεια του κτιρίου δεν περιέγραφε οικία αλλά ένα ισόγειο και αίθουσες στον πρώτο και δεύτερο όροφο.
Ο πρώτος όροφος λειτουργούσε πια ως διαμέρισμα βραχυχρόνιας μίσθωσης.
Σε αυτό το πλαίσιο, δεν αποκλείεται να έγιναν μετασκευές και τροποποιήσεις στον πρώτο όροφο. Οι τροποποιήσεις όμως στα πιο παλιά διαμερίσματα, μπορούν να μειώσουν τη φέρουσα ικανότητα ενός διαμερίσματος αν δεν γίνουν με τον σωστό τρόπο και αν δεν υπάρχει στενή επιτήρηση από μηχανικό.
Κάποια στιγμή, στην «εξίσωση» αυτού του κτιρίου μπήκε και το φυσικό αέριο – στον δεύτερο όροφο – και εκεί έγιναν κάποιες έξτρα εργασίες.
Σύμφωνα με τη νομοθεσία, κάθε χρόνο πρέπει να ελέγχεται και να συντηρείται ο καυστήρας της εγκατάστασης φυσικού αερίου, ενώ κάθε τέσσερα χρόνια πρέπει να πραγματοποιείται έλεγχος των σωληνώσεων (η διαδρομή του δικτύου δηλαδή που είναι εγκατεστημένη από το πεζοδρόμιο ως το διαμέρισμα). Για τον δεύτερο όροφο του κτιρίου δεν είναι ακόμα σαφές πότε και ποιοι έλεγχοι είχαν γίνει για την εγκατάσταση στο διαμέρισμα.
Και ποιος ελέγχει αν οι ιδιοκτήτες προχωρούν ως τότε σε όλους τους απαραίτητους ελέγχους; Επί της ουσίας, «ουδείς» είναι η γρήγορη απάντηση.
Ο κ. Γραμματικογιάννης σημειώνει πως η περίπτωση της Λυσικράτους φαίνεται να έχει ομοιότητες με την περίπτωση της κατάρρευσης της πολυκατοικίας στα Πετράλωνα τον περασμένο Ιούλιο, η οποία χτίστηκε το 1973. Αν τελικά ισχύει πως δεν είχαν γίνει οι απαραίτητες μελέτες αντιστήριξης στο κτίριο που ανακαινιζόταν, τότε είχε παραλειφθεί ένα πολύ σημαντικό βήμα των εργασιών.
«Αν ισχύει η παράλειψη των ελέγχων και στις δύο αυτές περιπτώσεις, τότε ο μηχανισμός σε σχέση με τα Πετράλωνα είναι διαφορετικός αλλά η παθολογία είναι η ίδια» σχολιάζει ο κ. Γραμματικογιάννης.
Όπως συμπληρώνει: «Προδιαγραφές, νόμοι και έλεγχοι, υπάρχουν, όμως δεν υπάρχει επίπτωση για όσους τα παραλείπουν ή δεν κάνουν σωστά τη δουλειά τους. Οι μηχανισμοί δεν ελέγχουν και δεν αξιολογούν».
Δεδομένης της γνωστής υποστελέχωσης που διατρέχει ολόκληρο τον ελεγκτικό μηχανισμό του δημόσιου τομέα σε κάθε κλάδο, ο κ. Γραμματικογιάννης λέει πως κάτι που θα μπορούσε να γίνει είναι η εταιρεία παροχής φυσικού αερίου να προβλέπει την υποχρεωτικότητα των ελέγχων των εγκαταστάσεων κάθε κτιρίου μέσω των λογαριασμών των πολιτών.
«Ο έλεγχος πρέπει να γίνει υποχρεωτικός, όπως υποχρεωτική πρέπει να γίνει και η πρόληψη των διαρροών φυσικού αερίου μέσω τοποθέτησης αισθητήρων σε κάθε διαμέρισμα» σχολιάζει ο αντιδήμαρχος.
Όσο για τον προσεισμικό έλεγχο στα κτίρια που έχουν χτιστεί πριν το 1985 (έτος όπου έχουμε και το πρώτο σοβαρό αντισεισμικό κανονισμό για τα ελληνικά κτίρια), σύμφωνα με τον κ. Γραμματικογιάννη, για να γίνει, απαιτείται να δοθούν κίνητρα στους πολίτες.
Ο ίδιος συμπυκνώνει την κατάσταση που διαμορφώνεται ελλείψει όλων των παραπάνω: «Η δομική τρωτότητα απαιτεί σύστημα ελέγχου. Γίνονται ανακαινίσεις σε παλιά διαμερίσματα με fast track, πρόχειρο τρόπο. Συνέβη και στα Πετράλωνα, προσπέρασαν τις μελέτες αντιστήριξης. Όμως, σε αυτό το παλιό σώμα της πόλης, λίγο να ξεφύγεις από τις προδιαγραφές, λίγο να μην δώσεις προσοχή στα βασικά, βλέπεις ότι μπορούν να προκληθούν ανυπολόγιστες ζημιές».
«Φανταστείτε αυτό να συνέβαινε σε έναν από τους πολύ στενούς δρόμους της Πλάκας»
Η κατάρρευση του κτιρίου συνέβη στην πιο τουριστική περιοχή της Αθήνας, εκεί όπου τα κτίρια που χρονολογούνται πριν το 1980 αποτελούν το 80%.
«Τα προβλήματα στην Πλάκα είναι τεράστια. Είναι μια υπέρ κορεσμένη τουριστικά περιοχή» περιγράφει ο αρχιτέκτονας και πρόεδρος της Επιτροπής Κατοίκων, Γιώργος Ζαφειρίου.
«Όλα τα δίκτυα της περιοχής: ύδρευση, φυσικό αέριο, αποχέτευση είναι παλιά. Έχουν φτάσει στα όρια τους και σε πολλές περιπτώσεις έχουν ξεπεραστεί αυτά τα όρια. Οι κάτοικοι έχουμε κάνει πολλές προσπάθειες να επιλυθεί το θέμα. Οι απαντήσεις από τους αρμόδιους όμως, δεν έρχονται» σημειώνει ο κ. Ζαφειρίου.
«Φανταστείτε να συνέβαινε αυτό που έγινε στη Λυσικράτους σε έναν από τους πολύ στενούς δρόμους της Πλάκας με παρκαρισμένα αυτοκίνητα, σε έναν από τους πολλούς δρόμους της Πλάκας, όπου δεν χωρά να περάσει πυροσβεστικό όχημα. Η Λυσικράτους είναι από τους πιο φαρδείς δρόμους», περιγράφει την εικόνα που επικρατεί στην αθηναϊκή συνοικία με τη σταθερά μεγάλη κοσμοσυρροή.
Πολλά αιτήματα των κατοίκων μένουν, σύμφωνα με τον κ. Ζαφειρίου, αναπάντητα. «Έχουμε ζητήσει από την Πυροσβεστική να τοποθετηθούν κρουνοί για να μπορούν να αντλούν νερό τα μικρά πυροσβεστικά αλλά αυτό δεν έχει γίνει. Όταν το κτίριο που κατέρρευσε άρπαξε φωτιά η Πυροσβεστική βρήκε διαθέσιμο κρουνό αρκετά πιο μακριά από το σημείο, στη Διονυσίου Αρεοπαγίτου. Σε πολλούς κρουνούς έχουν βανδαλιστεί και κλαπεί τα καπάκια» σημειώνει ο κ. Ζαφειρίου.
Και υπάρχει και άλλο ένα κομβικό ερώτημα: Ποιος ελέγχει στην πράξη τους airbnb χώρους που ξεφυτρώνουν διαρκώς σαν τα μανιτάρια;
«Πώς πιστοποιούνται οι προδιαγραφές; Δεν πρέπει αυτές οι τουριστικές υπηρεσίες να ενταχθούν σε έναν εντατικό τουριστικό έλεγχο; Δεν πρέπει κάθε τέτοιο κατάλυμα να φέρει μια σήμανση ότι έχει περάσει από όλους τους ελέγχους ασφάλειας;» αναρωτιέται ο κ. Ζαφειρίου.
Υπάρχει και μια θετική κίνηση σύμφωνα με τον κ. Ζαφειρίου. Αυτή τη στιγμή βρίσκεται στο τελικό της στάδιο μια μελέτη του Δήμου Αθηναίων σε συνεργασία με συγκοινωνιολόγους για τη φέρουσα ικανότητα των οχημάτων στην Πλάκα. Τα συμπεράσματα αναμένονται με ενδιαφέρον.
«Η Πλάκα είναι το πιο παλιό κομμάτι της Αθήνας. Πρέπει να φροντίσουμε να προβλέψουμε όλα τα κομμάτια της ασφάλειας για κατοίκους και επισκέπτες» καταλήγει ο κ. Ζαφειρίου.
Αθωράκιστα τα κτίρια σε πολλές περιοχές της Ελλάδας
Εξηγώντας τους λόγους που μια κτιριακή κατασκευή μπορεί να καταρρεύσει συθέμελη, ο Κωνσταντίνος Σπυράκος, Ομότιμος Καθηγητής Αντισεισμικών Κατασκευών στη Σχολή Πολιτικών Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβειου Πολυτεχνείου, σημειώνει πως: «Όταν έχουμε μια έκρηξη σε ένα παλιό κτίριο αυτό δεν μπορεί να συμπεριφερθεί όπως οι κατασκευές από σκυρόδεμα. Τα παλιά κτίρια είναι πολύ πιο ευάλωτα, με πιο μικρά παράθυρα, όπου οι τοίχοι στηρίζουν συχνά όλο το οικοδόμημα. Έτσι, αν πέσει ένας τοίχος πέφτει όλο το κτίριο. Αντιθέτως, στα σύγχρονα κτίρια οι πλάκες, οι κολώνες και τα δοκάρια φέρουν όλο τον υπόλοιπο σκελετό. Οι τοίχοι δηλαδή στα σύγχρονα κτίρια λειτουργούν σαν παραβάν, δεν στηρίζουν ολόκληρο το σπίτι».
Είναι άραγε λάθος να τοποθετείται μία εγκατάσταση φυσικού αερίου σε ένα πιο παλιό σπίτι γιατί ενδεχομένως δεν μπορεί να την «αντέξει»;
«Αν συζητάμε τι πρέπει να κάνουμε για να αντέξει ένα κτίριο μια έκρηξη, καήκαμε… Γενικώς, είναι λάθος να κατηγορούμε τα κτίρια» τονίζει ο κ. Σπυράκος.
Ο ίδιος συμφωνεί με τους κ. Γραμματικογιάννη και Ζαφειρίου στο θέμα της εγκατάστασης αισθητήρων σε ένα σπίτι, οι οποίοι θα ελέγχουν τις διαρροές ,αλλά και στην ανάγκη να φροντίζουν οι πολίτες αυτό το κομμάτι του ελέγχουν των εγκαταστάσεων.
«Ο έλεγχος της παροχής κοστίζει 80 ευρώ. Δεν είναι ακριβά όλα αυτά. Δυστυχώς στην Ελλάδα πρέπει να συμβαίνουν δυστυχήματα για να βλέπουμε τα λάθη».
Σύμφωνα με τον καθηγητή, πολλά από αυτά τα κτίρια τα οποία έχουν χτιστεί πριν από το 1985 παραμένουν αθωράκιστα.
«Κάτι παρόμοιο συμβαίνει σε όλα τα κτίρια σε ιστορικά κέντρα σε διάφορες πόλεις της Ελλάδας – Ρέθυμνο, Κέρκυρα, Χανιά, Ναύπλιο» σημειώνει ο κ. Σπυράκος.
Όπως συνεχίζει να εξηγεί: «Δυστυχώς σε πολλά από τα πιο παλιά σπίτια έχουν γίνει τροποποιήσεις και καθαιρέσεις με αυθαίρετο τρόπο».
Πώς μπορεί να γίνει μια αρχή στο να ελέγξουμε και στη συνέχεια να θωρακίσουμε αυτά τα πιο παλιά κτίρια;
Σύμφωνα με το κ. Σπυράκο, καταρχάς οι πολεοδομίες πρέπει να ελέγξουν αν στις περιπτώσεις που έχουν δοθεί άδειες μικρής κλίμακας, έχουν όντως γίνει εργασίες μικρής κλίμακας (και όχι μεγαλύτερες, μία παρανομία που υφίσταται λόγω ελλείψεων ελέγχων στην πορεία της οικοδομικής δραστηριότητας).
Όσον αφορά τη στατικότητα αυτών των παλιών κτιρίων που χτίστηκαν πριν τον βασικό αντισεισμικό κανονισμό του 1985, σύμφωνα με τον κ. Σπυράκο: «Μέτρα αποκατάστασης και ενίσχυσης υπάρχουν. Υπάρχουν οι λεγόμενες παρεμβάσεις ενίσχυσης. Ο αντισεισμικός κανονισμός προβλέπει διάφορα επίπεδα ενίσχυσης, από μικρότερες έως μεγαλύτερες παρεμβάσεις. Ένας καλός μηχανικός μπορεί να αναλάβει τον έλεγχο της στατικής επάρκειας και στη συνέχεια να προτείνει τις παρεμβάσεις».
Κατά τον καθηγητή, αν το κτίριο στη Λυσικράτους είχε ενισχυθεί αντισεισμικά, ενδεχομένως να μην είχε πέσει ο πρώτος όροφος.
Σε κάθε περίπτωση η φροντίδα και η θωράκιση των παλιών κτιρίων, σε όλα όσα τα αφορούν (στατικότητα, εγκαταστάσεις ενέργειας κ.ο.κ) δεν ανήκει μόνο στους ιδιοκτήτες, σύμφωνα με τον κ. Σπυράκο ,αλλά και στην Πολιτεία: «Από την Πολιτεία δεν περιμένουμε μόνο τους ελέγχους, περιμένουμε να δίνει και ισχυρά κίνητρα για να προχωρούν οι πολίτες στις παρεμβάσεις που χρειάζονται για να γίνονται ασφαλή τα σπίτια τους. Αυτό απουσιάζει».
Πηγή: in.gr
