Του Χάρη Φλουδόπουλου
Στην τελική ευθεία βρίσκεται η εξειδίκευση του πακέτου παρεμβάσεων για το πετρέλαιο θέρμανσης, με την κυβέρνηση να δίνει σε αυτή τη φάση σαφή προτεραιότητα στην προστασία των νοικοκυριών από την απότομη άνοδο του ενεργειακού κόστους. Την ίδια ώρα, παρά το νέο ράλι στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρισμού, δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή πρόθεση για επαναφορά επιδοτήσεων στους λογαριασμούς ρεύματος, χωρίς ωστόσο να αποκλείεται παρέμβαση εφόσον η κατάσταση επιδεινωθεί περαιτέρω.
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, οι ανακοινώσεις για τη θέρμανση είναι θέμα λίγων ημερών, καθώς βρίσκεται σε εξέλιξη η τελική συνεννόηση μεταξύ των συναρμόδιων υπουργείων. Το πακέτο θα κινηθεί στις κατευθύνσεις που έχει ήδη προαναγγείλει ο πρωθυπουργός: ενίσχυση του επιδόματος θέρμανσης και παρέμβαση στην τιμή του πετρελαίου θέρμανσης στην αντλία, με συμμετοχή και των διυλιστηρίων. Παράλληλα, αναμένεται να συνεχιστεί η στήριξη στο ντίζελ κίνησης.
Ο πρωθυπουργός έχει ήδη προαναγγείλει δημόσια τη διπλή παρέμβαση, με στόχο το πετρέλαιο θέρμανσης να ξεκινήσει στις 15 Οκτωβρίου σε επίπεδα χαμηλότερα από τα 1,75 ευρώ το λίτρο, όπου είχε κλείσει η προηγούμενη περίοδος διάθεσης, καθώς και οριζόντια αύξηση του επιδόματος θέρμανσης. Παράλληλα, έχει ανακοινώσει συνέχιση της παρέμβασης στο ντίζελ κίνησης.
Το υφιστάμενο επίδομα θέρμανσης αντιστοιχεί σε δημοσιονομικό κόστος περίπου 173 εκατ. ευρώ και η πρόθεση είναι να ενισχυθεί, ενώ η δεύτερη γραμμή άμυνας θα είναι η παρέμβαση απευθείας στην αντλία για το πετρέλαιο θέρμανσης.
Ρεύμα: Δεν είναι στο τραπέζι τώρα οι επιδοτήσεις
Διαφορετική είναι, τουλάχιστον στην παρούσα φάση, η προσέγγιση για τους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας. Παρά την έντονη άνοδο των τιμών στη χονδρεμπορική αγορά, κυβερνητικές πηγές ξεκαθαρίζουν ότι δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή απόφαση ή σχεδιασμός για επιδότηση των τιμολογίων ρεύματος.
Η αγορά, όπως επισημαίνεται, διαθέτει πλέον αρκετά σταθερά, “μπλε” τιμολόγια, τα οποία δίνουν τη δυνατότητα στους καταναλωτές που ανησυχούν για περαιτέρω αύξηση των τιμών να κλειδώσουν το ενεργειακό τους κόστος. Περίπου το ένα τρίτο των καταναλωτών έχει ήδη μετακινηθεί σε σταθερά προϊόντα, γεγονός που διαφοροποιεί σημαντικά την εικόνα σε σχέση με τις προηγούμενες ενεργειακές κρίσεις.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι η κυβέρνηση βγάζει από το οπλοστάσιό της τη δυνατότητα παρέμβασης. Οι τιμές θα παρακολουθούνται στενά και, εάν η χονδρεμπορική αγορά κινηθεί σε επίπεδα που δημιουργούν σοβαρό πρόβλημα για τους καταναλωτές, το ζήτημα θα επανεξεταστεί. Όπως χαρακτηριστικά σημειώνουν κυβερνητικές πηγές, εάν η τιμή φτάσει για παράδειγμα στα 250 ευρώ/MWh, “θα το δούμε εκείνη τη στιγμή”.
Η βασική παράμετρος είναι δημοσιονομική. Η επιλογή της κυβέρνησης είναι οι διαθέσιμοι πόροι να κατευθύνονται εκεί όπου δεν υπάρχουν εναλλακτικοί μηχανισμοί προστασίας. Στο ρεύμα ο καταναλωτής μπορεί να επιλέξει σταθερό τιμολόγιο, ενώ στη θέρμανση δεν υπάρχει αντίστοιχη δυνατότητα αντιστάθμισης του κινδύνου από την άνοδο των τιμών.
Στο μικροσκόπιο και το φυσικό αέριο
Υπό παρακολούθηση βρίσκεται και η αγορά φυσικού αερίου ενόψει της χειμερινής περιόδου. Προς το παρόν δεν υπάρχει συγκεκριμένη απόφαση για πρόσθετη παρέμβαση. Κυβερνητικές πηγές σημειώνουν ότι το φυσικό αέριο εξακολουθεί να διαθέτει ένα συγκριτικό πλεονέκτημα ως προς την ανταγωνιστικότητά του έναντι άλλων καυσίμων θέρμανσης, ωστόσο η εξέλιξη των τιμών του θα παρακολουθείται συνεχώς.
Βιομηχανία: CISAF μόνο εάν βρεθούν οι πόροι
Στο μέτωπο της βιομηχανίας, η εικόνα που μεταφέρουν κυβερνητικές πηγές είναι ότι για την εφαρμογή του σχήματος CISAF, βασική προϋπόθεση είναι να προκύψουν τα αναγκαία δημοσιονομικά περιθώρια.
Η κυβέρνηση θεωρεί ότι ήδη έχει κινητοποιήσει σημαντικούς πόρους για τη στήριξη της ενεργοβόρου βιομηχανίας. Μεταξύ άλλων, η αντιστάθμιση του έμμεσου κόστους CO2 μεταφράζεται σε σημαντική έκπτωση για περίπου 40 ενεργοβόρες επιχειρήσεις, ενώ έχουν προηγηθεί η μείωση των ΥΚΩ κατά 50% και η διάθεση πόρων για επενδύσεις αποθήκευσης από μη οικιακούς καταναλωτές. Το ΥΠΕΝ έχει επίσης ανακοινώσει χρηματοδότηση 200 εκατ. ευρώ από το Modernisation Fund για το 2026 και 100 εκατ. ευρώ ετησίως για την επόμενη πενταετία για τη μείωση του ενεργειακού κόστους της ελληνικής βιομηχανίας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εικόνα στην υπόλοιπη Ευρώπη. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλούνται κυβερνητικές πηγές, τέσσερις χώρες έχουν ήδη κοινοποιήσει και λάβει έγκριση για σχήματα CISAF: Γερμανία, Σλοβενία, Βουλγαρία και Ιρλανδία. Από αυτές, Βουλγαρία και Ιρλανδία δεν εφαρμόζουν παράλληλα μηχανισμό αντιστάθμισης, ενώ Γερμανία και Σλοβενία διαθέτουν και αντιστάθμιση. Αυστρία και Πολωνία έχουν γνωστοποιήσει πρόθεση εφαρμογής αντίστοιχων σχημάτων, χωρίς μέχρι στιγμής να έχουν προχωρήσει σε κοινοποίηση.
Για την Ελλάδα, συνεπώς, η άσκηση παραμένει ανοιχτή, αλλά το κλειδί είναι το κόστος. Όσο διευρύνονται οι παράμετροι ενός πιθανού σχήματος τόσο αυξάνεται το απαιτούμενο κονδύλι. “Το βασικό πρόβλημα είναι δημοσιονομικό”, αναφέρουν χαρακτηριστικά κυβερνητικές πηγές, υπογραμμίζοντας ότι η τελική απόφαση θα εξαρτηθεί από το εάν υπάρχουν οι διαθέσιμοι πόροι.
Data centers: Έρχονται αυστηρότεροι κανόνες για να “καθαρίσει” η ουρά
Παρέμβαση ετοιμάζεται και για τα data centers, σε μια περίοδο κατά την οποία οι αιτήσεις για ηλεκτρικό χώρο στο σύστημα έχουν πολλαπλασιαστεί.
Η σχετική νομοθετική ρύθμιση αναμένεται να περιλαμβάνει αυστηρότερες εγγυητικές επιστολές, κριτήρια ωριμότητας των επενδύσεων και προϋποθέσεις οικονομικής φερεγγυότητας, όπως στοιχεία για τον κύκλο εργασιών των επενδυτών.
Στόχος είναι να σταματήσει η δέσμευση πολύτιμου ηλεκτρικού χώρου από έργα τα οποία δεν διαθέτουν πραγματική επενδυτική ωριμότητα. Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, σήμερα οι όροι σύνδεσης για data centers παραμένουν κάτω από 1 GW, ενώ οι συνολικές αιτήσεις ξεπερνούν τα 5 GW.
Η φιλοσοφία του νέου πλαισίου είναι επομένως να “καθαρίσει η ουρά”, ώστε στο σύστημα να παραμείνουν τα πραγματικά και ώριμα projects. Η ρύθμιση έχει ήδη συζητηθεί με τους Διαχειριστές και, σύμφωνα με τον κυβερνητικό σχεδιασμό, στόχος είναι να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση πριν από το τέλος του μήνα.
ΥΚΩ: Προς εξυγίανση ο ειδικός λογαριασμός
Τέλος, σαφώς βελτιωμένη εμφανίζεται η εικόνα στον ειδικό λογαριασμό των Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας. Το συσσωρευμένο έλλειμμα κινείται στην περιοχή των 300 εκατ. ευρώ, ωστόσο έχουν εξασφαλιστεί 200 εκατ. ευρώ από τον κρατικό προϋπολογισμό για την κάλυψη του παλαιού ανοίγματος.
Το σημαντικότερο στοιχείο είναι ότι ο λογαριασμός δεν παράγει πλέον νέα ελλείμματα. Ενώ στο πρώτο επτάμηνο του 2025 είχε δημιουργηθεί νέο έλλειμμα περίπου 136 εκατ. ευρώ, στο αντίστοιχο διάστημα φέτος το ισοζύγιο έχει ουσιαστικά μηδενιστεί.
Καθοριστικό ρόλο παίζουν οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις των νησιών. Η Κρήτη έχει ήδη αλλάξει σημαντικά τα οικονομικά δεδομένα του λογαριασμού, ενώ η πλήρης ενσωμάτωση της Σαντορίνης αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω τη θετική δυναμική, εξοικονομώντας δαπάνες που συνδέονται με την αυτόνομη ηλεκτροπαραγωγή. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς που έχουν γίνει, η εξοικονόμηση από τη Σαντορίνη κινείται σε τάξη μεγέθους περίπου 80 εκατ. ευρώ ετησίως. Σε συνδυασμό με τα 200 εκατ. ευρώ του προϋπολογισμού, δημιουργούνται πλέον οι προϋποθέσεις για την εξισορρόπηση του λογαριασμού.
Στους σχετικούς υπολογισμούς έχουν συνυπολογιστεί και τα κόστη των αναγκαίων εφεδρειών στα διασυνδεδεμένα νησιά, ώστε να διασφαλίζεται η τροφοδοσία σε περίπτωση προβλήματος στις διασυνδέσεις.
Πηγή: capital.gr
