Του Τάσου Δασόπουλου
Μια επέκταση της ρήτρας διαφυγής για την ενέργεια για όσο διαρκεί η κρίση θα ήταν μια λύση που θα κάλυπτε, υπό προϋποθέσεις, έως και το σύνολο των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την Ελλάδα να αποκτά δημοσιονομικό χώρο περίπου 1,3- 1,5 δισ. ευρώ για στηρίξει την οικονομία της.
Μια επέκταση των δαπανών για έκτακτα μέτρα στήριξης – με το πλεονέκτημα ότι δεν θα εγγράφονταν στο έλλειμμα και δεν θα επηρέαζαν τις ετήσιες οροφές δαπανών – θα έδινε νέα περιθώρια στήριξης των ευρωπαϊκών οικονομιών. Φυσικά, τα μέτρα αυτά θα ήταν στοχευμένα στους οικονομικά ασθενέστερους και με ημερομηνία λήξης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αντιστέκεται όμως σε μια τέτοια συνθήκη, έχοντας κατά νου το προηγούμενο της κρίσης του 2022, όταν ίσχυε η γενική ρήτρα διαφυγής. Τότε πολλές χώρες έλαβαν μέτρα τα οποία ωστόσο ήταν πολλές φορές οριζόντια και με ισχύ η οποία υπερέβη την περίοδο του υψηλού πληθωρισμού. Τούτο με δεδομένο ότι κάποια έπαψαν να ισχύουν μετά το τέλος του 2024.
Υπέρ της Κομισιόν συνηγορεί και το γεγονός ότι η αύξηση στις τιμές ενέργειας δεν είναι τόσο υψηλή όπως κατά την κρίση του 2022. Σήμερα η διεθνής τιμή του πετρελαίου κινείται στο επίπεδο των 100 δολ. το βαρέλι με μια κορύφωση κοντά στα 110 δολ. πριν λίγες μέρες. Το 2022 η διεθνής τιμή είχε φτάσει τα 130 δολ. το βαρέλι. Την ίδια στιγμή, το φυσικό αέριο έφτασε μέχρι και τα 83 ευρώ για κάθε θερμική μεγαβατώρα, ενώ το 2022 είχε φτάσει τα 323 ευρώ ανά θερμική μεγαβατώρα. Από την άλλη, κανείς δεν μπορεί να προβλέψει την εξέλιξη της κρίσης, την κορύφωση και πολύ περισσότερο το πώς θα ολοκληρωθεί.
Τα περιθώρια της Ελλάδας
Αν η Ελλάδα είχε μαζί με όλες τις άλλες χώρες ένα τέτοιο περιθώριο για επιπλέον αύξηση πχ 0,3% του ΑΕΠ των δαπανών της για μέτρα στήριξης, τα οποία δεν θα μετρούσαν στα έλλειμμα, θα είχε πολύ μεγαλύτερα περιθώρια κινήσεων. Προς το παρόν, ο χώρος για μέτρα στήριξης είναι 200 εκατ. ευρώ, ενώ ο προϋπολογισμός έχει ένα περιθώριο για επίδομα θέρμανσης ύψους 250 εκατ. ευρώ. Αυτό από μόνο του δίνει χώρο για μέτρα στήριξης συνολικού ύψους 450 εκατ. ευρώ.
Στο τέλος του χρόνου, η Ελλάδα θα φτάσει για τρίτη συνεχόμενη χρονιά σε πρωτογενές πλεόνασμα υψηλότερο του 4-4,2% του ΑΕΠ έναντι επίσημου στόχο για πλεόνασμα 3,2% του ΑΕΠ. Συνεπώς, με την ανακοίνωση των δημοσιονομικών στοιχείων του 2026 τον ερχόμενο Απρίλιο, θα έχει περαιτέρω περιθώρια δαπανών ύψους 0,3% του ΑΕΠ δηλαδή περίπου 850 – 900 εκατ. ευρώ. Έτσι το οπλοστάσιο για μέτρα στήριξης θα έφτανε τα 1,3–1,5 δισ. ευρώ για να πετύχει τιμή στο πετρέλαιο θέρμανσης κάτω από το 1,75 ευρώ το λίτρο, μέχρι και το τέλος του ερχόμενου Απριλίου.
Η λύση της μείωσης του ΕΦΚ, η οποία έπεσε στο τραπέζι από τον ίδιο τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, είναι μια λύση με δημοσιονομικό κόστος και αμφίβολο όφελος. Επιπλέον ένα τέτοιο μέτρο είναι δύσκολο να είναι έκτακτο, αφού επαναφορά του ΕΦΚ στα προηγούμενα επίπεδα θα συναντούσε τεράστιες αντιδράσεις. Ωστόσο συνεχίζει να υπάρχει στην ατζέντα του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ως ύστατη λύση, αφού είναι συμβατή με τις οδηγίες που έδωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον περασμένο Απρίλιο, λίγο μετά το ξέσπασμα της κρίσης στον Περσικό Κόλπο και το κλείσιμο του στενού του Ορμούζ.
Πηγή: capital.gr
