Στις 16 Σεπτεμβρίου, την ίδια μέρα που μόλις 3 εμπορικά πλοία διέσχισαν τα Στενά του Ορμούζ, -από 125, προπολεμικά- ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι ελπίζει πως ο πόλεμος με το Ιράν πλησιάζει προς το τέλος. Από τις αρχές Σεπτεμβρίου, οι Φρουροί της Επανάστασης έπληξαν ή επιχείρησαν να πλήξουν αμερικανικούς στόχους σε Μπαχρέιν, Κουβέιτ, Ιορδανία και Ιράκ, ενώ στόχευσαν αμερικανικά πολεμικά πλοία και εμπορικά σκάφη κοντά στα Στενά του Ορμούζ. H πίεση που ασκεί η Τεχεράνη θα μετατραπεί σε διαπραγματευτικό πλεονέκτημα ή θα προκαλέσει έναν νέο γύρο στρατιωτικής κλιμάκωσης;
Σε αυτό ακριβώς το σημείο τοποθετεί το κέντρο βάρους της επόμενης φάσης της σύγκρουσης ο Τούρκος επίκουρος καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Άγκυρας Γιλντιρίμ Μπεγιαζίτ και ειδικός σε θέματα Ιράν, Μπαϊράμ Σίνκαγια.
Μιλώντας στο in, ο Σίνκαγια εκτιμά ότι νέα πλήγματα εναντίον συγκεκριμένων στρατηγικών στόχων στο Ιράν παραμένουν πιθανά, προειδοποιώντας ότι, εάν δεν υπάρξει ειρηνική διέξοδος στη σύγκρουση γύρω από το Ορμούζ, μια νέα στρατιωτική συμμαχία θα μπορούσε να επιχειρήσει να πλήξει την ικανότητα της Τεχεράνης να ελέγχει τα Στενά.
«Η μελλοντική πορεία του πολέμου φαίνεται να εξαρτάται από την εξέλιξη της σύγκρουσης γύρω από τα Στενά του Ορμούζ», λέει στο in.
Ο συνεχιζόμενος περιορισμός της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ έχει εμποδίσει εξαγωγές LNG από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, αφαιρώντας περίπου 36 εκατ. τόνους LNG από την παγκόσμια προσφορά μέσα στο 2026, σύμφωνα με στοιχεία της Shell που μετέδωσε το Reuters στις 17 Σεπτεμβρίου. Η δε Σαουδική Αραβία πιέζεται και από τα δυτικά από την τολμηρή προώθηση των Χούθι κατά μήκος των ακτών της Υεμένης στην Ερυθρά Θάλασσα, καταλαμβάνοντας εδάφη και νησιά κοντά στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ. «Η σημερινή κατάσταση είναι μη αποδεκτή για τις ΗΠΑ και τις άλλες αραβικές χώρες του Κόλπου» σημειώνει ο επίκουρος καθηγητής.
Αντέχουν οι Φρουροί της Επανάστασης
Κεντρικός πυλώνας της ιρανικής ισχύος παραμένουν οι Φρουροί της Επανάστασης (IRGC). Παρά τα πλήγματα που έχουν δεχθεί στη διάρκεια του πολέμου, ο Σίνκαγια δεν θεωρεί ότι το δόγμα αποτροπής τους έχει αποτύχει. «Η ικανότητά του να αποκλείσει τα Στενά του Ορμούζ, καθώς και η αποδεδειγμένη ικανότητά του να πλήττει στρατηγικούς στόχους εντός του Ισραήλ και αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις σε διάφορες χώρες, έχουν ενισχύσει την αποτρεπτική ικανότητα των IRGC» σημειώνει.
Εξάλλου ο Σίνκαγια υπενθυμίζει ότι ο λεγόμενος «άξονας της αντίστασης», παρά τα βαριά πλήγματα, εξακολουθεί να υφίσταται, με εξαίρεση τη Συρία, το πιο αδύναμο τμήμα της αλυσίδας.
«Παρότι ανώτατα στελέχη των IRGC σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια των στρατιωτικών πληγμάτων, οι Φρουροί διατήρησαν τη θεσμική τους συνοχή και τις ιδεολογικές τους θέσεις. Επομένως, δεν μπορούμε να μιλάμε για αποτυχία του δόγματος αποτροπής, εφόσον αυτό ανάγκασε τους Αμερικανούς και τους Ισραηλινούς να σταματήσουν τα πλήγματα κατά του Ιράν».
Στην εσωτερική πολιτική, μάλιστα, οι IRGC, σύμφωνα με τον ίδιο, έχουν το πάνω χέρι στον έλεγχο. «Οι IRGC επέδειξαν την ικανότητά τους να προστατεύσουν το καθεστώς και διεύρυναν τον έλεγχό τους επί της χώρας για λόγους ασφαλείας».
«Ποια χώρα έχει το πάνω χέρι»
Ερωτηθείς ο δρ. Μπαϊράμ Σίνκαγια ποια χώρα θα χαρακτήριζε στρατηγικά ασφαλέστερη σήμερα, το Ισραήλ ή το Ιράν, παρουσίασε μια αμφίπλευρη εικόνα.
«Εκ πρώτης όψεως, φαίνεται ότι το Ισραήλ είναι πιθανότατα ασφαλέστερο σε σύγκριση με την προπολεμική κατάσταση» λέει, διότι «αποδυνάμωσε τους συμμάχους του Ιράν, τη Χαμάς και τη Χεζμπολάχ, ενώ πλέον η επιρροή του Ιράν έχει τερματιστεί στη Συρία και έχει υποστεί σοβαρή αμφισβήτηση στο Ιράκ».
Ωστόσο, τα «καλά νέα» για το Τελ Αβίβ τελειώνουν κάπου εδώ, καθώς για τον Σίνκαγια, «ο πόλεμος απέδειξε επίσης την ευπάθεια του Ισραήλ απέναντι στους ιρανικούς πυραύλους» ενώ «φαίνεται ότι το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει οπλοστάσιο ικανό να απειλήσει το Ισραήλ».
Εξάλλου, «εάν η πυρηνική ικανότητα του Ιράν αποτελούσε απειλή για το Ισραήλ, αυτή καθυστέρησε, αλλά δεν εξαλείφθηκε πλήρως. Επιπλέον, το Ισραήλ έχασε την εικόνα που είχε σε πολλές χώρες της περιοχής και μεταξύ διεθνών παραγόντων, γεγονός που το οδήγησε σε σχετική απομόνωση. Επομένως, η ευπάθεια του Ισραήλ έχει αυξηθεί σημαντικά».
Για τον Τούρκο ειδικό η κύρια πηγή ανασφάλειας του Ισραήλ βρίσκεται στα παλαιστινιακά εδάφη. «Τα μιλιταριστικά και επεκτατικά βήματα του Ισραήλ, τα οποία έχουν γίνει στο όνομα της ενίσχυσης της ισραηλινής ασφάλειας, στην πραγματικότητα το καθιστούν πιο ευάλωτο». Έτσι, σύμφωνα με τον Σίνκαγια, αν το Τελ Αβίβ τερματίσει την κατοχή, η πλειονότητα των αραβικών χωρών θα είναι έτοιμη να εξομαλύνει τις σχέσεις της μαζί του.
Όσον αφορά το Ιράν, ο Σίνκαγια λέει πως φαίνεται να έχει το πάνω χέρι, καθώς απέδειξε την ικανότητά του να επιβάλλει κόστος στο Ισραήλ, στις ΗΠΑ και σε άλλες χώρες της περιοχής. «Ωστόσο, η επιμονή του να συμπεριληφθεί ο Λίβανος στην κατάπαυση του πυρός, καθώς και οι αξιώσεις κυριαρχίας του στα Στενά του Ορμούζ, το καθιστούν ευάλωτο σε περαιτέρω στρατιωτικές επιθέσεις και οικονομικό κόστος. Αντιμετωπίζει επίσης σημαντικές εσωτερικές προκλήσεις, οι οποίες έχουν ενταθεί εξαιτίας του πολέμου».
Έτσι, πέρα από την επιφανειακή εικόνα, τόσο το Ισραήλ όσο και το Ιράν έχουν αποδυναμωθεί μεσοπρόθεσμα, σημειώνει ο ειδικός.
Πάντως σε περίπτωση που το Ισραήλ επαναλάβει μια ισχυρή αεροπορική εκστρατεία εναντίον του Ιράν, ο Σίνκαγια υπενθυμίζει ότι οι προηγούμενες αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις δεν κατάφεραν να εξαλείψουν την ικανότητα του Ιράν να προβεί σε αντίποινα. Και σήμερα το Ιράν «εξακολουθεί να διατηρεί το μεγαλύτερο μέρος ικανότητάς του να ανταποδώσει πλήγματα κατά του Ισραήλ».
Τουρκία και Ιράν
Στις 14 Σεπτεμβρίου ο εκπρόσωπος του ιρανικού ΥΠΕΞ Εσμαΐλ Μπαγαΐ δήλωσε ότι οι σχέσεις του Ιράν με τους γείτονές του και «ιδιαίτερα με την Τουρκία» βρίσκονται στο επιθυμητό επίπεδο, χαρακτηρίζοντας τις τουρκοϊρανικές σχέσεις ιδιαίτερες και υποστηρίζοντας ότι οι δύο χώρες έχουν κοινές ανησυχίες σε ορισμένα περιφερειακά ζητήματα. Ωστόσο, την επόμενη μέρα, ο Τούρκος ΥΠΕΞ Χακάν Φιντάν φάνηκε πιο φειδωλός ως προς αυτή τη σύγκλιση. Ο Φιντάν ζήτησε ασφαλή, ελεύθερη και αδιάλειπτη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ και επιστροφή στο προπολεμικό status quo.
Ο Σίνκαγια εξηγεί πως στο Ιράν υπάρχουν διαφορετικές απόψεις για την Άγκυρα. «Η ενίσχυση των σχέσεων μεταξύ Τουρκίας και ΗΠΑ αυξάνει τη δυσπιστία του Ιράν απέναντι στην Τουρκία» σημειώνει. «Σε τελική ανάλυση, η Τουρκία θεωρείται ένας φιλόδοξος περιφερειακός παράγοντας που επιδιώκει να αυξήσει την επιρροή του στη Μέση Ανατολή και στον Καύκασο».
Ωστόσο, προσθέτει πως οι τεχνοκράτες και οι διπλωμάτες επιθυμούν και φροντίζουν να διατηρούν ανοιχτό τον διάλογο με την Άγκυρα, να διασφαλίζουν την ουδετερότητά της και να αποκομίζουν ορισμένα από τα οφέλη που αυτή μπορεί να προσφέρει στην Τεχεράνη.
Ανησυχία για συνεργασία Ελλάδας-Ισραήλ
Εν μέσω των αυξανόμενων εντάσεων μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας (Συρία, Γάζα, Ιράν κ.λπ.), η ενίσχυση της στρατιωτικής συνεργασίας Ελλάδας–Ισραήλ επηρεάζει πλέον και τους στρατηγικούς υπολογισμούς της Άγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο, σύμφωνα με τον Σίνκαγια.
Υπενθυμίζεται ότι Ελλάδα και Ισραήλ υπέγραψαν στις 31 Αυγούστου συμφωνία περίπου 3 δισ. ευρώ για την «Ασπίδα του Αχιλλέα», ένα πολυεπίπεδο σύστημα αεράμυνας κατά αεροσκαφών, drones και πυραύλων. «Η Τουρκία επιδιώκει να διαφυλάξει τα δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων και την ελευθερία κινήσεών της στην Ανατολική Μεσόγειο» σημειώνει ο Σίνκαγια.
Έτσι, καταλήγει ο ίδιος, «λόγω της αυξανόμενης εχθρότητας της κυβέρνησης Νετανιάχου απέναντι στην Τουρκία, η ενίσχυση των στρατιωτικών δεσμών μεταξύ Ελλάδας και Ισραήλ έχει οδηγήσει σε αύξηση των υποψιών και των ανησυχιών της Τουρκίας απέναντι στην Ελλάδα» λέει ο Τούρκος επίκουρος καθηγητής.
Πηγή: in.gr
