Το στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, που σημαίνει «Πύλη των Δακρύων», είναι η θαλάσσια οδός που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και τον Ινδικό Ωκεανό. Αυτό το πολυσύχναστο πέρασμα για τη μεταφορά αργού πετρελαίου, αυτοκινήτων και άλλων βιομηχανικών προϊόντων ελέγχεται πλέον από τους Χούθι.
Οι Υεμενίτες αντάρτες το έθεσαν υπό το έλεγχό τους έπειτα από μια αστραπιαία επίθεση κατά μήκος των ακτών της χώρας Ερυθρά Θάλασσα. Και στην ουσία έκαναν αυτό για το οποίο οι Φρουροί της Επανάστασης στο Ιράν τους είχαν καλέσει να προετοιμαστούν, στις αρχές του καλοκαιριού.
Ένα δώρο για το Ιράν
Η επίθεση που εξαπέλυσαν οι Χούθι ήταν ένα πραγματικό δώρο για την Τεχεράνη, όπως επισημαίνουν οι αναλυτές που μίλησαν στην Washington Post. Κυρίως γιατί ενίσχυσε τη διαπραγματευτική ισχύ του Ιράν, στον πόλεμο οικονομικής φθοράς που διεξάγει με την Ουάσιγκτον.
Πλέον, οι Χούθι απειλούν μια θαλάσσια οδό η οποία διαδραματίζει ακόμη σημαντικότερο ρόλο στην παγκόσμια ναυσιπλοΐα από ό,τι τα Στενά του Ορμούζ.
Περίπου το 8,7% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου διέρχεται από το στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, σύμφωνα με στοιχεία του 2023 που δημοσιεύθηκαν από τα Ηνωμένα Έθνη. Το ποσοστό αυτό περιλαμβάνει το 20% της διακίνησης αυτοκινήτων και εμπορευματοκιβωτίων, το 15% των προϊόντων πετρελαίου και το 13% του αργού πετρελαίου.
Το στενό έχει πλάτος περίπου 18 μιλίων στο στενότερο σημείο του. Οριοθετείται από το Τζιμπουτί και την Ερυθραία στα δυτικά και την Υεμένη στα ανατολικά.
Το νησί Πέριμ στο Μπαμ ελ-Μαντέμπ / Planet Labs PBC/Handout via REUTERS THIS IMAGE HAS BEEN SUPPLIED BY A THIRD PARTY. MANDATORY CREDIT
Το νησί Περίμ χωρίζει φυσικά το στενό σε δύο διαύλους κυκλοφορίας. Τα πλοία που διέρχονται μεταφέρουν χύδην εμπορεύματα, βιομηχανικά προϊόντα και ενεργειακούς πόρους. Τυχόν διαταραχές σε αυτό το κρίσιμο πέρασμα έχουν παγκόσμιες επιπτώσεις.
Στρατηγικό επίτευγμα από τους Χούθι
Εξηγεί στη WP ο Ντένις Σιτρίνοβιτς, ειδικός σε θέματα Ιράν στο Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας στο Τελ Αβίβ, πρώην αναλυτής των ισραηλινών μυστικών υπηρεσιών του στρατού: «Πρόκειται για ένα μείζον, σχεδόν πρωτοφανές, στρατηγικό επίτευγμα για το Ιράν και τους Χούθι. Ακριβώς τη στιγμή που η Τεχεράνη προσπαθεί να αυξήσει το οικονομικό κόστος της αντιπαράθεσής της με τις Ηνωμένες Πολιτείες, η προέλαση των Χούθι προσφέρει στο Ιράν ένα τεράστιο επιπλέον διαπραγματευτικό πλεονέκτημα».
Η Σαουδική Αραβία, βασικός σύμμαχος των ΗΠΑ στην περιοχή —με την Ερυθρά Θάλασσα στη δυτική της ακτή και τον Περσικό Κόλπο στην ανατολική— βρίσκεται κυριολεκτικά ανάμεσα στα πυρά. Και η απειλή δυνάμεων που υποστηρίζονται από το Ιράν να ελέγξουν και τα δύο στενά —του Ορμούζ και του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ— θα μπορούσε να επιτρέψει στην Τεχεράνη να χρησιμοποιήσει πολλαπλά μέτωπα για να κλιμακώσει την πίεση προς την Ουάσιγκτον.
Χούθι, Ιράν και ενδιάμεσες εκλογές
Το επίτευγμα αυτό των Χούθι ήρθε σε μια δύσκολη χρονική στιγμή για τον Ντόναλντ Τραμπ. Λίγο πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου.
Ο πόλεμος στο Ιράν είναι αντιδημοφιλής. Οι τιμές των καυσίμων και της ενέργειας έχουν εκτοξευθεί. Και οι Ρεπουμπλικάνοι φοβούνται βάσιμα ότι μπορεί να χάσουν τον έλεγχο και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου.
Ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος έφτασε να κατηγορήσει το Ιράν ότι «προσπαθεί να επηρεάσει τις ενδιάμεσες εκλογές». Επίσης, παραδέχτηκε ότι δεν ήταν σε θέση ούτε να επιλύσει τη σύγκρουση ούτε να μειώσει τις τιμές των καυσίμων στα πρατήρια πριν από τις εκλογές.
Και η δήλωσή του «οι τιμές της βενζίνης θα πέσουν σαν βράχος μετά το τέλος του πολέμου» έχει επαναληφθεί τόσες πολλές φορές, που έχει χάσει κάθε αξία.
HOUTHI MILITARY MEDIA/Handout via REUTERS.
Η προέλαση των Χούθι στις 11 Σεπτεμβρίου έστειλε την τιμή του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι. Και παραμένει εκεί, στα υψηλότερα επίπεδα από τον Μάιο. Αξιωματούχος της Υεμένης, της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης, είπε στην WP ότι αυτή ήταν «η πρώτη μέρα που το Ιράν άρχισε πραγματικά να κερδίζει τον πόλεμο».
Ευρισκόμενος σε δύσκολη θέση, ο Ντόναλντ Τραμπ είπε: «Οι Χούθι επικοινώνησαν μαζί μας» και είπαν πως «δεν θέλουν να πολεμήσουν εναντίον μας». «Θα προτιμούσαν σαφώς να μην εμπλεκόμαστε εμείς».
Πολεμικός συντονισμός
Την ίδια ώρα, το Ιράν έπληξε με drones που εκτοξεύθηκαν από το Ιράκ, τον αγωγό Ανατολής-Δύσης που διαχειρίζεται η Σαουδική Αραβία. Ο αγωγός μετέφερε έως και 7 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως προς την Ερυθρά Θάλασσα. Όσο δεν λειτουργεί, ασκούνται περαιτέρω πιέσεις στον παγκόσμιο εφοδιασμό.
Σύμφωνα με τον Ρομ Χάουορθ της US Bank, η επίθεση στον αγωγό έδειξε ότι ο παγκόσμιος εφοδιασμός πετρελαίου «είναι εξαιρετικά ευπαθής». Και μάλιστα σε μια περίοδο που Ιράν και Χούθι φαίνεται ότι συντονίζονται στον πόλεμο. Και προσθέτει ότι αν οι ΗΠΑ επιχειρήσουν στρατιωτική επιχείρηση για να επιβάλουν την επαναλειτουργία του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, ή αν παραταθεί η διακοπή λειτουργίας του αγωγού Ανατολής-Δύσης, οι τιμές του πετρελαίου θα φτάσουν ακόμη πιο ψηλά.
Και η Σίμα Σάιν, ανώτερη ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας και πρώην επικεφαλής ανάλυσης της Μοσάντ, πιστεύει ότι το Ιράν εκμεταλλεύεται το χρονικό διάστημα πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου. Για να αυξήσει τις τιμές του πετρελαίου και να ασκήσει πίεση στον Τραμπ μέσω μιας πολυεπίπεδης στρατηγικής.
Η «Άξονας της Αντίστασης» εν δράσει
Το τελευταίο διάστημα, ομάδες που συμμετέχουν στον λεγόμενο «Άξονα της Αντίστασης» υπό το Ιράν φαίνεται ότι κινούνται σε συντονισμό.
Οι Χούθι, που έχουν κύριο σκοπό να ανατρέψουν την κυβέρνηση της Υεμένης που υποστηρίζεται από τη Σαουδική Αραβία. Στο Ιράκ, πολιτοφυλακές που υποστηρίζονται από το Ιράν έχουν επιχειρήσει να αποκρούσουν τις προσπάθειες της κυβέρνησης, τις τελευταίες εβδομάδες, για τον αφοπλισμό τους.
Οι αναλυτές δηλώνουν ότι δεν είναι άμεσα σαφές πώς τα γεγονότα της περασμένης εβδομάδας θα επηρεάσουν την αγορά πετρελαίου.
Η επίθεση στον αγωγό Ανατολής-Δύσης καθιστά σαφές το μήνυμα ότι οι αγωγοί σε ολόκληρη την περιοχή —υφιστάμενοι και μελλοντικοί— αποτελούν πιθανούς στόχους. Και οι εξαγωγείς πετρελαίου του Περσικού Κόλπου έχουν προωθήσει σχέδια για την κατασκευή εναλλακτικών αγωγών, όπως μέσω των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και διαμέσου του Ιράκ και της Συρίας, προκειμένου να παρακάμψουν το κρίσιμο πέρασμα.
Απίθανη μια επίθεση στους Χούθι
Σύμφωνα με τον Αμπντουλάχ αλ-Τζουνάιντ, σχολιαστής γεωπολιτικών θεμάτων από το Μπαχρέιν, είναι μάλλον απίθανη μια νέα εκστρατεία των ΗΠΑ κατά των Χούθι. Υπάρχει η συμφωνία κατάπαυσης πυρός κατά τους πρώτους μήνες της δεύτερης θητείας του Τραμπ, λέει στη WP. Επίσης, οι χώρες του Κόλπου θα πρέπει να αναγνωρίσουν ότι ο αμερικανικός στρατός δεν είναι σε θέση να ανοίξει ένα ακόμη μέτωπο.
Ο αλ-Τζουνάιντ επισημαίνει ότι «το αμερικανικό Ναυτικό είναι υπερβολικά επιβαρυμένο αυτή τη στιγμή. Δεν υπάρχουν διαθέσιμα μέσα για την αντιμετώπιση πολλαπλών απειλών, όπως το Ιράν και τώρα η Υεμένη. Οι περιφερειακές δυνάμεις πρέπει να αναλάβουν δράση και να αντιμετωπίσουν αυτό το ζήτημα. Δεν μπορούμε πλέον να βασιζόμαστε αποκλειστικά στις ΗΠΑ για την επίλυση των περιφερειακών μας προβλημάτων».
Στο Τζιμπουτί, βάσεις διατηρούν πολλές χώρες: ΗΠΑ, Γαλλία, Ιαπωνία, Ιταλία. Και βρίσκονται ακριβώς απέναντι από την Υεμένη, στην άλλη πλευρά του Μπαμπ αλ-Μαντέμπ. Εάν οι Χούθι επεκτείνουν τον αποκλεισμό των πλοίων που διέρχονται από το στενό, τα φορτηγά πλοία δεν θα έχουν πρόσβαση στη Διώρυγα του Σουέζ. Θα αναγκάζονται να πλεύσουν γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας, στο νότιο άκρο της Αφρικής, προσθέτοντας εβδομάδες στη διάρκεια του ταξιδιού τους.
Κόβοντας τις εξαγωγές πετρελαίου
Σύμφωνα με τον Ντένις Σιτρίνοβιτς, το Ιράν βρίσκεται πλέον κοντά στο να αποκόψει όλες τις οδούς εξαγωγών της Σαουδικής Αραβίας — της χώρας με τις μεγαλύτερες εξαγωγές πετρελαίου στην περιοχή.
«Αυτό που καθιστά την κατάσταση ιδιαίτερα σοβαρή είναι ότι δεν διαφαίνεται στον ορίζοντα κάποια προφανής λύση, είτε στρατιωτική είτε οικονομική», λέει στην Washington Post. «Δεν πρόκειται απλώς για άλλη μια νίκη των Χούθι στο πεδίο της μάχης στην Υεμένη. Η εξέλιξη αυτή μεταβάλλει ριζικά τη διαπραγματευτική ισχύ του Ιράν στην αντιπαράθεσή του με τις HPA. Και ασκεί πολύ μεγαλύτερη πίεση στο παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα».
Πηγή: in.gr
