Τα στοιχεία του πληθωρισμού δείχνουν ότι στην πραγματικότητα η ακρίβεια δεν έφυγε ποτέ, έστω και αν είχε αρχίσει παροδικά να υποχωρεί. Η απότομη άνοδος του πληθωρισμού από το 2,7% τον Ιούλιο στο 3,7% τον Αύγουστο δείχνει ότι ακόμη και αυτή η αποκλιμάκωση αποδεικνύεται εύθραυστη και η ελληνική οικονομία βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με μια διπλή πληθωριστική παγίδα.
Ο επιταχυντής για την ακρίβεια
Από τη μία πλευρά, η νέα ενεργειακή αναταραχή εισάγει την ακρίβεια μέσω του πετρελαίου, του φυσικού αερίου και των μεταφορών, ενώ από την άλλη, οι αυξήσεις στις υπηρεσίες, στα ενοίκια και στο τουριστικό κόστος κρατούν τις πιέσεις ζωντανές στο εσωτερικό της οικονομίας.
Το νέο Inflation Monitor της Τράπεζας της Ελλάδος επιβεβαιώνει αυτή τη μεταβολή του σκηνικού, με την ενέργεια να είναι ξανά ο επιταχυντής, αλλά οι υπηρεσίες παραμένουν η μεγαλύτερη πηγή πληθωρισμού. Το αποτέλεσμα είναι ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να κινείται πάνω από την ευρωζώνη και η ΤτΕ να βλέπει οτι η επιστροφή σε πληθωρισμό κοντά στο 2% μετατίθεται ουσιαστικά για το 2028.
Οι τιμές των υπηρεσιών αυξήθηκαν κατά 4,5%, έναντι 3,1% έναν μήνα νωρίτερα
Ο νέος πληθωριστικός κύκλος δεν αποτελεί ακριβή επανάληψη της ενεργειακής κρίσης του 2022. Τότε, η έκρηξη των τιμών του φυσικού αερίου και του ηλεκτρικού ρεύματος μεταδόθηκε γρήγορα σχεδόν σε ολόκληρη την οικονομία, ενώ σήμερα η εικόνα είναι πιο σύνθετη.
Τον Αύγουστο στην Ελλάδα ο πληθωρισμός στην ενέργεια έφτασε το 15,4%, από 13% τον Ιούλιο. Την ίδια στιγμή, όμως, οι τιμές των υπηρεσιών αυξήθηκαν κατά 4,5%, έναντι 3,1% έναν μήνα νωρίτερα. Ο δομικός πληθωρισμός, από τον οποίο εξαιρούνται ενέργεια και τρόφιμα, ανέβηκε από το 2,5% στο 3,5%.
Οι υπηρεσίες προσθέτουν περίπου 2,2 ποσοστιαίες μονάδες στον συνολικό πληθωρισμό και η ενέργεια άλλες 1,2 μονάδες
Με βάση τα βάρη κάθε κατηγορίας στον εναρμονισμένο δείκτη, οι υπηρεσίες προσθέτουν περίπου 2,2 ποσοστιαίες μονάδες στον συνολικό πληθωρισμό και η ενέργεια άλλες 1,2 μονάδες. Πρακτικά, περισσότερο από το 90% του ελληνικού πληθωρισμού επηρεάζεται από αυτές τις δύο κατηγορίες.
Αυτό είναι και το στοιχείο που διαφοροποιεί την Ελλάδα από την υπόλοιπη ευρωζώνη. Η απόσταση στον γενικό πληθωρισμό είναι σχετικά μικρή με 3,7% έναντι 3,3%, αλλά στον δομικό δείκτη φτάνει τη 1,1 ποσοστιαία μονάδα. Στις υπηρεσίες η διαφορά είναι ακόμη μεγαλύτερη με 4,5% στην Ελλάδα έναντι 3% στην ευρωζώνη.
Η ενέργεια ξαναβάζει φωτιά στο κόστος
Η ένταση στην περιοχή, οι διαταραχές στις εμπορικές ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ και η αβεβαιότητα για τον εφοδιασμό έχουν οδηγήσει σε νέα άνοδο του πετρελαίου και του ευρωπαϊκού φυσικού αερίου. Η επιστροφή της ενεργειακής ακρίβειας ξεκινά από τη Μέση Ανατολή και φτάνει μέχρι τον οικογενειακό και επιχειρηματικό προϋπολογισμό.
Η Ευρώπη βρίσκεται ταυτόχρονα αντιμέτωπη με χαμηλότερα αποθέματα αερίου και ισχυρότερο ανταγωνισμό από την Ασία για τα φορτία LNG, με αποτέλεσμα η πίεση να μην περιορίζεται στα καύσιμα. Ανοδικά κινούνται επίσης οι τιμές βιομηχανικών μετάλλων και αγροτικών εμπορευμάτων, λόγω προβλημάτων στην προσφορά, ακραίων καιρικών συνθηκών και της σταδιακής μεταφοράς του αυξημένου ενεργειακού κόστους στην παραγωγή.
Στην ελληνική μεταποίηση, οι τιμές των εισροών αυξάνονται ήδη με εντονότερο ρυθμό, κυρίως εξαιτίας των πετρελαϊκών προϊόντων και της ενέργειας. Αντίθετα, οι τελικές τιμές των επιχειρήσεων ανεβαίνουν προς το παρόν πιο συγκρατημένα, γεγονός που δείχνει ότι μέρος της επιβάρυνσης απορροφάται από τα περιθώρια κέρδους, πρακτική που δεν μπορεί να συνεχίζεται επ’ αόριστον. Όσο περισσότερο παραμένουν υψηλές οι τιμές της ενέργειας, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα οι νέες επιβαρύνσεις να περάσουν στην παραγωγή, στις μεταφορές και τελικά στο ράφι.
Οι τιμές στο ράφι δεν φθηναίνουν
Τα τρόφιμα δεν είναι αυτή τη στιγμή ο βασικός οδηγός της νέας ανόδου. Τον Αύγουστο οι τιμές των επεξεργασμένων τροφίμων εμφάνισαν ετήσια μεταβολή -0,2% και των μη επεξεργασμένων μόλις 0,7%. Αυτό δεν σημαίνει ότι αναιρέθηκαν οι μεγάλες ανατιμήσεις των προηγούμενων ετών, ούτε βέβαια ι επιστροφή στις τιμές που πλήρωναν τα νοικοκυριά πριν από την πληθωριστική κρίση. Η διάκριση είναι κρίσιμη και για τη συζήτηση γύρω από τα μέτρα αντιμετώπισης της ακρίβειας. Οι παρεμβάσεις στο λιανεμπόριο μπορεί να συγκρατήσουν επιμέρους αυξήσεις, αλλά δεν μπορούν να αντισταθμίσουν ταυτόχρονα το κόστος ενέργειας, ενοικίων, μεταφορών και υπηρεσιών.
Η στεγαστική κρίση μεταφέρει διαρκώς μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος στα ενοίκια
Σε αντίθεση με την ενέργεια, ο πληθωρισμός των υπηρεσιών δεν εισάγεται αποκλειστικά από το εξωτερικό. Συνδέεται με εγχώριες πιέσεις στα ενοίκια, στην αύξηση του κόστους εργασίας, στη ζήτηση για τουριστικές υπηρεσίες και στην άνοδο των τιμών στα καταλύματα.
Η ισχυρή τουριστική περίοδος στηρίζει τα εισοδήματα και την απασχόληση, αλλά ταυτόχρονα επιτρέπει τη διατήρηση υψηλών τιμών σε διαμονή, εστίαση και μεταφορές. Παράλληλα, η στεγαστική κρίση μεταφέρει διαρκώς μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος στα ενοίκια. Οι πιέσεις αυτές είναι πιο δύσκολο να υποχωρήσουν από μια προσωρινή παρέμβαση στην τιμή του πετρελαίου, γι’ αυτό και η Τράπεζα της Ελλάδος προβλέπει ότι ο δομικός πληθωρισμός θα παραμείνει στο 3% το 2026 και στο 2,6% το 2027.
Τα ακριβότερα δάνεια
Η δεύτερη παγίδα είναι ότι η νέα άνοδος των τιμών καθυστερεί τη χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής και φέρνει πιο κοντά νέες αυξήσεις επιτοκίων. Μετά τις δύο αυξήσεις της ΕΚΤ τον Ιούνιο και τον Σεπτέμβριο, οι αγορές προεξοφλούν ακόμη μία κίνηση κατά 25 μονάδες βάσης έως το τέλος του 2026 και συνολική πρόσθετη αύξηση 50 μονάδων βάσης έως τα μέσα του 2027.
Για τα νοικοκυριά αυτό σημαίνει ότι η επιβάρυνση δεν θα περιοριστεί στους λογαριασμούς ενέργειας και στις καθημερινές δαπάνες, αλλά θα φτάσει και στις δόσεις των δανείων με κυμαινόμενο επιτόκιο. Για τις επιχειρήσεις σημαίνει υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης την ώρα που αυξάνονται επίσης οι δαπάνες παραγωγής και λειτουργίας.
Η επιστροφή στο 2% αργεί
Η Τράπεζα της Ελλάδος προβλέπει ότι ο ελληνικός πληθωρισμός θα διαμορφωθεί στο 3,5% το 2026, θα υποχωρήσει στο 2,7% το 2027 και θα φτάσει στο 2,2% το 2028. Ακόμη και αυτή η πορεία βασίζεται στην παραδοχή ότι οι διεθνείς τιμές ενέργειας θα αρχίσουν να αποκλιμακώνονται.
Το μεγαλύτερο ρίσκο είναι το προσωρινό ενεργειακό σοκ να αποκτήσει μόνιμα χαρακτηριστικά. Οι Έλληνες καταναλωτές αναμένουν πληθωρισμό 5,6% σε έναν χρόνο και 5% ακόμη και σε ορίζοντα πενταετίας, ποσοστά σχεδόν διπλάσια από εκείνα της ευρωζώνης.
Η μάχη, επομένως, δεν αφορά μόνο τον δείκτη του επόμενου μήνα, ειδικά από την στιγμή που τα στοιχεία δείχνουν οτι η ακρίβεια επέστρεψε για να μείνει με την αποκλιμάκωσή των τιμών να γίνεται πλέον πιο αργή, πιο αβέβαιη και πολύ ακριβότερη για την πραγματική οικονομία.
Πηγή: ot.gr
