Οι ηγέτες της Ουαλίας, της Σκωτίας και της Βόρειας Ιρλανδίας υπέγραψαν τη Δευτέρα μια συμφωνία, η οποία φαίνεται ότι απειλεί να οδηγήσει στη διάλυση του Ηνωμένου Βασιλείου. Οι επικεφαλής των κυβερνήσεων των τριών ημιαυτόνομων περιοχών στη Βρετανία κάλεσαν τον πρωθυπουργό Άντι Μπέρναμ και την κυβέρνησή του να προετοιμαστούν για συνταγματικές αλλαγές.
Δηλώνουν επίσης ότι το μέλλον τους βρίσκεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση, από την οποία η Βρετανία αποχώρησε (Brexit) μετά το δημοψήφισμα του 2016.
Τέλος στην εποχή του Ουεστμίνστερ
Στην κοινή δήλωσή τους, οι πρωθυπουργοί Ουαλίας, Σκωτίας και Βόρειας Ιρλανδίας σημειώνουν: «Για τους ανθρώπους που παρακολουθούν τις εξελίξεις σε αυτά τα νησιά —αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο— δεν θα μπορούσε να υπάρξει σαφέστερη ένδειξη ότι η εποχή του Ουέστμινστερ φτάνει στο τέλος της».
Είναι η πρώτη φορά που οι ηγέτες και των τριών χωρών προέρχονται είτε από κόμματα που τάσσονται υπέρ της ανεξαρτησίας είτε —στην περίπτωση της Βόρειας Ιρλανδίας— υπέρ της επανένωσης (με την υπόλοιπη Ιρλανδία). Η Βόρεια Ιρλανδία διαχωρίστηκε από την Ιρλανδία πριν από ένα και πλέον αιώνα, όταν η Ιρλανδία κέρδισε την ανεξαρτησία της από τη Βρετανία.
Οι τρεις ηγέτες διεκδικούν από την κεντρική κυβέρνηση στο Λονδίνο ενίσχυση των εξουσιών τους, ακόμη και δημοψηφίσματα
Ο εκπρόσωπος του Βρετανού πρωθυπουργού Μπέρναμ, Τομ Γουέλς, υποβάθμισε την απειλή. Δήλωσε ότι ο πρωθυπουργός πιστεύει ακράδαντα στην ένωση και εστιάζει περισσότερο στη μείωση του κόστους ζωής παρά στη διαχείριση συνταγματικών συζητήσεων.
Η Βρετανία, είπε, «βρίσκεται στην καλύτερη δυνατή κατάσταση όταν οι άνθρωποι ενώνονται γύρω από κοινές αξίες και την επίλυση προβλημάτων, αντί να διχάζονται».
Η Νίκολα ΜακΓιούεν, διευθύντρια του Κέντρου Δημόσιας Πολιτικής του Πανεπιστημίου της Γλασκώβης, επισήμανε ότι η συνάντηση των τριών είχε συμβολική σημασία, αλλά δεν έχει νομική ισχύ. «Δεν θεωρώ ότι η απειλή για την ένωση είναι μεγαλύτερη σήμερα σε σχέση με χθες», είπε.
Μεταβίβαση εξουσιών και δημοψηφίσματα
Στα τέλη της δεκαετίας του 1990, θεσπίστηκαν στη Βρετανία νομοθετικές πράξεις για την αποκέντρωση της διακυβέρνησης μέσω της διαδικασίας μεταβίβασης εξουσιών (devolution). Έτσι παρείχαν σε κάθε χώρα —πλην της Αγγλίας— ένα ορισμένο επίπεδο ανεξαρτησίας στη χάραξη πολιτικής και αυτοδιοίκησης μέσω των δικών τους κοινοβουλίων. Ωστόσο, εξακολουθούν να υφίστανται εντάσεις με την κεντρική κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου στο Λονδίνο. Η κεντρική κυβέρνηση διατήρησε τον έλεγχο επί εθνικών ζητημάτων καθώς και θεμάτων που αφορούν την Αγγλία.
Ο πρωθυπουργός της Σκωτίας, Τζον Σουίνι και η πρωθυπουργός της Βόρειας Ιρλανδίας, Μισέλ Ο’Νιλ, ζήτησαν τη διεξαγωγή δημοψηφισμάτων για την ανεξαρτησία των χωρών τους. Ο πρωθυπουργός της Ουαλίας, Ριν απ Γιόρουεθ, δεν έδωσε χρονοδιάγραμμα για κάτι αντίστοιχο στην Ουαλία.
Με πολιτική ιδιότητα
Οι ηγέτες Ουαλίας, Σκωτίας και Βόρειας Ιρλανδίας εμφανίστηκαν υπό την πολιτική τους ιδιότητα και όχι την επίσημη θεσμική τους θέση. Κυρίως επειδή η Βορειοϊρλανδή πρωθυπουργός Μισέλ Ο’Νιλ συμμετέχει σε κυβέρνηση συνασπισμού με το Δημοκρατικό Ενωτικό Κόμμα (DUP).
Η αναπληρώτρια πρωθυπουργός της Βόρειας Ιρλανδίας, Έμα Λιτλ-Πένγκλι (DUP), κατηγόρησε την Ο’Νιλ (Sinn Féin) ότι «εργαλειοποιεί» τον ρόλο της πρωθυπουργού υπογράφοντας τη συμφωνία.
«Είμαι πρωθυπουργός στο βόρειο τμήμα της Ιρλανδίας», απάντησε η Ο’Νιλ. «Πρόκειται για μια ιστορική αλλαγή που συντελείται γύρω μας».
Σκωτία: Σκέφτονται ξανά το δημοψήφισμα
Οι Σκωτσέζοι εθνικιστές από την πλευρά τους πιστεύουν ότι η υποστήριξη για την ανεξαρτησία αυξάνεται. Η Σκωτία επιχείρησε ανεπιτυχώς να αποσχιστεί το 2014 από τη Βρετανία, με τους ψηφοφόρους να απορρίπτουν το δημοψήφισμα με ποσοστό 55% έναντι 45%.
Ωστόσο, η Νίκολα ΜακΓιούαν θεωρεί ότι η υποστήριξη για τη σκωτσέζικη ανεξαρτησία έχει ενισχυθεί μετά το Brexit. Ο Σουίνι, ηγέτης του Σκωτσέζικου Εθνικού Κόμματος (SNP), δήλωσε πως πιστεύει ότι οι ψηφοφόροι θα ψήφιζαν πλέον υπέρ της ανεξαρτησίας. Αρκεί η κυβέρνηση στη Βρετανία να εγκρίνει τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος.
Ο Άντι Μπέρναμ δήλωσε στο Κοινοβούλιο την περασμένη εβδομάδα ότι θα επέτρεπε τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος, εάν υπήρχε «σαφής συναίνεση» στη Σκωτία. Ωστόσο, αργότερα, απέστειλε επιστολή στον Σουίνι, στον οποίο ξεκαθάριζε ότι μια τέτοια ψηφοφορία ήταν «εκτός συζήτησης».
Βόρεια Ιρλανδία
Η ειρηνευτική συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής του 1998, η οποία έθεσε τέλος σε τρεις δεκαετίες θρησκευτικών και πολιτικών συγκρούσεων στη Βόρεια Ιρλανδία, προβλέπει τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για την ενοποίηση. Ο όρος είναι οι δημοσκοπήσεις στην περιοχή να δείξουν ότι το αίτημα είναι πιθανό να εγκριθεί. Η κεντρική κυβέρνηση στη Βρετανία υποστηρίζει ότι το όριο αυτό δεν έχει επιτευχθεί. Η Ιρλανδία θα έπρεπε επίσης να εγκρίνει την αλλαγή μέσω δημοψηφίσματος.
Μεταβίβαση εξουσιών
Ο πρωθυπουργός στη Βρετανία, Άντι Μπέρναμ, έχει αναδείξει τη μεταβίβαση εξουσιών (devolution) σε κεντρικό θέμα της πολιτικής του από τότε που ανέλαβε καθήκοντα πριν από λιγότερο από δύο μήνες. Ωστόσο, έχει εστιάσει στις περιφερειακές κυβερνήσεις της Αγγλίας. Πιθανόν λόγω της θητείας του ως δημάρχου του Μείζονος Μάντσεστερ.
Ο πρωθυπουργός της Σκωτίας, Σουίνι, προσπάθησε να αξιοποιήσει υπέρ του την ιδεολογία του Μπέρναμ περί μεταβίβασης εξουσιών. Είπε ότι αυτή η συχνή αναφορά «οδηγεί λογικά στην αναγνώριση του δικαιώματος του λαού της Σκωτίας να αποφασίσει για το μέλλον του».
Από την πλευρά της η καθηγήτρια ΜακΓιούαν, εκτιμά ότι πέρα από κάθε ενδεχόμενο αποχώρησης από την Ένωση, η σύμπραξη Ουαλίας, Σκωτίας και Βόρειας Ιρλανδίας μπορεί να έχει σημαντικό αντίκτυπο. Αυτή η συμφωνία τους για τακτική συνεργασία να συμβάλει στην άσκηση μεγαλύτερης επιρροής στην κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου.
«Το ζήτημα αυτό παραμένει στην ατζέντα», είπε. Αν η Βρετανία «αποτελεί μια ένωση που βασίζεται στη συναίνεση, ποια είναι η πορεία των εξελίξεων όταν διαφαίνεται ότι η συναίνεση αυτή ενδέχεται να μην υφίσταται πλέον;» πρόσθεσε.
Και σημείωσε: «Οποιαδήποτε κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου εμφανίζεται ιδιαίτερα διστακτική να ανοίξει αυτήν τη συζήτηση».
• Με στοιχεία από το Associated Press
Πηγή: in.gr
