Τη δημόσια αγοραστική δύναμη της Ευρώπης επιχειρεί να μετατρέψει σε εργαλείο βιομηχανικής και γεωπολιτικής πολιτικής η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προτείνοντας νέους κανόνες για την ανάθεση των δημόσιων συμβάσεων. Στόχος είναι να λαμβάνονται περισσότερο υπόψη η ευρωπαϊκή προέλευση, η ποιότητα, η ασφάλεια και η ανθεκτικότητα των προϊόντων και των υπηρεσιών και όχι αποκλειστικά η χαμηλότερη τιμή.
Η νέα ευρωπαϊκή νομοθετική πρόταση δεν καθιστά υποχρεωτική την εισαγωγή ρητρών «ευρωπαϊκής προτίμησης» σε όλους τους διαγωνισμούς. Αποσαφηνίζει, όμως, το νομικό πλαίσιο, ώστε οι δημόσιες Αρχές να μπορούν να ευνοούν την ευρωπαϊκή παραγωγή χωρίς να φοβούνται δικαστικές εμπλοκές. Παράλληλα, παραχωρεί στην Κομισιόν τη δυνατότητα να αποκλείει, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, προμηθευτές από τρίτες χώρες.
Το οικονομικό μέγεθος της παρέμβασης είναι τεράστιο. Οι δημόσιοι φορείς της ΕΕ δαπανούν κάθε χρόνο περίπου 2,6 τρισ. ευρώ για συμβάσεις προμηθειών, υπηρεσιών και έργων, ποσό που αντιστοιχεί στο 15% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ. Από αυτά, περίπου 600 δισ. ευρώ διέπονται άμεσα από τους κοινούς ευρωπαϊκούς κανόνες – ποσό αντίστοιχο με το μεταπανδημικό Ταμείο Ανάκαμψης.
Ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής και αρμόδιος για τη Βιομηχανία, Στεφάν Σεζουρνέ, εκτίμησε ότι η παροχή μεγαλύτερης νομικής ασφάλειας θα ενθαρρύνει τις δημόσιες Αρχές να χρησιμοποιούν συστηματικότερα κριτήρια υπέρ της ευρωπαϊκής παραγωγής.
Η βασικότερη αλλαγή είναι ότι στους δημόσιους διαγωνισμούς τα ποιοτικά κριτήρια, πέραν της τιμής, θα πρέπει να έχουν συντελεστή βαρύτητας τουλάχιστον 30%. Στην κατηγορία αυτή μπορούν να περιλαμβάνονται η ευρωπαϊκή προέλευση, οι κοινωνικές και περιβαλλοντικές προδιαγραφές, η καινοτομία, η ασφάλεια και η ανθεκτικότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων. Στις συμβάσεις που απαιτούν μεγάλο αριθμό εργαζομένων, το ελάχιστο ποσοστό θα αυξάνεται στο 50%.
Η ρύθμιση θα εφαρμόζεται σε όλους τους τομείς, με εξαίρεση την άμυνα. Οι αναθέτουσες Αρχές θα αποφασίζουν ποια κριτήρια θα χρησιμοποιούν και πώς θα τα συνδυάζουν, αρκεί να καλύπτεται το υποχρεωτικό όριο. Με αυτόν τον τρόπο, η Επιτροπή επιδιώκει να περιορίσει το μοντέλο των αναθέσεων που βασίζονται σχεδόν αποκλειστικά στη φθηνότερη προσφορά.
Οι κανόνες της «ευρωπαϊκής προτίμησης» θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις διεθνείς υποχρεώσεις της Ένωσης. Οι επιχειρήσεις χωρών που διαθέτουν συμφωνίες αμοιβαίας πρόσβασης στις δημόσιες συμβάσεις με την ΕΕ, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ελβετία, δεν θα μπορούν να αποκλείονται αυθαίρετα. Αντίθετα, όταν δεν υπάρχει σχετική συμφωνία, οι δημόσιοι φορείς θα μπορούν να απορρίπτουν προσφορές από τρίτες χώρες.
Η Κομισιόν θα μπορεί επίσης να επιβάλλει αποκλεισμούς ακόμη και σε προμηθευτές χωρών με τις οποίες υπάρχουν συμφωνίες, εφόσον διαπιστώνει ότι οι ευρωπαϊκές εταιρείες δεν απολαμβάνουν αντίστοιχη πρόσβαση στις αγορές τους. Μολονότι η πρόταση δεν κατονομάζει την Κίνα, ένας από τους πρακτικούς στόχους της είναι να περιορίσει την εξάρτηση της Ευρώπης από κινεζικούς προμηθευτές και να απαντήσει στις εμπορικές πρακτικές του Πεκίνου.
Για συμβάσεις που συνδέονται με κρίσιμες υποδομές, οι προσφορές θα αξιολογούνται και ως προς τους κινδύνους κυβερνοασφάλειας, τη διαχείριση ευαίσθητων πληροφοριών, την ασφάλεια του εφοδιασμού και την πιθανότητα αθέμιτης επιρροής από τρίτες χώρες.
Παράλληλα, η μεταρρύθμιση προβλέπει απλούστερες διαδικασίες, δυνατότητα διαβουλεύσεων και διαπραγματεύσεων μεταξύ αναθετουσών Αρχών και υποψηφίων, καθώς και τη δημιουργία κοινής ψηφιακής πλατφόρμας για τους διαγωνισμούς σε ολόκληρη την ΕΕ. Ιδιαίτερα ωφελημένες αναμένεται να είναι οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες κερδίζουν ήδη περίπου το 70% των δημόσιων συμβάσεων και θα μπορούν να καταθέτουν πολλαπλές προσφορές μέσω μίας ενιαίας εγγραφής.
Η Επιτροπή υπολογίζει ότι η απλοποίηση θα περιορίσει τα διοικητικά κόστη κατά περίπου 650 εκατ. ευρώ ετησίως. Η πρόταση πρέπει πλέον να εγκριθεί από τα κράτη-μέλη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όπου αναμένεται έντονη συζήτηση γύρω από την ισορροπία ανάμεσα στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγής και τη διατήρηση ανοικτών αγορών.
Πηγή: tanea.gr
