Του Τάσου Δασόπουλου
Πακέτο μέτρων ύψους άνω των 4,1- 4,2 δισ., με στόχο την πραγματική αύξηση των εισοδημάτων το εκλογικό 2027, αναμένεται ότι θα εξαγγείλει το Σάββατο από τη Θεσσαλονίκη ο πρωθυπουργός.
Φυσικά τα 4 δισ. ευρώ δεν αφορούν όλα νέα μέτρα. Περισσότερα από τα μισά (περίπου 2,4 δισ. ευρώ) είναι συνέχεια (π.χ. η φορολογική μεταρρύθμιση) ή επέκταση μέτρων τα οποία εφαρμόζονται από φέτος, όπως η πλήρης κατάργηση της προσωπικής διαφοράς στους συνταξιούχους και ο μηδενισμός του ΕΝΦΙΑ για οικισμούς οι οποίοι έχουν ως 1.100 κατοίκους.
Σε ό,τι αφορά τα νέα μέτρα που θα εξαγγείλει στη φετινή ΔΕΘ ο πρωθυπουργός, θα χρηματοδοτηθούν από τον δημοσιονομικό χώρο ύψους 1,6-1,7 δισ. ευρώ, ο οποίος δημιουργήθηκε από την έως τώρα υπεραπόδοση της οικονομίας. Ως γνωστόν, από τον περασμένο Νοέμβριο, όταν δημοσιοποιήθηκε ο πολυετής δημοσιονομικός προγραμματισμός 2026-2029, ήταν γνωστό ότι, με βάση και τη συμφωνημένη οροφή της αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών, υπήρχε περιθώριο για νέα μέτρα το 2027 ύψους 1 δισ. ευρώ. Ωστόσο, οι τελευταίες διαπραγματεύσεις που έγιναν με την Κομισιόν για τα λεγόμενα “νέα” έσοδα ήταν θετικές. Ως γνωστόν, τα “νέα” έσοδα, με βάση τους νέους δημοσιονομικούς κανόνες, προκύπτουν από πρωτοβουλίες της κυβέρνησης του κράτους-μέλους και έχουν θετικό αποτέλεσμα στα φορολογικά έσοδα. Για φέτος αυτά τα πρόσθετα έσοδα προήλθαν από την επέκταση της ψηφιακής κάρτας εργασίας, την εφαρμογή του ηλεκτρονικού τιμολογίου και την εμβάθυνση των ηλεκτρονικών ελέγχων της ΑΑΔΕ. Από αυτές τις πηγές προέκυψαν πρόσθετα έσοδα ύψους περίπου 650-700 εκατ. ευρώ, τα οποία αύξησαν και τον δημοσιονομικό χώρο για το 2027 στο 1,7 δισ. ευρώ.
Η ομπρέλα για την ακρίβεια σε ρεύμα – τρόφιμα
Στο ποσό αυτό προστέθηκαν πρόσφατα περίπου 500-600 εκατ. ευρώ από την επέκταση της ρήτρας διαφυγής και για τις ενεργειακές επενδύσεις, οι οποίες θα θωρακίσουν τα νοικοκυριά απέναντι στις ενεργειακές κρίσεις. Μάλιστα, αρμόδιες αρχές τονίζουν ότι από τα χρήματα αυτά θα ενεργοποιηθούν και μέτρα με τα οποία θα στηριχθούν τα νοικοκυριά από τις μελλοντικές αυξήσεις των τιμολογίων του ηλεκτρικού ρεύματος.
Το πακέτο για ανακούφιση των νοικοκυριών από το υψηλό κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας θα συμπληρωθεί και από το ελληνικό Κοινωνικό Πρόγραμμα για την ενέργεια ύψους περίπου 4,8 δισ. ευρώ. Μπορεί τα έκτακτα μέτρα (με τη μορφή άμεσων επιδοτήσεων του ρεύματος) να μην είναι συμβατά με τις συστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αντιμετώπιση της τρέχουσας ενεργειακής κρίσης. Ωστόσο το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα, που έχει συσταθεί από τα έσοδα των δημοπρασιών ρύπων, επιτρέπει προσωρινά επιδόματα θέρμανσης για περίπου 800.000 οικονομικά ευάλωτα ελληνικά νοικοκυριά.
Η κάλυψη ευάλωτων νοικοκυριών για την πολύ πιθανή αύξηση των τιμολογίων του ρεύματος θα έρθει για να δέσει με την “ομπρέλα” κατά της ακρίβειας, που θέλει να δημιουργήσει η κυβέρνηση, με προφανή στόχο τα νοικοκυριά να δουν χαμηλότερες τιμές στο ράφι. Η εθνική πρωτοβουλία για τη μείωση των τιμών, η οποία ξεκινά από την 1η Σεπτεμβρίου, είναι μια παρέμβαση η οποία έχει συμφωνηθεί από το τέλος Μαΐου μεταξύ του πρωθυπουργού και των εκπροσώπων της αγοράς. Η συμφωνία αφορά μειώσεις τιμών από 5% μέχρι και 20% σε περισσότερους από 1.000 κωδικούς που αφορούν τρόφιμα, προϊόντα καθημερινής χρήσης και σχολικά είδη. Το μέτρο είναι προφανές ότι δεν έχει δημοσιονομικό κόστος και αναμένεται να διατηρηθεί τουλάχιστον μέχρι το τέλος του χρόνου.
Η αντιμετώπιση της ακρίβειας θα είναι βασικό θέμα στις εξαγγελίες του πρωθυπουργού, αφού πιέζει υπερβολικά χαμηλά και μεσαία εισοδήματα και εξ αυτού έχει μεγάλο πολιτικό κόστος.
Οι δυνατότητες για το “εκλογικό” 2027
Η φετινή ΔΕΘ είναι εκλογική. Αυτό σημαίνει ότι οι επόμενες εξαγγελίες, οι οποίες θα γίνουν τον Σεπτέμβριο του 2027, όταν η Ελλάδα θα ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία της Ε.Ε., θα έχουν έναν πιο ειδικό χαρακτήρα. Την επόμενη οικονομική πολιτική θα εξαγγείλει ο νέος πρωθυπουργός ο οποίος θα προκύψει από τις εθνικές εκλογές, οι οποίες θα γίνουν την ερχόμενη άνοιξη. Ωστόσο, η επόμενη χρονιά θα είναι κομβική και για την Ε.Ε., αλλά και για την Ελλάδα.
Με το σενάριο ότι η επόμενη κυβέρνηση θα συσταθεί αμέσως μετά τις εκλογές (δεν θα έχουμε δηλαδή το φαινόμενο των διπλών εκλογών), η νέα κυβέρνηση θα έχει τη δυνατότητα να επαναδιαπραγματευτεί τους δημοσιονομικούς στόχους στο ελληνικό τετραετές δημοσιονομικό σχέδιο με την Κομισιόν. Tούτο με δεδομένο ότι η Ελλάδα έχει επιτύχει και με το παραπάνω τους στόχους για τους οποίους δεσμεύτηκε το 2024, έχοντας ξεπεράσει κατά πολύ τις ελάχιστες επιδόσεις για χρέος και έλλειμμα που απαιτούν οι νέοι δημοσιονομικοί κανόνες.
Άλλωστε οι αλλαγές θα είναι απαραίτητες, αφού μετά το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης θα πρέπει να δηλώσει ένα νέο πακέτο επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων, μέσω των οποίων θα συνεχίσει να έχει υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης και μείωση του χρέους, ανάλογους με αυτούς που είχε τα τελευταία χρόνια.
Παράλληλα, βέβαια, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ξέρει ότι, με βάση τα σημερινά δεδομένα, η Ελλάδα θα έχει περιθώριο να προχωρήσει σε νέες ελαφρύνσεις ύψους περίπου 800 εκατ. ευρώ το 2028.
Ωστόσο, το 2028 αναμένεται ότι θα έχουμε σημαντική αύξηση των εξοπλιστικών δαπανών, αφού η Ελλάδα θα συνεχίσει να παραλαμβάνει μεγάλες μονάδες για τον στόλο της, αλλά και τα πρώτα F-35, δίνοντας μεγαλύτερες δυνατότητες για ελαφρύνσεις. Παράλληλα, όμως, το 2028 θα πρέπει να αποφασιστεί επίσης αν η ρήτρα διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες αλλά και τις ενεργειακές επενδύσεις θα συνεχιστεί (όπως αναμένεται) δίνοντας νέες δυνατότητες για ελαφρύνσεις ή αν θα διακοπούν απότομα στρέφοντας την προσοχή του οικονομικού επιτελείου στο χρέος και το έλλειμμα.
Πηγή: capital.gr
