ΕΕ: Δύσκολο το στοίχημα της αμυντικής ετοιμότητας έως το 2030 – Οι «τρύπες» που εντοπίζουν οι Ευρωπαίοι ελεγκτές

Παρά την εκρηκτική αύξηση των αμυντικών δαπανών και τα φιλόδοξα σχέδια των Βρυξελλών, η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπη με σημαντικά εμπόδια στον δρόμο προς την αμυντική ετοιμότητα έως το 2030. Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο προειδοποιεί για κατακερματισμό των επενδύσεων, βιομηχανικά «σημεία συμφόρησης», εξάρτηση από προμηθευτές εκτός Ευρώπης και ανεπαρκή συντονισμό, ενώ επισημαίνει και τους δημοσιονομικούς κινδύνους από την αυξανόμενη χρηματοδότηση της άμυνας μέσω δανεισμού.

Αύξηση σχεδόν 80% στις αμυντικές δαπάνες

Η δραματική μεταβολή του περιβάλλοντος ασφαλείας έχει οδηγήσει τα κράτη-μέλη σε σημαντική ενίσχυση των αμυντικών προϋπολογισμών τους. Σύμφωνα με την έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (ΕΕΣ), οι συνολικές αμυντικές δαπάνες των χωρών της ΕΕ αυξήθηκαν κατά σχεδόν 80% μεταξύ 2020 και 2025.

Η αύξηση έρχεται έπειτα από χρόνια υποεπένδυσης, τα οποία άφησαν πίσω τους ανεπαρκή αποθέματα πυρομαχικών και πυραύλων, μεγάλους χρόνους παραγωγής, εξάρτηση από προμηθευτές εκτός Ευρώπης και σοβαρά προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα.

Πλέον, η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία επιχειρεί να αυξήσει την παραγωγική της ικανότητα, να επενδύσει στην καινοτομία και να ενισχύσει τις συνεργασίες μεταξύ των κρατών-μελών.

Γιατί το 2030 παραμένει δύσκολος στόχος

Παρά την κινητοποίηση, οι Ευρωπαίοι ελεγκτές εκτιμούν ότι η επίτευξη της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ και της δυνατότητάς της να διατηρεί ανεξάρτητα στρατιωτικές επιχειρήσεις υψηλής έντασης έως το 2030 δεν θα είναι εύκολη.

Μεταξύ των βασικών εμποδίων βρίσκονται ο κατακερματισμός των εθνικών αμυντικών συστημάτων, οι περιορισμοί της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, ο αργός πολιτικός συντονισμός και η συνεχιζόμενη εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Παράλληλα, η απουσία αποτελεσματικού σχεδιασμού σε επίπεδο ΕΕ και ο ανεπαρκής συντονισμός μεταξύ ευρωπαϊκών και εθνικών χρηματοδοτικών εργαλείων δημιουργούν τον κίνδυνο οι νέες επενδύσεις να οδηγήσουν σε αλληλεπικαλύψεις, κατακερματισμό ή ακόμη και κενά στις αμυντικές δυνατότητες.

Τα 150 δισ. του SAFE και ο κίνδυνος από τον δανεισμό

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στη χρηματοδότηση της νέας αμυντικής προσπάθειας. Η ΕΕ καταφεύγει όλο και περισσότερο σε δανεισμό με την εγγύηση του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού.

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται τα 150 δισ. ευρώ του προγράμματος SAFE, καθώς και το δάνειο ύψους 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, από τα οποία 60 δισ. προορίζονται για αμυντικούς σκοπούς.

Το ΕΕΣ προειδοποιεί ότι η αυξανόμενη προσφυγή στον δανεισμό για τη χρηματοδότηση της άμυνας μπορεί να επιβαρύνει τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών, να επιβραδύνει τη μείωση του χρέους και να αυξήσει την πίεση στον προϋπολογισμό της Ένωσης.

Οι ευκαιρίες για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία

Η εικόνα, πάντως, δεν είναι μόνο αρνητική. Η αυξημένη χρηματοδότηση δημιουργεί, σύμφωνα με το ΕΕΣ, σημαντική ευκαιρία για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής και τεχνολογικής βιομηχανίας.

Η ενθάρρυνση των κρατών-μελών να αγοράζουν ευρωπαϊκά αμυντικά συστήματα θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να μειώσει την εξάρτηση από τρίτες χώρες. Παράλληλα, διαμορφώνονται νέες δυνατότητες συνεργασίας μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών και ενίσχυσης στρατηγικών εταιρικών σχέσεων, ιδιαίτερα με την Ουκρανία.

«Καμπανάκι» και για τη διαχείριση των δισεκατομμυρίων

Το ΕΕΣ εφιστά, τέλος, την προσοχή στον τρόπο με τον οποίο θα διοχετευθούν τα αυξημένα κονδύλια. Η απότομη άνοδος της ζήτησης μπορεί να προκαλέσει ελλείψεις σε πρώτες ύλες, κρίσιμα εξαρτήματα και εξειδικευμένο προσωπικό, περιορίζοντας στην πράξη την ικανότητα αξιοποίησης των χρημάτων.

Παράλληλα, η περίπλοκη δομή διακυβέρνησης της ευρωπαϊκής αμυντικής πολιτικής αυξάνει, σύμφωνα με τους ελεγκτές, τον κίνδυνο αλληλεπικάλυψης αρμοδιοτήτων και δημιουργεί ζητήματα λογοδοσίας.

Πηγή: tanea.gr