Τουλάχιστον 14 άνθρωποι στη Σερβία έχουν βρεθεί στο στόχαστρο κατασκοπευτικού λογισμικού από τις αρχές του 2026, αποτελώντας το μεγαλύτερο καταγεγραμμένο κύμα παρακολούθησης με spyware στη χώρα μέχρι σήμερα.
Μεταξύ των στόχων βρίσκονται μέλη του φοιτητικού κινήματος, ακτιβιστές, ένας βουλευτής και ένας τοπικός σύμβουλος, όλοι προερχόμενοι από κόμματα της αντιπολίτευσης. Οι υποθέσεις καταγράφηκαν σε μια κρίσιμη πολιτική συγκυρία, καθώς συνέπεσαν χρονικά με τις τοπικές εκλογές της 29ης Μαρτίου 2026.
Η υπόθεση άρχισε να αποκαλύπτεται όταν 12 άνθρωποι απευθύνθηκαν στους ειδικούς ψηφιακής εγκληματολογίας του SHARE, έχοντας προηγουμένως λάβει προειδοποιήσεις ασφαλείας στα iPhone τους ότι είχαν γίνει στόχος spyware. Η Apple αποστέλλει τέτοιες ειδοποιήσεις σε χρήστες που εκτιμά ότι έχουν στοχοποιηθεί από παράνομο λογισμικό παρακολούθησης.
Η ανάλυση του SHARE επιβεβαίωσε στη συνέχεια δύο ακόμη μολύνσεις, μεταξύ άλλων με νέα έκδοση του NoviSpy, ενός spyware που εντοπίστηκε για πρώτη φορά στη Σερβία το 2024.
Επιβεβαιωμένη μόλυνση με Pegasus
Η έρευνα πήρε ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις όταν το Citizen Lab επιβεβαίωσε ότι το τηλέφωνο μέλους του φοιτητικού κινήματος είχε μολυνθεί με Pegasus, το διαβόητο spyware της ισραηλινής εταιρείας NSO.
«Επιβεβαιώσαμε ότι η συσκευή του φοιτητή παραβιάστηκε με Pegasus από τον Δεκέμβριο του 2025 έως τον Ιανουάριο του 2026», επισήμανε για την υπόθεση ο ανώτερος ερευνητής του Citizen Lab, Μπιλ Μάρζακ.
Το Pegasus μπορεί να εγκατασταθεί χωρίς καμία ενέργεια από την πλευρά του χρήστη και να αποκτήσει πρόσβαση σε κρίσιμα δεδομένα και λειτουργίες μιας συσκευής.
Στόχος του Pegasus είχε βρεθεί και ο πρώην ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, Στέλιος Κούλογλου, σε υπόθεση που έγινε γνωστή στην Ελλάδα τον Ιούλιο του 2026. Τα spyware αυτού του επιπέδου μπορούν να αποκτήσουν πρόσβαση σε μηνύματα, επαφές, φωτογραφίες, δεδομένα εφαρμογών και αρχεία, αλλά και να καταγράφουν κρυφά την οθόνη ή να ενεργοποιούν το μικρόφωνο και την κάμερα. Πρόκειται για δυνατότητες αντίστοιχες με εκείνες του Predator, το οποίο βρέθηκε στο επίκεντρο του σκανδάλου των υποκλοπών στην Ελλάδα. Σημειώνεται ότι η χρήση spyware είναι παράνομη στη Σερβία.
«Στοχοποιείται επιθετικά το φιλοδημοκρατικό κίνημα»
Οι υπόλοιπες 11 συσκευές έλαβαν επίσης ειδοποιήσεις απειλής από την Apple. Οι ειδοποιήσεις αυτές αποτελούν ισχυρή ένδειξη στοχοποίησης με spyware, χωρίς ωστόσο να ισοδυναμούν από μόνες τους με εγκληματολογική επιβεβαίωση μόλυνσης.
«Τα ευρήματα από την έρευνά μας και το κύμα ειδοποιήσεων απειλών της Apple αποκαλύπτουν ότι το ειρηνικό φιλοδημοκρατικό κίνημα της Σερβίας στοχοποιείται επιθετικά με λογισμικό κατασκοπείας ενόψει των εκλογών του 2026», υπογράμμισε ο ανώτερος ερευνητής του Citizen Lab, Τζον Σκοτ-Ρέιλτον.
Την ίδια ώρα, η Διεθνής Αμνηστία επιβεβαίωσε τη μόλυνση με νέα έκδοση του NoviSpy στο τηλέφωνο μέλους του φοιτητικού κινήματος, που στη Σερβία είναι ιδιαίτερα ισχυρό. Η συσκευή είχε προηγουμένως κατασχεθεί, όταν ο φοιτητής είχε προσαχθεί και είχε ανακριθεί από την αστυνομία.
«Τα εγκληματολογικά ευρήματα του SHARE αποδεικνύουν ότι οι Σέρβοι φοιτητές εξακολουθούν να γίνονται στόχος επεμβατικών εργαλείων κατασκοπείας Android, τα οποία εγκαθίστανται από τις σερβικές αρχές ενώ βρίσκονται υπό κράτηση», υποστήριξε ο επικεφαλής του Security Lab της Διεθνούς Αμνηστίας, Ντόντσα Ο Κέρβαϊλ.
Όπως ανέφερε, η τελευταία υπόθεση του 2026 αποκάλυψε επίσης ένα νέο spyware για Android, παρόμοιο ως προς τη λειτουργικότητα με το NoviSpy, αλλά σχεδιασμένο πιο πρόσφατα, με ειδικές τεχνικές που αποσκοπούν στην αποφυγή του εντοπισμού του από ειδικούς ασφαλείας.
Η περαιτέρω εγκληματολογική ανάλυση των συσκευών βρίσκεται σε εξέλιξη, με τη συμμετοχή ειδικών του Citizen Lab και της Διεθνούς Αμνηστίας.
«Παραβιάστηκε και η ιδιωτικότητα όσων επικοινωνούσαν μαζί μου»
Μία από τις φοιτήτριες της οποίας η συσκευή επιβεβαιώθηκε ότι είχε μολυνθεί με Pegasus, η Γελένα Κόντιτς, δήλωσε ότι συμμετέχει ενεργά στην εκστρατεία πεδίου του φοιτητικού κινήματος, έχοντας καθημερινά επαφές με μεγάλο αριθμό πολιτών και φοιτητών.
Όπως εκτίμησε, αυτή η δραστηριότητα ενδέχεται να αποτέλεσε τον λόγο για τον οποίο τέθηκε στο στόχαστρο.
Η ίδια υπογράμμισε ότι η παραβίαση δεν αφορά μόνο τη δική της ιδιωτικότητα και ασφάλεια, αλλά και την ασφάλεια όλων όσοι επικοινωνούσαν μαζί της εκείνη την περίοδο, από πολίτες, φοιτητές έως μέλη της οικογένειάς της.
«Καμία κρατική εμπλοκή»
Η πρόεδρος της σερβικής Εθνοσυνέλευσης, Άνα Μπρνάμπιτς, αρνήθηκε οποιαδήποτε κρατική εμπλοκή στις παρακολουθήσεις.
Μιλώντας στο Euronews Serbia, τόνισε ότι «δεν έχουμε ακούσει καμία απόδειξη ότι όντως χρησιμοποιήθηκε» το Pegasus, ενώ υποστήριξε ότι θα ήταν «ηλίθιο» για κάποιον που χρησιμοποιεί λογισμικό αξίας αρκετών εκατομμυρίων ευρώ να αφήνει πίσω του ίχνη.
Οι δηλώσεις αυτές έρχονται ενώ οι οργανώσεις που συμμετέχουν στην έρευνα συνεχίζουν την εγκληματολογική ανάλυση των συσκευών, με στόχο να εξακριβωθεί η έκταση της χρήσης του spyware και η προέλευση των επιθέσεων.
Το σκάνδαλο παρακολουθήσεων του 2024
Σημειώνεται ότι στα τέλη του 2024, η Διεθνής Αμνηστία δημοσίευσε έκθεση σχετικά με την εγκληματολογική ανάλυση μολυσμένων συσκευών χρηστών στη Σερβία, στην οποία συμμετείχε και το ίδρυμα SHARE.
Η έρευνα αποκάλυψε ένα μέχρι τότε άγνωστο spyware, το οποίο οι ερευνητές ονόμασαν NoviSpy. Διαπιστώθηκε ότι το λογισμικό ήταν ρυθμισμένο να αποστέλλει τα δεδομένα που υπέκλεπτε από τα τηλέφωνα σε διακομιστή, του οποίου η διεύθυνση IP ανήκει, σύμφωνα με τη Διεθνή Αμνηστία στη Σερβική Υπηρεσία Πληροφοριών και Ασφάλειας (BIA).
Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι το spyware είχε εγκατασταθεί σε συσκευές οι οποίες είχαν κατασχεθεί κατά τη διάρκεια αστυνομικών ανακρίσεων δημοσιογράφων, ακτιβιστών και ατόμων από την κοινωνία των πολιτών. Για την εγκατάσταση του λογισμικού είχε γίνει κατάχρηση του Cellebrite, ενός εργαλείου ψηφιακής εγκληματολογίας, το οποίο το υπουργείο Εσωτερικών της Σερβίας είχε λάβει ως δωρεά από τη Νορβηγία.
Οι ποινικές καταγγελίες που έχουν υποβληθεί για τις συγκεκριμένες υποθέσεις εξακολουθούν να εκκρεμούν ενώπιον των δικαστηρίων.
Πηγή: in.gr
