Η κυβέρνηση θα ανέβει φέτος στη Θεσσαλονίκη έχοντας έναν επιπλέον παρατηρητή που θα παρακολουθεί τις εξαγγελίες με πολύ μεγάλο ενδιαφέρον και αυτό γιατί οι διεθνείς οίκοι αξιολόγησης σχεδόν ταυτόχρονα με τις νέες εξαγγελίες για εισοδήματα, φοροελαφρύνσεις και παροχές ανοίγουν τον δεύτερο κύκλο αξιολογήσεων της ελληνικής οικονομίας.
Η χρονική σύμπτωση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Στις 4 Σεπτεμβρίου προηγείται η DBRS, στις 18 Σεπτεμβρίου ακολουθούν την ίδια ημέρα Moody’s και Scope, στις 23 Οκτωβρίου η Standard & Poor’s και στις 6 Νοεμβρίου η Fitch.
Η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα στο BBB με σταθερές προοπτικές από DBRS, S&P και Fitch, στο Baa3 με σταθερές προοπτικές από Moody’s και στο BBB με θετικές προοπτικές από Scope. Η Moody’s παραμένει έτσι ένα σκαλοπάτι χαμηλότερα από τους υπόλοιπους μεγάλους οίκους, ενώ η Scope έχει αφήσει καθαρότερα ανοιχτή την πόρτα για την επόμενη αναβάθμιση.
Το θετικό κλίμα ενισχύθηκε μέσα στον Αύγουστο από τον ιαπωνικό οίκο R&I, ο οποίος διατήρησε την Ελλάδα στο BBB αλλά αναβάθμισε τις προοπτικές σε θετικές. Πρόκειται για ακόμη ένα μήνυμα ότι το ενδιαφέρον των οίκων μετατοπίζεται πλέον από την επιστροφή στην επενδυτική βαθμίδα στο εάν η χώρα μπορεί να συνεχίσει την ανοδική πορεία μέσα στην επενδυτική κατηγορία.
Το «χαρτί» των 13 δισ. ευρώ
Το ισχυρότερο επιχείρημα που θα βρουν οι οίκοι στα ελληνικά βιβλία παραμένει το δημόσιο χρέος. Οι πρόωρες αποπληρωμές αναμένεται να φτάσουν φέτος περίπου τα 13 δισ. ευρώ, από 8,79 δισ. ευρώ που προβλέπονταν αρχικά. Σε αυτές περιλαμβάνονται 6,94 δισ. ευρώ από τα διμερή δάνεια του πρώτου μνημονίου, 2,5 δισ. από δάνεια του EFSF, μείωση των εντόκων κατά 1,2 δισ. ευρώ και πρόωρη εξόφληση ομολόγου 2,2 δισ. ευρώ που έληγε το 2027.
Η κυβέρνηση υπολογίζει πλέον ότι το δημόσιο χρέος θα πέσει από 146,1% του ΑΕΠ το 2025 στο 136,8% φέτος, μια υποχώρηση μεγαλύτερη των 9 ποσοστιαίων μονάδων μέσα σε έναν χρόνο.
Αυτό ακριβώς είναι ένα από τα μεγέθη που παρακολουθούν περισσότερο οι οίκοι. Η DBRS έχει συνδέσει ρητά μια ενδεχόμενη περαιτέρω αναβάθμιση με τη συνέχιση της ουσιαστικής αποκλιμάκωσης του χρέους, σε συνδυασμό με διατηρήσιμα πρωτογενή πλεονάσματα.
Η ΔΕΘ μπαίνει στην εξίσωση
Εδώ όμως αρχίζει το πραγματικά ενδιαφέρον μέρος της φθινοπωρινής αξιολόγησης, καθώς η κυβέρνηση πηγαίνει στη ΔΕΘ με την εκτίμηση για το πρωτογενές πλεόνασμα του 2026 να έχει αυξηθεί στο 3,2% του ΑΕΠ, από 2,8% προηγουμένως, και με τα δημόσια οικονομικά να εμφανίζουν καλύτερη εικόνα από εκείνη που είχε ενσωματωθεί στον αρχικό σχεδιασμό.
Η υπεραπόδοση δημιουργεί χώρο για τις νέες εξαγγελίες. Ταυτόχρονα δημιουργεί και το βασικό τεστ που θα παρακολουθήσουν οι οίκοι. Πόσο από αυτόν τον χώρο θα μετατραπεί σε μόνιμες μειώσεις φόρων και δαπάνες και εάν οι επιλογές αυτές είναι συμβατές με τη συνέχιση της αποκλιμάκωσης του χρέους.
Υπάρχει μάλιστα μια λεπτομέρεια που περιορίζει τον ενθουσιασμό γύρω από τα υψηλά ταμειακά πλεονάσματα. Στο πρώτο εξάμηνο το πρωτογενές αποτέλεσμα του κρατικού προϋπολογισμού εμφανίζεται στα 4,48 δισ. ευρώ, έναντι στόχου 1,95 δισ. ευρώ. Όταν όμως αφαιρεθούν ετεροχρονισμοί πληρωμών και έκτακτες εγγραφές, το ίδιο το υπουργείο Οικονομικών υπολογίζει ότι η πραγματική υπέρβαση έναντι του στόχου περιορίζεται στα 159 εκατ. ευρώ.
Η διάκριση έχει σημασία ενόψει ΔΕΘ. Δεν αποτελεί κάθε ευρώ ταμειακής υπεραπόδοσης διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο για νέες μόνιμες παρεμβάσεις.
Η οικονομία μετά το Ταμείο Ανάκαμψης
Υπάρχει όμως και ένα δεύτερο τεστ, το οποίο σταδιακά γίνεται σημαντικότερο, με το Ταμείο Ανάκαμψης να ολοκληρώνεται και μαζί του να κλείνει μια περίοδος κατά την οποία δεκάδες δισεκατομμύρια ευρωπαϊκών πόρων ενίσχυσαν επενδύσεις, ανάπτυξη και μεταρρυθμίσεις. Το επόμενο ερώτημα για τους οίκους δεν είναι μόνο πόσο θα αναπτυχθεί η Ελλάδα το 2026, αλλά τι ρυθμούς μπορεί να διατηρήσει όταν εξασθενήσει αυτή η έκτακτη χρηματοδοτική ώθηση.
Η Scope εκτιμούσε τον Μάρτιο ανάπτυξη περίπου 2,1% για το 2026, αλλά επιβράδυνση στο 1,7% το 2027 καθώς περιορίζεται η επίδραση των πόρων του RRF. Εδώ βρίσκεται ίσως και το σημαντικότερο μεσοπρόθεσμο στοίχημα, με την ελληνική οικονομία να καλείται να περάσει από μια ανάπτυξη που τροφοδοτείται σε σημαντικό βαθμό από ευρωπαϊκά κεφάλαια σε ένα μοντέλο που θα στηρίζεται περισσότερο στις ιδιωτικές επενδύσεις, στην παραγωγικότητα και στην αύξηση του δυνητικού ΑΕΠ.
Οι αδυναμίες που παραμένουν
Η θετική δημοσιονομική εικόνα δεν σημαίνει ότι εξαφανίστηκαν οι αδυναμίες που καταγράφουν σταθερά οι οίκοι. Η DBRS εξακολουθεί να επισημαίνει το μεγάλο έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών, το χαμηλότερο κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε σχέση με άλλες χώρες της Ευρωζώνης και τις υστερήσεις σε τομείς όπως η αποτελεσματικότητα του Δημοσίου, το κράτος δικαίου και ο έλεγχος της διαφθοράς. Παράλληλα, όσο η χώρα πλησιάζει προς τις επόμενες εκλογές, στις αξιολογήσεις αποκτά μεγαλύτερη σημασία και η διατήρηση της μεταρρυθμιστικής δυναμικής.
Στην εξίσωση προστίθεται το διεθνές περιβάλλον. Η γεωπολιτική ένταση και η ενέργεια μπορούν να επηρεάσουν πληθωρισμό, διαθέσιμο εισόδημα και ανάπτυξη, ενώ ένας ακόμη κίνδυνος αρχίζει να αποκτά σταθερή δημοσιονομική διάσταση. Οι πυρκαγιές, οι καύσωνες και συνολικά το κόστος της κλιματικής αλλαγής δημιουργούν αυξανόμενες ανάγκες για κρατικές δαπάνες και αποζημιώσεις.
Ο φθινοπωρινός κύκλος επομένως δεν είναι απλώς άλλη μία διαδικασία αξιολόγησης. Η επενδυτική βαθμίδα έχει ήδη κατακτηθεί. Το επόμενο βήμα απαιτεί αποδείξεις ότι η βελτίωση μπορεί να συνεχιστεί όταν τελειώσει το Ταμείο Ανάκαμψης, αυξηθούν οι πολιτικές πιέσεις και το διεθνές περιβάλλον παραμένει ασταθές.
Πηγή: ot.gr
