Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι το δήλωσε ξεκάθαρα. Εκλογές στην Ουκρανία, εν μέσω πολέμου, θα είναι το τσουνάμι που θα διαλύσει τη χώρα. Το ίδιο πιστεύουν και οι περισσότεροι Ουκρανοί, ακόμη και αυτοί που βγήκαν στους δρόμους για να διαμαρτυρηθούν για την απομάκρυνση του Μιχαΐλο Φεντόροφ.
Του δημοφιλούς υπουργού Άμυνας, που ήρθε σε σύγκρουση με τη στρατιωτική ηγεσία και ο Ζελένσκι υποχρεώθηκε να τον απολύσει.
Ωστόσο, στην Ουκρανία, στην πιο δύσκολη ίσως στιγμή του πολέμου, επικρατεί πολιτικό χάος. Και αυτό συνδέεται άμεσα με το σκάνδαλο διαφθοράς, στο οποίο εμπλέκονται άνθρωποι του στενού κύκλου του Ζελένσκι. Για τον ίδιο δεν έχει προκύψει κάτι, ωστόσο η πίεση στο πρόσωπό του αυξάνεται. Από τον Φεντόροφ, που δήλωσε ότι ο πρόεδρος «έχει ευθύνη να δώσει απαντήσεις». Και από τις εισαγγελικές αρχές κατά της διαφθοράς, που κάποιοι τους αποδίδουν «πολιτικά κίνητρα» πίσω από τις έρευνες.
Ουκρανία, ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι / Photo by Ukraine Presidential Press Service via ABACAPRESS.COM
Η διαφθορά ως κανόνας
Όπως επισημαίνει ο Economist, αυτό που προκάλεσε σοκ στην Ουκρανία μετά τη δημοσιοποίηση των ηχογραφήσεων από την εισαγγελία, δεν ήταν τόσο η απόδειξη ότι υπήρχε διαφθορά. Ήταν η γλώσσα που χρησιμοποιούσαν μεταξύ τους τα εμπλεκόμενα στελέχη της κυβέρνησης Ζελένσκι. Διότι αποδείκνυε την «κανονικοποίηση» της παράνομης δράσης.
Η αναπληρώτρια προσωπάρχης του Ζελένσκι, Ιρίνα Μούντρα, ακούγεται να λέει για κάποιο άγνωστο πρόσωπο: «Λέει ότι η καταπολέμηση της διαφθοράς είναι λάθος προσέγγιση». Ότι «πρέπει να συστηματοποιηθεί και να ελεγχθεί». Πως υπάρχει βιασύνη για υλοποίηση των παράνομων σχεδίων γιατί κάποιος «έχει στηλώσει τα ποδαράκια του». Αλλά και ότι οι τραπεζίτες «γίνονται χαριτωμένα γατάκια», μόλις μιλήσουν με κυβερνητικό στέλεχος.
Με άλλα λόγια, η διαφθορά είναι ο συνήθης τρόπος λειτουργίας, όχι το σπάνιο.
Τίποτα δεν είναι τυχαίο
Οι ηχογραφήσεις ήρθαν στο φως σχεδόν ταυτόχρονα με την έκκληση Φεντόροφ για εκλογές. Και λίγο πριν εγκριθεί από το κοινοβούλιο ο διάδοχός του στο υπουργείο Άμυνας, Γεβγένιου Χμάρα. Τυχαίο; Μάλλον όχι.
Κυβερνητικοί παράγοντες εκτιμούν ότι η αναμέτρηση είναι κάτι που θα έρθει πολύ σύντομα. Ακόμη και αν ο στρατιωτικός νόμος που έχει επιβληθεί στην Ουκρανία απαγορεύει τις εκλογές. Οι εξελίξεις είναι αυτές που θα το κρίνουν τελικά.
Η έρευνα για τη διαφθορά επικεντρώνεται σε δύο συνδεδεμένες επιχειρήσεις. Τις «Φόρεστ Γκαμπ» και «Φεμίδα». Μέλη του προεδρικού γραφείου φέρονται ότι διεξήγαγαν ένα σχέδιο ξεπλύματος χρήματος για να συγκεντρώσουν 3,4 εκατομμύρια δολάρια ως εγγύηση για τον Χέρμαν Χαλουσένκο. Πρόκειται για τον πρώην υπουργό Δικαιοσύνης που κατηγορήθηκε σε προηγούμενη υπόθεση κατά της διαφθοράς.
Οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι χάκαραν το κρατικό μητρώο στην Ουκρανία για να αναλάβουν την ιδιοκτησία αρκετών εταιρειών και στη συνέχεια τις χρησιμοποίησαν για να συγκεντρώσουν κεφάλαια. Ανώτερα στελέχη της Sense Bank, η οποία ανήκε στη Ρωσία, αλλά εθνικοποιήθηκε το 2023, απενεργοποίησαν το λογισμικό πρόληψης ξεπλύματος χρήματος. Έτσι επέτρεψαν την ολοκλήρωση των συναλλαγών, σύμφωνα με πηγές στην εθνική τράπεζα της Ουκρανίας.
Οι έρευνες των εισαγγελέων έδειξαν τον Κίριλο Μπουντάνοφ, επικεφαλής του προεδρικού γραφείου και άμεσο προϊστάμενο της Ιρίνα Μούντρα. Κανείς από τους δύο δεν φαίνεται να ωφελείται από την αποφυλάκιση του Χέρμαν Χαλουσένκο. Ίσα-ίσα που ο πρώην υπουργός Δικαιοσύνης έχει συγκρουστεί με την προεδρία. Και ευρισκόμενος στη φυλακή, υπήρχαν πληροφορίες ότι μπορεί να είναι έτοιμος να συνεργαστεί με τις αρχές.
Ο Μιχαΐλο Φεντόροφ / TT News Agency/Fredrik Sandberg/via REUTERS
Μια πανίσχυρη αρχή στην Ουκρανία
Οι αρχές καταπολέμησης της διαφθοράς στην Ουκρανία, η ερευνητές (NABU), οι εισαγγελείς (SAPO) και το ειδικό δικαστήριο (VAKS), έχουν εξελιχθεί σε ισχυρή ανεξάρτητη δομή.
Όταν τον Ιούλιο του 2025, ενώ είχαν ξεκινήσει έρευνα για στενούς συνεργάτες του ο Ζελένσκι επιχείρησε να τους ελέγξει, βρέθηκε μπροστά στην αντίδραση της κοινής γνώμης. Οι διαμαρτυρίες ανάγκασαν τον πρόεδρο της Ουκρανίας να υπαναχωρήσει.
Στο επίκεντρο της διαμάχης είναι ο Ολεξάντρ Κλιμένκο, ο διευθυντής της SAPO, που είναι γνωστός για την αμετακίνητη στάση του. Στις ηχογραφήσει, η Ιρίνα Μούντρα ακούγεται να λέει για τον Κλιμένκο: «Θα επιμείνει να επανεκλεγεί για δεύτερη θητεία. Επτά ακόμη χρόνια. Σας το λέω: θα μας γ@@@@@@ όλους».
Στην Ουκρανία υπάρχουν δύο ρεύματα, επισημαίνει ο Economist. Αυτοί που πιστεύουν ότι οι αρχές καταπολέμησης της διαφθοράς της χώρας εξισορροπούν την προεδρία του Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Το Κοινοβούλιο, το υπουργικό συμβούλιο και η αντιπολίτευση στην Ουκρανία είναι αδύναμα, και χρειάζεται έλεγχος.
Από την άλλη, όμως, κάποιοι ανησυχούν ότι αυτές οι αρχές έχουν γίνει κράτος εν κράτει. Και αν το αποφασίσουν, μπορούν να αποσταθεροποιήσουν την κυβέρνηση.
Κυβερνητικά στελέχη βασίζουν αυτή την κριτική στο γεγονός ότι δημοσιοποίησαν τις ηχογραφήσεις λίγο πριν από την ψηφοφορία για τον Χμάρα. Ακόμη και στελέχη κοντά στη NABU λένε ότι η υπηρεσία γίνεται ολοένα και πιο πολιτικοποιημένη. «Ο νόμος τούς έχει δώσει πρόσβαση στις πιο προσωπικές στιγμές της πολιτικής και της ζωής των ανθρώπων», λέει πρώην ερευνητής. «Αυτό υπάρχει κίνδυνος να γίνει πολιτικό όπλο», προσθέτει.
Και έρχεται χειμώνας…
Η πολιτική σύγκρουση αναμένεται να ενταθεί τις επόμενες εβδομάδες στην Ουκρανία. Ανώτερος κυβερνητικός αξιωματούχος σημειώνει στον Economist: «Μόλις μπούμε στον Οκτώβριο, θα πιάσει το κρύο και όλα θα πάνε στραβά ταυτόχρονα. Αρκετοί άνθρωποι με θέσεις εδώ είναι ηλίθιοι, και πολλοί άνθρωποι το καταλαβαίνουν αυτό».
Σύμφωνα με τον ίδιο αξιωματούχο, ο Ζελένσκι παραμένει αισιόδοξος, αλλά «έχει αρχίσει να καταλαβαίνει» ότι η κατάσταση επιδεινώνεται.
Τα δεδομένα, πέρα από την πολιτική σύγκρουση στην Ουκρανία είναι συγκεκριμένα. Η χώρα εισέρχεται στον πέμπτο χειμώνα πολέμου πολύ πιο ευάλωτη από ό,τι τα προηγούμενα χρόνια. Έχει λίγους πυραύλους αεράμυνας. Και αντιμετωπίζει σκληρή ρωσική κλιμάκωση επιθέσεων, με στόχο την καταστροφή υποδομών και πολιτικών επιχειρήσεων.
Πολλά λιμάνια έχουν κλείσει τη στιγμή που πρέπει να ξεκινήσει η εξαγωγή σιτηρών. Και αν η διπλωματία δεν βρει λύση, ώστε να ανοίξουν ξανά, η ζημιά στην οικονομία μπορεί να φτάσει τα 10-12 δισεκατομμύρια δολάρια. Σχεδόν στο 5% του ουκρανικού ΑΕΠ.
Η σύγκρουση με τον Φεντόροφ
Από την άλλη πλευρά, ο Ουκρανός πρόεδρος φαίνεται να καταλαβαίνει ότι ο Μιχαΐλο Φεντόροφ, πλέον συνιστά απειλή. Στις 22 Αυγούστου, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι αποκάλυψε έλλειμμα 27 δισεκατομμυρίων δολαρίων στον αμυντικό προϋπολογισμό ως αποτέλεσμα απροσδόκητων δαπανών. Κάποιοι το εξέλαβαν σαν καρφί για τον Φεντόροφ.
Ο Μιχαΐλο Φεντόροφ, μέχρι που απομακρύνθηκε, ήταν στενός συνεργάτης του Ζελένσκι. Πλέον είναι σαφές ότι έχει γίνει αντίπαλος. Και η προεδρία στην Ουκρανία τον υπολογίζει ως σοβαρή περίπτωση αντιπάλου. Οι παρεμβάσεις του, για τις εκλογές και τη διαφθορά, το αποδεικνύουν.
Από τις διαδηλώσεις διαμαρτυρίας μετά την απόλυση του Φεντόροφ / REUTERS/Anatolii Stepanov
Σύμφωνα με τον Economist, αδημοσίευτη δημοσκόπηση για το ενδεχόμενο προεδρικών εκλογών στην Ουκρανία, πριν από το βίντεο του Φεντόροφ με το οποίο ζητούσε εκλογές, ο πρώην υπουργός Άμυνας ήταν στην τρίτη θέση. Πρώτος ήταν ο Ζελένσκι με 21%, δεύτερος ο πρώην αρχιστράτηγος Βαλέρι Ζαλούζνι με 18%, τρίτος ο Φεντόροφ με 16%, και τέταρτος ο επικεφαλής του γραφείου του Ζελένσκι, Κίριλο Μπουντάνοφ.
Ακόμη και αν εκλογές, λόγω στρατιωτικού νόμου, δεν μπορούν να διεξαχθούν στην Ουκρανία, η τάση είναι σαφής.
Ένας αντίπαλος για τον Ζελένσκι
Ο Μιχαΐλο Φεντόροφ δεν έχει δηλώσει πρόθεση να είναι υποψήφιος. Ούτε το έχει αποκλείσει όμως. Κοντινοί του άνθρωποι λένε ότι σκοπεύει να μοιράσει τον χρόνο του μεταξύ πολιτικής και αμυντικών επιχειρήσεων. Και πως εξετάζει να δημιουργήσει ένα επενδυτικό ταμείο στον τομέα της άμυνας.
Από την άλλη πλευρά, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι φαίνεται ότι έχει μετανιώσει για την απομάκρυνσή του από την κυβέρνηση. Σε πρόσφατη συνέντευξη Τύπου είπε: «Ειλικρινά είχα, και έχω, μια πολύ θετική στάση απέναντι στον Μιχάιλο». Αλλά τώρα πιστεύει ο πρώην υπουργός του εμπλέκεται σε «λάθος πράγματα».
Βέβαια, με τα σκάνδαλα που έρχονται στο φως, και οι πολίτες στην Ουκρανία θα μπορούσαν να πουν το ίδιο για πολλούς πολιτικούς στη χώρα τους.
Πηγή: in.gr
