Μήπως αγνοείς ένα μοτίβο συμπεριφοράς που περιλαμβάνει συναισθηματική βία;
Το πιο δύσκολο κομμάτι της συναισθηματικής χειραγώγησης είναι ότι τις περισσότερες φορές δεν μοιάζει με χειραγώγηση. Μπορεί να μοιάζει με κάποιον που απλώς είχε μια δύσκολη μέρα, που είναι λίγο απόμακρος, που χρειάζεται τον χώρο του ή που ισχυρίζεται ότι απλώς είναι «ειλικρινής» και «θέλει το καλό σου».
Μέχρι όμως να αρχίσει να γίνεται αντιληπτό ως μοτίβο, είναι πιθανό να έχουν ήδη περάσει μήνες (ή και χρόνια) κατά τους οποίους προσπαθείς να δικαιολογήσεις τη συμπεριφορά.
Έρευνα που έχει μελετήσει τη συναισθηματική χειραγώγηση στις στενές σχέσεις δείχνει ότι πρόκειται για ένα φαινόμενο που δεν είναι καθόλου σπάνιο. Μάλιστα, μια σημαντική μελέτη κατέγραψε σχεδόν 1.000 παραδείγματα από την καθημερινή ζωή σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι επηρεάζουν σκόπιμα τα συναισθήματα των άλλων.
Οι ερευνητές ξεχώρισαν δύο βασικές κατηγορίες: την αρνητική ανατροφοδότηση, η οποία μπορεί να είναι δυσάρεστη αλλά τελικά βοηθά το άτομο που τη δέχεται, και τις στρατηγικές απόρριψης, οι οποίες χρησιμοποιούνται κυρίως προς όφελος εκείνου που τις εφαρμόζει. Αυτές είναι πέντε συμπεριφορές που αξίζει να προσέξεις.
Εγωιστική συμπεριφορά
Μούτρα, συνεχής εκνευρισμός, ειρωνεία και συγκαταβατικός τρόπος ομιλίας μπορεί να χρησιμοποιούνται όχι για να λυθεί ένα πρόβλημα, αλλά για να κάνεις εσύ τον άλλον να αισθανθεί καλύτερα.
Έτσι, σταδιακά, μπορεί να βρεθείς να θεωρείς ότι είσαι υπεύθυνος/η για τη διάθεσή του και να κάνεις αυτό που θέλει απλώς και μόνο για να σταματήσει η ένταση. Και κάπως έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: ο άλλος αποκτά αυτό που θέλει, ενώ εσύ αναλαμβάνεις να αποκαταστήσεις την ηρεμία.
Ασέβεια
Υπάρχει διαφορά ανάμεσα σε έναν άνθρωπο που γίνεται απότομος όταν είναι πιεσμένος και σε κάποιον που χρησιμοποιεί σκόπιμα την αγένεια για να πετύχει αυτό που θέλει.
Προσβολές, παράλογες απαιτήσεις, περιφρόνηση ή μια εσκεμμένα εχθρική στάση μπορεί να αποτελούν σημάδια χειριστικής συμπεριφοράς όταν εμφανίζονται συστηματικά και στοχευμένα.
Το «έτσι είναι ο χαρακτήρας του» είναι συχνά η εύκολη εξήγηση. Αν όμως η συμπεριφορά επαναλαμβάνεται κάθε φορά που θέλει να πετύχει κάτι από εσένα, ίσως αξίζει να αναρωτηθείς αν υπάρχει κάτι περισσότερο από έναν απλώς «δύσκολο χαρακτήρα».
Συνεχής κριτική
Η εποικοδομητική κριτική αφορά συνήθως κάτι που έκανες. Η χειριστική κριτική μπορεί να μετατρέψει την επίθεση σε κάτι πολύ πιο προσωπικό: αφορά το ποιος είσαι, την κρίση σου, τον χαρακτήρα σου ή ακόμη και την αξία σου ως άνθρωπος.
Όταν κάποιος ακούει διαρκώς ότι κάνει λάθος, ότι δεν καταλαβαίνει, ότι υπερβάλλει ή ότι δεν είναι αρκετά καλός, είναι πιθανό να αρχίσει σταδιακά να αμφιβάλλει για τον ίδιο του τον εαυτό.
Η παρατεταμένη έκθεση σε τέτοιου είδους ψυχολογική πίεση μπορεί να επηρεάσει την αυτοπεποίθηση και την εμπιστοσύνη που έχει κάποιος στη δική του κρίση. Το αποτέλεσμα είναι να αναρωτιέσαι διαρκώς: «Μήπως τελικά φταίω εγώ;»
Απόσυρση και σιωπή
Το να χρειάζεται κάποιος λίγο χρόνο για να ηρεμήσει είναι απολύτως φυσιολογικό. Η σιωπή όμως μπορεί να γίνει εργαλείο χειραγώγησης όταν χρησιμοποιείται ως τιμωρία. Το μοτίβο είναι χαρακτηριστικό: ο άλλος σταματά να μιλά, δεν απαντά στα μηνύματα ή σε αγνοεί μέχρι να νιώσεις τόσο άσχημα ώστε να υποχωρήσεις και να κάνεις αυτό που θέλει.
Αν κάποιος χρειάζεται πραγματικά χώρο, συνήθως θα το επικοινωνήσει και θα επιστρέψει στη συζήτηση όταν αισθανθεί καλύτερα. Αν όμως η σιωπή σταματά μόλις υποχωρήσεις, τότε ίσως δεν ζητούσε χώρο αλλά το να αλλάξεις εσύ.
Συγκρίσεις που σε μειώνουν
Το να μιλά κάποιος διαρκώς για τα επιτεύγματα, τις επιτυχίες ή τα προσόντα του με τρόπο που σε κάνει να αισθάνεσαι ανεπαρκής μπορεί επίσης να λειτουργεί χειριστικά.
Δεν πρόκειται απλώς για έναν άνθρωπο που είναι περήφανος για όσα έχει καταφέρει. Η διαφορά βρίσκεται στο αν δημιουργεί σκόπιμα μια σχέση σύγκρισης, στην οποία εκείνος βρίσκεται πάντα «πιο ψηλά» και εσύ αισθάνεσαι ότι δεν είσαι αρκετός/ή. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να δημιουργηθεί μια ανισορροπία στη σχέση: ο ένας αισθάνεται ανώτερος και ο άλλος συνεχώς ανεπαρκής.
Η διαφορά ανάμεσα στην κριτική και τη χειραγώγηση
Δεν είναι κάθε δυσάρεστη συμπεριφορά χειριστική. Οι άνθρωποι θυμώνουν, κάνουν λάθη, χρειάζονται χρόνο μόνοι τους και μερικές φορές λένε πράγματα που μετανιώνουν. Το σημαντικό είναι να κοιτάξεις το μοτίβο. Η εποικοδομητική κριτική, ακόμη κι όταν πονάει, έχει ως στόχο να οδηγήσει σε μια λύση. Η χειραγώγηση, αντίθετα, αφήνει συχνά τον άλλον να αισθάνεται όλο και χειρότερα, να αμφιβάλλει για τον εαυτό του και να αναρωτιέται τι έκανε λάθος.
Και όταν μια σχέση σε κάνει διαρκώς να αμφισβητείς την αξία, την κρίση ή την αντίληψή σου για την πραγματικότητα, αξίζει να σταματήσεις και να εξετάσεις τι πραγματικά συμβαίνει.
Πηγή: allyou.gr
