Νέα Επαγγελματικά Ταμεία: Παγίδα στη σύνταξη πριν τα 62

Του Κώστα Κατίκου

Παγίδα υπερφορολόγησης στην πρόωρη σύνταξη πριν από το 62ο έτος από τα νέα επαγγελματικά ταμεία κρύβεται στις διατάξεις του νομοσχεδίου για την επαγγελματική ασφάλιση που συζητείται στη Βουλή.

Παρότι το νομοσχέδιο έχει φορολογικά κίνητρα για την είσοδο περισσότερων ασφαλισμένων στην επαγγελματική ασφάλιση ως μια επιλογή συνταξιοδοτικής αποταμίευσης, εντούτοις η παγίδα φόρου που μπαίνει για όσους ζητήσουν να πάρουν το κεφάλαιό τους πριν από το 62ο έτος της ηλικίας τους μπορεί να αποθαρρύνει τη συμμετοχή νέων στα επαγγελματικά ταμεία.

Ειδικότερα, όπως προβλέπει το άρθρο 91, οι παροχές που καταβάλλονται εφάπαξ ή με τη μορφή περιοδικής παροχής από Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης, προαιρετικής ασφάλισης ή στο πλαίσιο Ομαδικών Ασφαλιστικών Προϊόντων Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης θα θεωρούνται εφεξής ως εισόδημα από μισθωτή εργασία και όταν οι παροχές αυτές ζητηθούν από τους ασφαλισμένους πριν κλείσουν το 62ο έτος (άρθρο 93) θα υπόκεινται σε φόρο εισοδήματος με βάση τους εκάστοτε φορολογικούς συντελεστές.

Αυτό σημαίνει ότι αν ένας ασφαλισμένος κάτω των 62 ετών ζητήσει στο μέλλον να πάρει τα χρήματα που επένδυσε σε κάποιο επαγγελματικό ταμείο, τότε θα φορολογηθεί με συντελεστή που σύμφωνα με την ισχύουσα κλίμακα φτάνει στο 44%. 

Σήμερα οι παροχές των επαγγελματικών ταμείων φορολογούνται μέχρι 20% ανάλογα με τη διάρκεια ασφάλισης. Με το νομοσχέδιο η φορολογία πέφτει στο 10% κατ’ ανώτατο όριο και συνδέεται με την ηλικία λήψης των παροχών που πρέπει να είναι μετά το 62ο έτος. Αν ο ασφαλισμένος ζητήσει να πάρει την παροχή πριν από το 62ο έτος, θα φορολογηθεί με υψηλότερους συντελεστές, καθώς όλο το ποσό που θα έχει σωρευτεί στον λογαριασμό του, δηλαδή οι εισφορές εργοδότη και εργαζομένου συν τους τόκους, θα θεωρείται εισόδημα και θα φορολογηθεί με συντελεστές που φτάνουν έως 44% για “εισόδημα” άνω των 60.000 ευρώ. 

Η επίμαχη διάταξη όπως και όλες οι υπόλοιπες ρυθμίσεις θα ισχύσουν για όσους ασφαλιστούν σε επαγγελματικά ταμεία από 1/1/2027.

Το νέο πλαίσιο διατηρεί την αυτοτελή φορολόγηση μόνο για όσους αρχίσουν να λαμβάνουν τη συνταξιοδοτική παροχή μετά τη συμπλήρωση του 62ου έτους. Για αυτούς προβλέπονται ευνοϊκοί συντελεστές, οι οποίοι κυμαίνονται από 2,5% έως 10%, ανάλογα με την ηλικία και τον τρόπο καταβολής της παροχής (περιοδική ή εφάπαξ).

Ένα δεύτερο σημείο που προκαλεί προβληματισμό αφορά τις μεταβατικές διατάξεις του νομοσχεδίου.

Σύμφωνα με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις, για τα ποσά που έχουν σωρευθεί μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2026 ο χρόνος ασφάλισης φαίνεται να “παγώνει” στη συγκεκριμένη ημερομηνία.

Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν ένας ασφαλισμένος παραμείνει στο ίδιο ΤΕΑ για αρκετά ακόμη χρόνια, για το κεφάλαιο που έχει ήδη δημιουργηθεί μέχρι το τέλος του 2026 δεν θα λαμβάνεται υπόψη ο πραγματικός συνολικός χρόνος συμμετοχής μέχρι την ημερομηνία εξόδου.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα εργαζομένου που έχει συμπληρώσει οκτώ έτη συμμετοχής μέχρι το τέλος του 2026 και τελικά αποχωρεί ύστερα από συνολικά δεκαοκτώ χρόνια ασφάλισης. Για μέρος της αποταμίευσής του ενδέχεται να φορολογηθεί σαν να είχε ασφαλιστεί μόνο για οκτώ χρόνια και όχι για δεκαοκτώ, γεγονός που οδηγεί σε δυσμενέστερη φορολογική μεταχείριση.

Οι φορείς της επαγγελματικής ασφάλισης έχουν προτείνει να διατηρηθεί η αυτοτελής και αναλογική φορολόγηση των παροχών που καταβάλλονται πριν από τα 62 έτη, με συντελεστές που θα λαμβάνουν υπόψη τη συνολική διάρκεια συμμετοχής του ασφαλισμένου.

Παράλληλα, ζητούν να προστατευθούν πλήρως τα κεφάλαια που έχουν ήδη σωρευθεί και να υπολογίζεται ο πραγματικός συνολικός χρόνος ασφάλισης μέχρι την ημερομηνία καταβολής της παροχής.

Παρά τις ενστάσεις για το φορολογικό καθεστώς, το νομοσχέδιο περιλαμβάνει και σημαντικές θετικές παρεμβάσεις.

Η πρώτη αφορά τη δημιουργία ανοιχτών Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης, μέσω των οποίων αποκτούν πρόσβαση στον δεύτερο πυλώνα ασφάλισης μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ελεύθεροι επαγγελματίες και εργαζόμενοι που μέχρι σήμερα ήταν ουσιαστικά αποκλεισμένοι.

Παράλληλα, εξομοιώνονται οι κανόνες λειτουργίας και εποπτείας των ΤΕΑ και των ΟΑΠΕΣ, ώστε να λειτουργούν με κοινό πλαίσιο.

Επιπλέον, διατηρούνται ισχυρά φορολογικά κίνητρα για τις εισφορές. Οι εισφορές εξακολουθούν να εκπίπτουν φορολογικά, ενώ αυξάνεται σημαντικά το ανώτατο όριο των εκπιπτόμενων ποσών, έως το 35% του εισοδήματος τόσο για τους μισθωτούς όσο και για τους ελεύθερους επαγγελματίες.

Σημαντική θεωρείται και η καθιέρωση της πλήρους φορητότητας των δικαιωμάτων, καθώς οι εργαζόμενοι θα μπορούν να μεταφέρουν ευκολότερα τα συνταξιοδοτικά τους δικαιώματα όταν αλλάζουν εργοδότη ή πρόγραμμα επαγγελματικής ασφάλισης.

Η παγίδα φόρου 44% με παραδείγματα

Η επιβάρυνση που κρύβει η πρόωρη έξοδος –πριν από το 62ο έτος– από τα νέα επαγγελματικά ταμεία φαίνεται στα δύο συγκριτικά παραδείγματα που παραθέτει το “Κ”: 

1. Ασφαλισμένος που θα ρευστοποιήσει στην ηλικία των 60 ετών κεφάλαιο 70.000 ευρώ που θα έχει τοποθετήσει σε κάποιο νέο επαγγελματικό ταμείο ή σε ομαδικό ασφαλιστικό πρόγραμμα, θα φτάσει να φορολογηθεί προοδευτικά με 39% έως τις 60.000 ευρώ και θα καταβάλει φόρο 16.700 ευρώ, ενώ για τις επιπλέον 10.000 ευρώ θα φορολογηθεί με 44%, ήτοι με επιπλέον φόρο 4.400 ευρώ και συνολικά με 21.100 ευρώ φόρο. Από τις 70.000 ευρώ θα πάρει 48.900 ευρώ.
2. Ασφαλισμένος που θα ρευστοποιήσει στην ηλικία των 65 ετών κεφάλαιο 70.000 ευρώ που θα έχει τοποθετήσει σε κάποιο νέο επαγγελματικό ταμείο ή σε ομαδικό ασφαλιστικό πρόγραμμα, θα φορολογηθεί αυτοτελώς και ευνοϊκότερα με τους νέους συντελεστές που προβλέπει το νομοσχέδιο και συγκεκριμένα με 10%, ήτοι με φόρο 7.000 ευρώ, και θα του μείνουν 63.000 ευρώ από τη συνταξιοδοτική του αποταμίευση.

Η σύγκριση ανάμεσα στα δύο παραδείγματα είναι καταλυτική και δείχνει ότι οι ασφαλισμένοι που θα σπεύσουν να επενδύσουν τις αποταμιεύσεις τους σε επαγγελματικά ταμεία, αν τύχει και χρειαστούν να πάρουν τα χρήματά τους πριν συμπληρώσουν το 62ο έτος, θα επιβαρυνθούν με συντελεστή έως 44% πληρώνοντας έξτρα φόρο 14.100 ευρώ.