Προχθές ήταν η τρίτη ημέρα που η Σοφία Μπλέκα βρέθηκε στη Σαλαμίνα, στις περιοχές που επλήγησαν από τις πρόσφατες καταστροφικές πυρκαγιές, ως αποτέλεσμα των οποίων έχασαν τη ζωή τους δύο ηλικιωμένοι άνθρωποι. Τόσο στα Περιστέρια, όσο και στα Σελήνια, οι κάτοικοι μετρούν τις πληγές που άφησαν πίσω τους οι φλόγες. Κάποιες από αυτές όμως είναι «αόρατες» και δεν μετριούνται με υλικούς όρους.
Η επόμενη ημέρα μπορεί να βρει ανθρώπους με ψυχικά ή κοινωνικά τραύματα, τα οποία σε ορισμένες περιπτώσεις αργούν να κλείσουν
Η κοινωνική λειτουργός του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού είναι εξειδικευμένη στις πρώτες βοήθειες ψυχικής υγείας. Γνωρίζει καλύτερα από τον καθένα ότι πέρα από τις υλικές καταστροφές που αφήνει πίσω της μια πυρκαγιά, η επόμενη ημέρα μπορεί να βρει ανθρώπους με ψυχικά ή κοινωνικά τραύματα, τα οποία σε ορισμένες περιπτώσεις αργούν να κλείσουν. «Το σημαντικό είναι αυτοί οι άνθρωποι να μη νιώσουν μόνοι», λέει στα «ΝΕΑ» μερικές ώρες αφού επέστρεψε από το πεδίο.
Υστερα από μια φυσική καταστροφή, τόσο όσοι επλήγησαν άμεσα όσο κι αυτοί που υπήρξαν αυτόπτες μάρτυρες των καταστροφών μπορεί να βιώσουν έντονο στρες, ανασφάλεια και αβεβαιότητα για το μέλλον. «Οι άνθρωποι αυτοί προσπαθούν να διαχειριστούν όσα συνέβησαν και να οργανώσουν τα επόμενα βήματά τους και την καθημερινότητά τους. Την επόμενη ημέρα είναι σημαντικό να νιώσουν το αίσθημα της ασφάλειας, ότι μπορούν να σταθούν και πάλι στα πόδια τους. Εμείς είμαστε εκεί, δίπλα τους, με οτιδήποτε χρειαστούν».
Η ανθεκτικότητα των πληγέντων
Για τους ανθρώπους που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή, αυτό που μένει είναι η ανθεκτικότητα των πληγέντων, κάτι που, όπως λέει και η κοινωνική λειτουργός του Ερυθρού Σταυρού, ήταν πολύ έντονο και στη Σαλαμίνα. «Σήμερα μας άνοιξαν τα σπίτια τους και μας είπαν ότι κανείς δεν μας έχει αγκαλιάσει όπως εσείς. Είναι αυτή η αμεσότητα, το “πώς μπορούμε να βοηθήσουμε”». Και βέβαια μια τόσο δύσκολη κατάσταση φέρνει και συσπείρωση και αλληλεγγύη στην τοπική κοινότητα. Οπως μεταφέρει η Σ. Μπλέκα, σίγουρα υπάρχει η κατάρρευση των ανθρώπων, αλλά αυτό που μένει τελικά είναι το αίσθημα της πληρότητας και της αποδοχής.
Ιδιαίτερα στα Περιστέρια – εκεί όπου έχασε τη ζωή του το ηλικιωμένο ζευγάρι – οι άνθρωποι του Ερυθρού Σταυρού είδαν «χαραγμένη» την απώλεια ανθρώπινων ζωών. «Οι κάτοικοι έβαζαν σε “δεύτερη μοίρα” τυχόν δικές τους υλικές απώλειες μπροστά στην απώλεια της ζωής των συνανθρώπων τους, τους οποίους οι περισσότεροι γνώριζαν ως μέλη τής εκεί κοινότητας», σημειώνει η ίδια.
Βασικό εργαλείο της ομάδας ψυχοκοινωνικής υποστήριξης του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού είναι οι λεγόμενες πρώτες βοήθειες ψυχικής υγείας. Οπως εξηγεί η κοινωνική λειτουργός και εκπαιδεύτρια, πρόκειται για ένα πρόγραμμα που υλοποιούν και το οποίο έχει ως στόχο την προσφορά μιας πρώτης συναισθηματικής υποστήριξης και την καθοδήγηση των πληγέντων στο τι μπορούν να κάνουν για να αποκτήσουν και πάλι τον έλεγχο του εαυτού τους. «Δεν είναι σε καμία περίπτωση ψυχοθεραπεία. Είναι η πρώτη άμεση ανθρώπινη επαφή που βοηθάει να αντιμετωπιστεί αυτό το σοκ», τονίζει και προσθέτει πως πολλές φορές αυτοί οι άνθρωποι έχουν απλώς ανάγκη να εξιστορήσουν όσα τους συνέβησαν για να τους ακούσει κάποιος ή για να τα ακούσουν και οι ίδιοι.
Η ομάδα κρούσης και το νοητό νήμα
Η Μπλέκα βρίσκεται στο πεδίο με τον Ερυθρό Σταυρό τα τελευταία περίπου τρία χρόνια, δηλαδή από τότε που η ομάδα κοινωνικής και ψυχολογικής υποστήριξης ξεκίνησε να είναι πιο ενεργή. Πέρα από τη Σαλαμίνα επιχείρησε στις πυρόπληκτες περιοχές του Πόρτο Γερμενού, στο Ρέθυμνο και αλλού. Η ομάδα του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού αποτελείται από περίπου έξι ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς και έναν οδηγό, ενώ συνεργάζεται στενά με τις κοινωνικές υπηρεσίες των κατά τόπους δήμων για να μπορέσει να προσφέρει τα μέγιστα στους πληγέντες της εκάστοτε φυσικής καταστροφής.
Από τη μέχρι τώρα εμπειρία της, αυτό που μεταφέρει είναι ότι υπάρχει ένα νοητό νήμα που συνδέει τις διάφορες τραγωδίες μεταξύ τους: η απώλεια. «Είτε είναι η απώλεια ενός ανθρώπου, ενός σπιτιού – ακόμα κι ενός απλού πράγματος, όπως ένα πορτοφόλι –, το βασικό συναίσθημα είναι το ίδιο. Οποιοσδήποτε άνθρωπος δεν πρέπει να μένει μόνος του σε μια τέτοια κατάσταση». Αυτό που θέλει να επισημάνει η κοινωνική λειτουργός είναι ότι πέρα από τις υλικές καταστροφές που αφήνει πίσω της μια πυρκαγιά υπάρχουν και τα ψυχολογικά τραύματα, τα οποία μπορεί να επιμείνουν – ειδικά στα παιδιά και τους ηλικιωμένους. «Οι ηλικιωμένοι είναι μια ομάδα που, αν για παράδειγμα καταστραφεί το σπίτι τους, θα είναι πολύ πιο δύσκολο να πιστέψει ότι υπάρχει ελπίδα για την επόμενη ημέρα».
Για τα παιδιά είναι ακόμα πιο δύσκολο γιατί μια τραυματική εμπειρία δεν αποκλείεται να τα ακολουθεί – να τους αφήσει ένα «αποτύπωμα» – για όλη την υπόλοιπη ζωή τους. «Μπορεί να μη βρεθούν ποτέ ξανά σε αυτή, την ίδια κατάσταση, αλλά το γεγονός έχει χαραχθεί μέσα στη μνήμη τους και σε οποιαδήποτε άλλη είδηση – ακόμα και αν δεν τα αφορά άμεσα – είναι πιθανό να τους έρθει αυτή η ανάμνηση και να ξανανιώσουν όλο αυτό που βίωσαν». Πρόκειται ουσιαστικά για ένα τραύμα το οποίο μένει ανοιχτό.
Πηγή: in.gr
