Για ακόμη μία φορά, οι κάτοικοι του Κιέβου αναζητούν καταφύγιο στους υπερπλήρεις σταθμούς του μετρό ή στα υπόγεια πάρκινγκ, προσπαθώντας να προστατευθούν από μια νέα νύχτα ρωσικών επιθέσεων.
Πάνω από την πόλη διεξάγεται ένα ολοένα πιο άνισο «κυνήγι»: η Ρωσία αυξάνει τη χρήση βαλλιστικών και υπερηχητικών πυραύλων, ενώ η Ουκρανία δυσκολεύεται πλέον να βρει τα απαραίτητα αναχαιτιστικά.
Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα σοβαρό για τους βαλλιστικούς πυραύλους, τους οποίους μπορούν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά κυρίως τα αμερικανικά συστήματα Patriot, σύμφωνα με το The Economist.
Όμως τα αποθέματα αναχαιτιστικών πυραύλων εξαντλούνται.
Η εικόνα στο Κίεβο αποτελεί έτσι σύμπτωμα ενός ευρύτερου προβλήματος που αφορά ολόκληρη τη Δύση: η πολεμική βιομηχανία δεν έχει την παραγωγική ικανότητα να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις ενός σύγχρονου πολέμου μεγάλης έντασης.
Οι ΗΠΑ έχουν αρχίσει να ανησυχούν για τα δικά τους αποθέματα
Η κρίση δεν αφορά μόνο την Ουκρανία. Οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους έχουν καταναλώσει τεράστιες ποσότητες αναχαιτιστικών πυραύλων κατά τη διάρκεια των πολεμικών επιχειρήσεων στη Μέση Ανατολή.
Το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών (CSIS) εκτιμά ότι το Πεντάγωνο έχει χρησιμοποιήσει σχεδόν τα δύο τρίτα των προπολεμικών αποθεμάτων του σε πυραύλους Patriot. Αυτό δημιουργεί ένα κρίσιμο ερώτημα: τι θα συνέβαινε αν οι ΗΠΑ αντιμετώπιζαν έναν πολύ μεγαλύτερο αντίπαλο, όπως η Κίνα;
Μελέτες που έχουν εκπονηθεί στην Ουάσινγκτον προειδοποιούν ότι σε μια σύγκρουση στον Ειρηνικό τα αμερικανικά αποθέματα αντιαεροπορικών πυραύλων θα μπορούσαν να εξαντληθούν μέσα σε λίγες ημέρες. Η προστασία βάσεων στην Ιαπωνία και το Γκουάμ θα γινόταν εξαιρετικά δύσκολη, την ώρα που οι κινεζικές πυραυλικές δυνατότητες μπορούν να απειλήσουν στόχους σε τεράστιες αποστάσεις.
Ένα όπλο που κοστίζει εκατομμύρια για να καταρρίψει ένα πολύ φθηνότερο βλήμα
Η βασική αντίφαση της σύγχρονης αεράμυνας είναι οικονομική. Οι επιτιθέμενοι μπορούν να χρησιμοποιούν σχετικά φθηνά drones και πυραύλους, αναγκάζοντας τον αμυνόμενο να απαντά με πολύ ακριβότερα όπλα.
Ένας αναχαιτιστής PAC-3 MSE κοστίζει περίπου 4-5 εκατομμύρια δολάρια. Αντίθετα, τα ιρανικά Shahed και άλλα μη επανδρωμένα αεροσκάφη κοστίζουν ένα κλάσμα αυτού του ποσού.
Η ανισορροπία γίνεται ακόμη μεγαλύτερη όταν για την αναχαίτιση ενός εισερχόμενου πυραύλου εκτοξεύονται δύο αναχαιτιστικά, ώστε να αυξηθούν οι πιθανότητες επιτυχίας.
Έτσι, ακόμη και όταν η αεράμυνα «κερδίζει» μια αναμέτρηση, μπορεί να χάνει οικονομικά και στρατηγικά. Ο αντίπαλος έχει τη δυνατότητα να αναπληρώνει ευκολότερα τα επιθετικά του όπλα από ό,τι ο αμυνόμενος τα πανάκριβα αναχαιτιστικά.
Η Ουκρανία από μεριάς της, έχει δημιουργήσει ένα πολυεπίπεδο σύστημα αεράμυνας, το οποίο έχει αποδειχθεί εξαιρετικά αποτελεσματικό απέναντι στα drones και σε μεγάλο μέρος των πυραύλων κρουζ.
Το πρόβλημα είναι οι βαλλιστικοί πύραυλοι Iskander-M και Kinzhal. Για την αντιμετώπισή τους, τα Patriot παραμένουν το σημαντικότερο διαθέσιμο όπλο.
Η επιδείνωση είναι εντυπωσιακή. Τον Μάρτιο, η Ουκρανία ανέφερε ότι κατάφερε να αναχαιτίσει περίπου το 70% των βαλλιστικών πυραύλων. Τον Ιούλιο το ποσοστό είχε υποχωρήσει στο 20%, ενώ τον Αύγουστο η κατάσταση έγινε ακόμη χειρότερη. Σε μία από τις επιθέσεις, στις 5 Αυγούστου, δεν αναχαιτίστηκε κανένας βαλλιστικός πύραυλος.
Με τον χειμώνα να πλησιάζει και τις ρωσικές επιθέσεις να εντείνονται, το Κίεβο έχει ζητήσει τουλάχιστον 300 συστήματα αναχαίτισης Patriot.
Ωστόσο, χώρες όπως η Γερμανία, η Ελλάδα, η Πολωνία και η Ισπανία, που εξακολουθούν να διαθέτουν σημαντικά αποθέματα, εμφανίζονται όλο και πιο απρόθυμες να αποδυναμώσουν τη δική τους άμυνα, υποστηρίζει ο Economist.
Η παραγωγή δεν μπορεί να ακολουθήσει τη ζήτηση
Η κατάσταση αποκαλύπτει ένα πρόβλημα που είχε δημιουργηθεί εδώ και δεκαετίες. Οι δυτικές αμυντικές βιομηχανίες εξακολουθούν να λειτουργούν σε μεγάλο βαθμό με ρυθμούς ειρηνικής περιόδου, παρά το γεγονός ότι οι σύγχρονες συγκρούσεις απαιτούν τεράστιες ποσότητες πυρομαχικών.
Οι κατασκευαστές έχουν συμφωνήσει να αυξήσουν την ετήσια παραγωγή PAC-3 από περίπου 600 σε 2.000 πυραύλους στις αρχές της δεκαετίας του 2030. Όμως η αύξηση αυτή απαιτεί χρόνο, επενδύσεις και νέες παραγωγικές εγκαταστάσεις. Το CSIS εκτιμά ότι τα αμερικανικά αποθέματα Patriot δεν θα έχουν επιστρέψει στα προπολεμικά επίπεδα πριν από το 2029.
Παράλληλα, η Ιαπωνία παράγει Patriot με άδεια, ενώ ευρωπαϊκές εταιρείες αναπτύσσουν δικές τους λύσεις. Το γαλλο-ιταλικό SAMP/T αποτελεί μία από τις σημαντικότερες εναλλακτικές, αλλά μέχρι σήμερα δεν έχει αποδείξει αποτελεσματικότητα αντίστοιχη των πιο προηγμένων Patriot.
Προς αναζήτηση λύσης, η ανάγκη για φθηνότερα όπλα έχει οδηγήσει σε νέα προγράμματα. Η ουκρανική εταιρεία Fire Point συμμετέχει στο πρόγραμμα Freyja, μαζί με ευρωπαϊκές εταιρείες, με στόχο την ανάπτυξη ενός αναχαιτιστικού που θα κοστίζει περίπου το ένα τέταρτο ενός PAC-3.
Την ίδια στιγμλη, η Lockheed Martin αναπτύσσει το PAC-3 ACE, γνωστό ως «Baby Patriot». Θα είναι μικρότερο και λιγότερο ικανό από το PAC-3 MSE, αλλά αναμένεται να κοστίζει περίπου το μισό και να μπορεί να μπει σε παραγωγή από το 2028.
Στο μεταξύ, η Ταϊβάν επενδύει στα δικά της συστήματα Sky Bow, ενώ οι ΗΠΑ και άλλες χώρες εξετάζουν ακόμη και όπλα λέιζερ.
Τα τελευταία, ωστόσο, παραμένουν κυρίως αποτελεσματικά απέναντι σε drones και δεν αποτελούν ακόμη λύση για τους βαλλιστικούς πυραύλους.
Πρώτος στόχος: Η πηγή
Υπάρχει, όμως, και μια διαφορετική προσέγγιση: αντί να προσπαθείς να καταρρίψεις κάθε πύραυλο, να καταστρέψεις τον εκτοξευτή του πριν προλάβει να πυροβολήσει.
Η λογική είναι απλή: ο φθηνότερος αναχαιτιστικός πύραυλος είναι εκείνος που δεν χρειάζεται ποτέ να εκτοξευθεί. Για τον λόγο αυτό, οι στρατιωτικοί σχεδιαστές δίνουν ολοένα μεγαλύτερη σημασία στην καταστροφή εργοστασίων, αποθηκών, κέντρων διοίκησης και κινητών εκτοξευτών.
Ωστόσο, και εδώ υπάρχουν περιορισμοί. Οι ΗΠΑ έχουν ήδη χρησιμοποιήσει σημαντικό μέρος των αποθεμάτων πυραύλων κρουζ Tomahawk, ενώ έχουν περιορίσει τις παραδόσεις τους σε συμμάχους.
Η Ουκρανία προσπαθεί να καλύψει το κενό με drones μεγάλης εμβέλειας και νέους πυραύλους, αλλά τα όπλα αυτά εξακολουθούν να είναι λιγότερο ισχυρά και πιο αργά από τα αμερικανικά συστήματα.
Το μεγάλο τεστ θα ήταν μια σύγκρουση με την Κίνα
Η σημερινή κρίση στην Ουκρανία λειτουργεί ως προειδοποίηση για μια πολύ μεγαλύτερη πιθανή σύγκρουση στον Ειρηνικό. Σε περίπτωση πολέμου με την Κίνα, οι αμερικανικές δυνάμεις θα αντιμετώπιζαν ένα τεράστιο οπλοστάσιο βαλλιστικών και πυραύλων κρουζ.
Το Heritage Foundation εκτιμά ότι για την αποτελεσματική άμυνα απέναντι στον κινεζικό Λαϊκό Απελευθερωτικό Στρατό θα απαιτούνταν πάνω από 19.000 αναχαιτιστικοί πύραυλοι Patriot, αριθμός πολλαπλάσιος των σημερινών αμερικανικών αποθεμάτων.
Η επιλογή να καταστραφούν οι κινεζικοί εκτοξευτές θα ήταν επίσης εξαιρετικά επικίνδυνη. Η επίθεση σε εγκαταστάσεις της κινεζικής πυραυλικής δύναμης θα μπορούσε να θεωρηθεί επίθεση και στις πυρηνικές δυνατότητες της χώρας, αυξάνοντας τον κίνδυνο ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης.
Μια κρίση που δεν λύνεται άμεσα
Η Δύση βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με μια δυσάρεστη πραγματικότητα: η τεχνολογική υπεροχή δεν αρκεί όταν τα αποθέματα είναι περιορισμένα και η παραγωγή δεν μπορεί να ακολουθήσει τον ρυθμό κατανάλωσης.
Η λύση θα απαιτήσει αύξηση της παραγωγής, ανάπτυξη φθηνότερων αναχαιτιστικών, καλύτερη προστασία και διασπορά των στρατιωτικών βάσεων, αλλά και μεγαλύτερη επένδυση σε επιθετικά όπλα που μπορούν να καταστρέφουν τους εκτοξευτές πριν χρησιμοποιήσουν τα πυρομαχικά τους.
Όλα αυτά, όμως, χρειάζονται χρόνο. Και στην Ουκρανία ο χρόνος πιέζει. Καθώς πλησιάζει ένας ακόμη δύσκολος χειμώνας, οι πολίτες του Κιέβου θα συνεχίσουν να κατεβαίνουν στα υπόγεια, ενώ η Ρωσία θα συνεχίζει να δοκιμάζει τα όρια της ουκρανικής αεράμυνας.
Η κρίση των Patriot δεν είναι μόνο ένα ουκρανικό πρόβλημα. Είναι μια προειδοποίηση για ολόκληρη τη Δύση: σε έναν κόσμο όπου οι πύραυλοι και τα drones γίνονται φθηνότερα, πολυπληθέστερα και πιο αποτελεσματικά, η δυνατότητα να παράγεις και να αναπληρώνεις γρήγορα τα αμυντικά σου όπλα μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμη.
Πηγή: in.gr
