Σε μια συντονισμένη και προσχεδιασμένη κίνηση πολιτικής, νομικής και επιχειρησιακής αμφισβήτησης του status quo στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο προχώρησε η Αγκυρα. Με δύο προεδρικά διατάγματα που φέρουν την υπογραφή του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και δημοσιεύθηκαν στην τουρκική Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, η Τουρκία ανακήρυξε δύο θαλάσσιες περιοχές ως «Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα».
Πρόκειται για μια πρωτοφανή σε έκταση πρόκληση, η οποία ενδύεται τον μανδύα της περιβαλλοντικής ευαισθησίας, αλλά στην πραγματικότητα αποτελεί την άμεση, επιθετική απάντηση της Αγκυρας στα καθ’ όλα νόμιμα και εντός ελληνικής κυριαρχίας θαλάσσια πάρκα που έχει εξαγγείλει η Αθήνα, με κυριότερο εκείνο των νότιων Κυκλάδων. Το ελληνικό ΥΠΕΞ αντέδρασε άμεσα, καταγγέλλοντας την Αγκυρα για «παράνομες ενέργειες».
Η Τουρκία, εφαρμόζοντας πιστά το αναθεωρητικό δόγμα της «γαλάζιας πατρίδας», επιχειρεί να δημιουργήσει ένα τετελεσμένο γεγονός (fait accompli). Χρησιμοποιεί διεθνείς ορολογίες περί βιοποικιλότητας για να εγκλωβίσει ελληνικά νησιά, να οικειοποιηθεί διεθνή ύδατα και να χαράξει αυθαίρετες ζώνες δικαιοδοσίας. Η κίνηση αυτή δεν αποτελεί απλώς μια διπλωματική αντίδραση, αλλά μια ευθεία αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας μας, όπως αυτά απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο και τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).
Πού αποσκοπεί η Άγκυρα
Η κίνηση αυτή της Αγκυρας δεν γεννήθηκε σε διπλωματικό κενό ούτε αποτελεί μια σπασμωδική απόφαση της στιγμής. Αντιθέτως, συνιστά τη δεύτερη και πιο επικίνδυνη φάση ενός μεθοδικού σχεδιασμού. Τα δύο «Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα» που θεσμοθετούνται σήμερα με προεδρική σφραγίδα, ταυτίζονται απόλυτα με τις περιοχές που η Τουρκία είχε παρουσιάσει στον περσινό Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό της (Marine Spatial Planning).
Οταν η Ευρωπαϊκή Ενωση ζήτησε από τα κράτη-μέλη της τη χάραξη θαλάσσιων χωροταξικών πλάνων, η Ελλάδα προχώρησε στη νόμιμη παρουσίαση των δικών της προστατευόμενων ζωνών. Η Αγκυρα, αντιδρώντας με τη στρατηγική του «κατόπτρου» (mirroring), σχεδίασε πέρυσι τον δικό της αυθαίρετο χωροταξικό χάρτη, οικειοποιούμενη τεράστιες ζώνες ελληνικής δικαιοδοσίας. Με τα σημερινά διατάγματα, η Τουρκία μετατρέπει εκείνες τις προκλητικές διεκδικήσεις σε εσωτερικό νόμο του κράτους. Προσπαθεί έτσι να προσδώσει νομική υπόσταση και κυβερνητική «νομιμοποίηση» σε αυθαίρετες γραμμές, με απώτερο σκοπό να επιβάλλει ερευνητικές, αλιευτικές και επιχειρησιακές απαγορεύσεις εις βάρος της Ελλάδας.
Τα δύο μεγάλα μέτωπα
Οι λεπτομέρειες των τουρκικών αποφάσεων, όπως αποκαλύπτονται από τα επίσημα έγγραφα και τους χάρτες, σοκάρουν με το μέγεθος της γεωγραφικής τους αυθαιρεσίας. Η Αγκυρα άνοιξε ταυτόχρονα δύο μεγάλα μέτωπα, κυκλώνοντας τις ελληνικές θάλασσες από τον βορρά μέχρι τον νότο.
Το πρώτο διάταγμα αφορά τη δημιουργία του «Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Βορείου Αιγαίου». Η περιοχή αυτή εκτείνεται σε συνολική επιφάνεια 1.742,14 τετραγωνικών χιλιομέτρων.
Ο χάρτης που συνοδεύει την απόφαση δείχνει ξεκάθαρα τον στρατηγικό στόχο της Αγκυρας. Το πάρκο περικλείει πλήρως το νησί της Ιμβρου. Από εκεί εκτείνεται δυτικά και βόρεια, καταλαμβάνοντας ζωτικό θαλάσσιο χώρο του Βορείου Αιγαίου.
Το όριο του πάρκου έχει καθοριστεί με απόλυτη γεωμετρική σπουδή μέσω 599 συγκεκριμένων σημείων συντεταγμένων. Με τον τρόπο αυτό, η Τουρκία αν και σέβεται τη νησίδα Ζουράφα ανατολικά της Σαμοθράκης, στήνει μια ιδιότυπη «περιβαλλοντική ασπίδα» στα στενά των Δαρδανελλίων. Παράλληλα, απλώνει τη δικαιοδοσία της σε διεθνή ύδατα που γειτνιάζουν άμεσα με τη Λήμνο και τη Σαμοθράκη περιλαμβάνοντας παράλληλα ελληνική υφαλοκρηπίδα και δυνητική ΑΟΖ. Η διοίκηση της περιοχής ανατέθηκε στις Περιφερειακές Διευθύνσεις Προστασίας της Φύσης (DKMP) του Τσανάκκαλε και της Ραιδεστού.
Η πραγματική βόμβα, ωστόσο, βρίσκεται στο δεύτερο διάταγμα. Η Αγκυρα ανακήρυξε το «Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Φετιγιέ-Κας». Εδώ δεν μιλάμε για μια περιοχή τοπικής εμβέλειας, αλλά για μια αχανή θαλάσσια ζώνη που αγγίζει το αδιανόητο μέγεθος των 21.708,03 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Αυτό το «πάρκο-μαμούθ» εκτείνεται μπροστά από τις ακτές των επαρχιών Μούγλων και Αττάλειας. Το εξωτερικό του όριο ορίζεται από έναν δαιδαλώδη πίνακα 1.975 σημείων συντεταγμένων.
Η Τουρκία οριοθετεί μια τεράστια περιοχή στην Ανατολική Μεσόγειο, η οποία εισχωρεί βαθιά μέσα στην ελληνική υφαλοκρηπίδα και την εν δυνάμει ελληνική ΑΟΖ. Στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα νομικό προηγούμενο άσκησης δικαιοδοσίας σε περιοχές που η Αγκυρα θεωρεί ότι της ανήκουν, γκριζάροντας τις θαλάσσιες ζώνες νότια του Καστελλόριζου το οποίο σχεδόν περικυκλώνει και ανατολικά της Ρόδου.
Κίνηση αντεκδίκησης
Η επιλογή του χρόνου και της μεθοδολογίας από την πλευρά της Τουρκίας δεν είναι τυχαία. Πρόκειται για μια ξεκάθαρη κίνηση αντεκδίκησης. Ερχεται ως άμεση απάντηση στις επίσημες ανακοινώσεις της ελληνικής κυβέρνησης για τη δημιουργία δύο μεγάλων θαλάσσιων πάρκων στις ελληνικές θάλασσες. Η ειδοποιός διαφορά, που η Αγκυρα προσπαθεί τεχνηέντως να αποκρύψει από τη διεθνή κοινότητα, έγκειται στη νομιμότητα. Τα ελληνικά θαλάσσια πάρκα είναι απολύτως νομότυπα. Σχεδιάστηκαν και υλοποιούνται με βάση αυστηρά επιστημονικά κριτήρια για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Το κυριότερο, αναπτύσσονται εντός της ελληνικής επικράτειας, εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων και εντός οριοθετημένων ζωνών, όπου η Ελλάδα ασκεί πλήρη κυριαρχία και κυρίαρχα δικαιώματα.
Οπως επισημαίνουν και στην Αθήνα, η ελληνική πρωτοβουλία που ενόχλησε την τουρκική ηγεσία είναι το Θαλάσσιο Πάρκο στις νότιες Κυκλάδες. Η Τουρκία, κατά τις ίδιες πηγές, αντέδρασε σπασμωδικά και επιθετικά στο πάρκο των νοτίων Κυκλάδων για δύο λόγους:
Γεωγραφική συνέχεια: Η παρουσία ενός οργανωμένου, διεθνώς αναγνωρισμένου ελληνικού θαλάσσιου πάρκου στην καρδιά του Αιγαίου ακυρώνει στην πράξη τις τουρκικές θεωρίες περί «απομονωμένων νησιών» που δεν έχουν δικαίωμα σε θαλάσσιες ζώνες.
Ασκηση κυριαρχίας: Η περιβαλλοντική επιτήρηση, η αστυνόμευση των αλιευτικών δραστηριοτήτων και η επιστημονική έρευνα που διεξάγει η Ελλάδα σε αυτές τις περιοχές αποτελούν την πιο ισχυρή, ειρηνική και νόμιμη επιβεβαίωση της ελληνικής εθνικής κυριαρχίας.
Μην μπορώντας να αμφισβητήσει τη διεθνή νομιμότητα των ελληνικών ενεργειών, η Τουρκία αποφάσισε να «απαντήσει» στο ίδιο πεδίο, αλλά με παράνομο τρόπο. Αντί να περιοριστεί στα δικά της χωρικά ύδατα, μετέτρεψε τον περσινό αυθαίρετο σχεδιασμό της σε «χάρτινα πάρκα» χιλιάδων χιλιομέτρων. Η χώρα που αρνείται πεισματικά να υπογράψει τη Διεθνή Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, η χώρα που απειλεί την Ελλάδα με πόλεμο (casus belli) αν ασκήσει το νόμιμο δικαίωμά της για επέκταση των χωρικών της υδάτων, εμφανίζεται ξαφνικά ως «προστάτιδα» των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.
Σύμφωνα με διπλωματικούς κύκλους στην Αθήνα, πίσω από τις βαρύγδουπες εκφράσεις των τουρκικών διαταγμάτων περί «προστασίας της βιοποικιλότητας» κρύβεται η ωμή προσπάθεια επιβολής συνδιαχείρισης στο Αιγαίο. Η Αγκυρα επιχειρεί να πετύχει μέσω των θαλάσσιων πάρκων αυτό που δεν μπορεί να πετύχει μέσω του Διεθνούς Δικαίου: α) Να εγκλωβίσει ελληνικά νησιά (Καστελλόριζο) μέσα σε ζώνες τουρκικής περιβαλλοντικής δικαιοδοσίας. β) Να εμποδίσει την Ελλάδα από το να ασκήσει τα δικά της αναπτυξιακά, αλιευτικά ή ενεργειακά δικαιώματα στις συγκεκριμένες περιοχές. γ) Να δημιουργήσει γκρίζες ζώνες εκεί όπου το Διεθνές Δίκαιο καθορίζει ξεκάθαρα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.
Η αντίδραση της Αθήνας
Από το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών η αντίδραση στη χθεσινή διπλή τουρκική πρόκληση ήταν άμεση, με την επισήμανση ότι πρόκειται για παράνομες ενέργειες.
«Στο μέτρο που τα εν λόγω πάρκα καταλαμβάνουν διεθνή ύδατα, η εγκαθίδρυσή τους είναι παράνομη, καθώς κανένα κράτος δεν έχει δικαίωμα, σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας, να προβαίνει μονομερώς στην εγκαθίδρυση θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών σε περιοχές εκτός εθνικής δικαιοδοσίας. Περαιτέρω, τα εν λόγω θαλάσσια πάρκα είναι παράνομα και στον βαθμό που εκτείνονται εντός ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Πρόκειται, συνεπώς, για ενέργεια, η οποία δεν παράγει κανένα απολύτως έννομο αποτέλεσμα τόσο ως προς τα διεθνή ύδατα, όσο και ως προς τα δικαιώματά μας στην ελληνική υφαλοκρηπίδα», τονίζεται στην σχετική ανακοίνωση.
«Η μονομερής θέσπιση από την Τουρκία “εθνικών” θαλάσσιων πάρκων και σε περιοχές εκτός δικαιοδοσίας της δεν μπορεί να δημιουργήσει τετελεσμένα, ούτε να επηρεάσει καθ’ οιονδήποτε τρόπο δικαιώματα που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο… Ενέργειες που επιχειρούν να δημιουργήσουν τετελεσμένα ή να επηρεάσουν μονομερώς το καθεστώς των θαλάσσιων ζωνών στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο παραβιάζουν το Διεθνές Δίκαιο, δεν συμβάλλουν στην εμπέδωση κλίματος καλής γειτονίας και υπονομεύουν σοβαρά τις προσπάθειες διατήρησης σχέσεων αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ των δύο χωρών», προσθέτει το ελληνικό ΥΠΕΞ, καταλήγοντας ότι η χώρα μας «θα συνεχίσει να ενεργεί με συνέπεια και αποφασιστικότητα για την προστασία των κυριαρχικών δικαιωμάτων της, τη διαφύλαξη των ελευθεριών της ανοικτής θάλασσας όπως αυτές προβλέπονται στο Δίκαιο της Θάλασσας, καθώς και για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο».
Πηγή: tanea.gr
