Ήταν τα «καταφύγια» για χιλιάδες ομοφυλόφιλους άνδρες μέχρι τη δεκαετία του 1980. Εκεί μπορούσαν 24 ώρες το 24ωρο να γνωρίζουν άλλους ανθρώπους και να κάνουν σεξ. Ήταν τα σημεία συνάντησης πολύ πριν έρθουν οι εφαρμογές γνωριμιών. Εδώ και 40 χρόνια όμως, οι σάουνες της Νέας Υόρκης με ειδικούς χώρους για σεξουαλικές επαφές, παραμένουν ουσιαστικά απαγορευμένες. Τώρα, μια ομάδα ομοφυλόφιλων πολιτειακών νομοθετών επιχειρεί να επαναφέρει αυτούς τους χώρους.
Πριν περίπου τέσσερις δεκαετίες, όταν η επιδημία του AIDS συγκλόνιζε τον κόσμο, οι αρχές της Νέας Υόρκης έκλεισαν τις σάουνες ενηλίκων και τα λουτρά, σε μια προσπάθεια να σταματήσουν την εξάπλωση της νόσου.
Σήμερα, τα δημόσια λουτρά και τα σπα είναι νόμιμα στη Νέα Υόρκη, όμως ο υγειονομικός κώδικας της πολιτείας απαγορεύει σε αυτές τις εγκαταστάσεις να διαθέτουν ειδικούς χώρους, όπως τα ιδιωτικά δωμάτια των λουτρών, «για τον σκοπό σεξουαλικών δραστηριοτήτων». «Τέτοιες εγκαταστάσεις συνιστούν απειλή για τη δημόσια υγεία».
Ωστόσο, οι διαγνώσεις HIV στη Νέα Υόρκη έχουν μειωθεί σημαντικά σε σχέση με την εποχή της κρίσης του AIDS.
Έτσι, όπως αναφέρει ρεπορτάζ των New York Times, κάποιοι Αμερικανοί πολιτειακοί νομοθέτες θα επιχειρήσουν με νομοσχέδιο να επαναφέρουν τους χώρους αυτούς, τους οποίους χαρακτηρίζουν ζωτικής σημασίας πολιτιστικούς χώρους.
«Είναι 2026, όχι 1986», δήλωσε ο Τόνι Σιμόν, εισηγητής του νομοσχεδίου και μέλος της Πολιτειακής Συνέλευσης της Νέας Υόρκης. «Έχουμε σύγχρονη ιατρική και ενημέρωση. Είναι γελοίο αυτό να είναι νόμιμο στη Φλόριντα, στο Τέξας, αλλά όχι στη Νέα Υόρκη». Μέσα στο 2026, η Μινεάπολη έγινε η πιο πρόσφατη πόλη που κατάργησε την απαγόρευση της σάουνας ενηλίκων, γεγονός που έδωσε ώθηση στην τρέχουσα πρόταση στη Νέα Υόρκη.
Τα Continental Baths, στο υπόγειο του ξενοδοχείου Ansonia, ήταν ίσως τα πιο δημοφιλή λουτρά ενηλίκων της εποχής τους στη Νέα Υόρκη, προσελκύοντας καλλιτέχνες όπως η Bette Midler (Πηγή: New York Times)
Ο πολιτειακός γερουσιαστής Έρικ Μπέτσερ, ο οποίος προωθεί το νομοσχέδιο στη Γερουσία, δήλωσε ότι η προτεινόμενη νομοθεσία θα απαιτούσε από το Πολιτειακό Υπουργείο Υγείας να γνωστοποιήσει κανόνες και κανονισμούς για τη δημιουργία ενός πλαισίου δημόσιας υγείας που θα διέπει τη χρήση και τη λειτουργία αυτών των χώρων, «κάτι που δεν υπάρχει σήμερα» στους χώρους που λειτουργούν παράνομα.
Οι αντιδράσεις
Παρόλα αυτά, η απόφαση για το κλείσιμο των λουτρών υπήρξε διχαστική. Υπενθυμίζεται ότι τη δεκαετία του 1980, ο τότε δήμαρχος Έντουαρντ Κος πίεσε για το κλείσιμό τους προκειμένου να ανακοπεί η εξάπλωση της νόσου.
Σήμερα, πολλοί αμφισβητούν την αναγκαιότητα να αλλάξει ο υγειονομικός κώδικας, υποστηρίζοντας ότι κάτι τέτοιο δεν εξυπηρετεί ούτε την υγεία ούτε την ηθική, σημειώνει το αμερικανικό δημοσίευμα.
«Για τους ίδιους λόγους που αντιτιθέμεθα στη νομιμοποίηση της πορνείας, θα αντιταχθούμε και σε αυτό», δήλωσε ο Ντένις Πάουστ, διευθυντής της Καθολικής Διάσκεψης της Πολιτείας της Νέας Υόρκης. «Συμβάλλει στην υποβάθμιση του δώρου της σεξουαλικότητας. Εκμεταλλεύεται τους ανθρώπους και αποτελεί σοβαρή απειλή για τη δημόσια υγεία και στις δύο περιπτώσεις», πρόσθεσε, επισημαίνοντας ότι ο HIV απέχει πολύ από το να είναι η μοναδική λοίμωξη που μπορεί να μεταδοθεί σεξουαλικά.
«Νομίζω ότι η κοινωνία τα έχει καταφέρει μια χαρά χωρίς δημόσια λουτρά στη Νέα Υόρκη», είπε.
Σημειώνεται ότι παρά την μείωση των διαγνώσεων HIV σε σχέση με τη δεκαετία του 1980, τα τελευταία χρόνια έχει σημειωθεί μικρή αύξηση, κυρίως σε γειτονιές χαμηλού εισοδήματος και μεταξύ μαύρων και Λατίνων ανδρών και γυναικών. Η πόλη κατέγραψε 1.791 νέα περιστατικά το 2024, αύξηση 5,4% σε σχέση με το 2023 και 12,7% σε σχέση με το 2022, όταν είχαν καταγραφεί 1.589 περιστατικά.
Οι υποστηρικτές της επαναλειτουργίας
Ωστόσο, υπάρχει ισχυρό ρεύμα υπέρ της επαναλειτουργίας. Ήδη τη δεκαετία του 1980, πολλοί υποστήριζαν ότι το κλείσιμο των λουτρών σήμαινε πως χανόταν η ευκαιρία να χρησιμοποιηθούν αυτοί οι χώροι για την παροχή μέσων προστασίας και ενημέρωσης σχετικά με το ασφαλές σεξ. Ο τότε επίτροπος Υγείας της πόλης, δρ Ντέιβιντ Σένσερ, είχε δηλώσει ότι η απαγόρευση θα συνέβαλλε «ελάχιστα, αν όχι καθόλου, στον έλεγχο του AIDS».
Σήμερα, οι υποστηρικτές του νομοσχεδίου λένε η δημιουργία ειδικών χώρων για τον σκοπό σεξουαλικών δραστηριοτήτων συνάδει με τις αρχές της μείωσης της βλάβης, οι οποίες δίνουν προτεραιότητα στην παροχή ασφαλών χώρων και μέσων προστασίας αντί στην απαγόρευση μιας συγκεκριμένης δραστηριότητας.
«Είναι δύσκολο να στηρίξει κανείς, με επιχειρήματα δημόσιας υγείας που ανάγονται σε 40 χρόνια πριν, την άποψη ότι αυτή η απαγόρευση πρέπει να εξακολουθεί να ισχύει», δήλωσε η δρ Τζέσικα Τζάστμαν, επιδημιολόγος στη Σχολή Δημόσιας Υγείας στο Πανεπιστήμιο του Κολούμπια, η οποία ειδικεύεται στις λοιμώδεις νόσους και στην πρόληψη του HIV.
Όπως είπε η δρ Τζάστμαν, όχι μόνο οι εξετάσεις και οι θεραπείες έχουν προοδεύσει σημαντικά έκτοτε, αλλά και η κυρίαρχη προσέγγιση της δημόσιας υγείας έχει εξελιχθεί ώστε να υιοθετεί τη μείωση της βλάβης. Οι συνέπειες των απαγορεύσεων πρέπει να σταθμίζονται σε σχέση με το κατά πόσον είναι πρακτικά εφικτή η εφαρμογή τους, συμπλήρωσε.
«Είναι καλύτερο να συναντάς τους ανθρώπους εκεί όπου βρίσκονται, να συνεργάζεσαι μαζί τους και να τους βοηθάς να κάνουν όσα περισσότερα βήματα μπορούν για να προστατευθούν», είπε.
Ο 76χρονος Άλεν Ροσκόφ, ηγετική φυσιογνωμία του κινήματος απελευθέρωσης των ομοφυλοφίλων, αναγνώρισε οι ομόφυλες οικογένειες έχουν αυξηθεί και η γκέι ζωή έχει ενταχθεί στην πολιτιστική κανονικότητα, ωστόσο, θεωρεί αυτούς τους χώρους απαραίτητους.
«Ένα μεγάλο μέρος της κοινότητάς μας είναι μονογαμικό, είναι παντρεμένοι και έχουν παιδιά», είπε ο Ροσκόφ. «Υπάρχει όμως και το άλλο κομμάτι της κοινότητας που εξακολουθεί να βγαίνει και εξακολουθεί να απολαμβάνει τη συντροφικότητα».
Ο Μάικλ Φάλκο, ο οποίος διευθύνει το Queer Nightlife Community Center, δήλωσε ότι το ενδεχόμενο νομιμοποίησης των λουτρών ενηλίκων τέθηκε επανειλημμένα σε πρόσφατη δημόσια συζήτηση με εργαζομένους και ιδιοκτήτες χώρων της νυχτερινής διασκέδασης.
Μια αυθόρμητη στιγμή ανάμεσα σε δύο άνδρες αποτυπώνεται στον διάδρομο δίπλα στο δωμάτιο 10 στα λουτρά Fair Oaks. Ο ένας φοράει στον καρπό του το κλειδί του δωματίου του, ενώ ο άλλος κρατά ένα χάρτινο ποτήρι, από αυτά που χρησιμοποιούνταν συνήθως για το παντς με LSD στα πάρτι. (Πηγή: Frank Melleno, The Fairoaks Baths, Σαν Φρανσίσκο, 1978 / Leslie-Lohman Museum of Gay and Lesbian Art)
«Νομίζω ότι ένα μέρος του προβλήματος που αντιμετωπίζουμε σήμερα είναι ότι τόσο μεγάλο μέρος της ανθρώπινης σύνδεσης -είτε πρόκειται για το σεξ είτε για τη γνωριμία με άλλους ανθρώπους- γίνεται μέσω εφαρμογών», είπε. Πρόσθεσε ότι η δυνατότητα των ανθρώπων να βρουν μια κοινότητα με έναν «πιο οργανικό, αναλογικό τρόπο» ήταν συναρπαστική.
Οι New York Times, υπογραμμίζουν και τα πολιτικά κίνητρα γύρω από την επαναφορά των χώρων αυτών. Δεδομένου ότι σε κάποια μέρη της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας βλέπουν να υποχωρούν τα μέτρα κατά των διακρίσεων, το προτεινόμενο νομοσχέδιο «στέλνει ένα θετικό μήνυμα στη ΛΟΑΤΚΙ κοινότητα σε μια εποχή που η Ουάσιγκτον λέει ακριβώς το αντίθετο», είπε ο πρόεδρος του Μανχάταν Brad Hoylman-Sigal.
Ο υποψήφιος των Ρεπουμπλικανών για κυβερνήτης της Νέας Υόρκης, Μπρους Μπλέικμαν, υποστηρίζει το μέτρο, αλλά «υπό την προϋπόθεση ότι οι εγκαταστάσεις είναι υγιεινές και καθαρές». Έτσι, «δεν έχω κανένα πρόβλημα με ενήλικες που συναινούν να κάνουν μπάνιο μαζί», δήλωσε.
Η ιστορία των καταφυγίων των γκέι
Τα λουτρά υπάρχουν από τη ρωμαϊκή εποχή, τόσο για λόγους υγιεινής όσο και ως χώροι κοινωνικής συναναστροφής. Πριν από την ευρεία διάδοση των εσωτερικών υδραυλικών εγκαταστάσεων, δημόσια και ιδιωτικά λουτρά υπήρχαν σε ολόκληρη τη Νέα Υόρκη και χρησιμοποιούνταν από όλους.
Καθώς, όμως, οι εσωτερικές υδραυλικές εγκαταστάσεις εξαπλώθηκαν, τα λουτρά άρχισαν να εξυπηρετούν έναν διαφορετικό σκοπό.
«Πριν οι ομοφυλόφιλοι αποκτήσουν νομική προστασία ή ασφαλείς χώρους συγκέντρωσης, τα λουτρά παρείχαν μεγαλύτερη ιδιωτικότητα και σωματική ασφάλεια σε σχέση με τις εναλλακτικές επιλογές, που ήταν οι δρόμοι, τα πάρκα, οι δημόσιες τουαλέτες και τα μπαρ», εξήγησε ο Ken Lustbader, συνιδρυτής του NYC LGBT Historic Sites Project.
Μέχρι τη δεκαετία του 1920, λουτρά όπως το Everard στην 28η Οδό είχαν αποκτήσει τη φήμη γκέι καταφυγίου και, μέχρι τη δεκαετία του 1960, η κουλτούρα των γκέι λουτρών είχε εδραιωθεί τόσο πολύ, ώστε οι επιχειρηματίες άρχισαν να διακρίνουν εμπορικές ευκαιρίες. Το 1968, τα πολυτελή Continental Baths άνοιξαν στο υπόγειο του ξενοδοχείου Ansonia στη Δυτική 73η Οδό, διαθέτοντας πισίνα, σάουνες, ντίσκο και καμπαρέ με πιάνο με ουρά, καθώς και πολλά ιδιωτικά δωμάτια.
«Ήμουν συνέχεια στα λουτρά», δήλωσε ο Ροσκόφ. Όπως είπε, τα λουτρά ήταν από τα πρώτα μέρη όπου οι άνδρες της γενιάς του και προηγούμενων γενεών ανακάλυψαν τον εαυτό τους και απέκτησαν την αίσθηση ότι ανήκουν σε μια κοινότητα.
«Φοβόμασταν, ζούσαμε κρυμμένοι», είπε. «Οι γονείς μας μάς αποκήρυσσαν και ξαφνικά είχαμε αυτόν τον συναρπαστικό χώρο για να ξεκινήσουμε μια νέα ζωή. Όλα ήταν υπέροχα μέχρι την κρίση του AIDS».
Οι καταστροφικές συνέπειες του HIV, ο οποίος έχει στοιχίσει τη ζωή σε περισσότερους από 100.000 ανθρώπους μόνο στη Νέα Υόρκη, εξακολουθούν να είναι αισθητές μέχρι σήμερα.
Το νωρίτερο, πάντως που θα μπορούσε να εξετάσει το νομοσχέδιο το νομοθετικό σώμα είναι το 2027, καθώς οι νομοθέτες ολοκλήρωσαν την ετήσια σύνοδό τους τον Ιούνιο. Δεν είναι σαφές εάν οι Δημοκρατικοί ηγέτες του νομοθετικού σώματος υποστηρίζουν την πρόταση, σημειώνουν οι New York Times.
Στη κεντρική φωτογραφία: Ένας γκέι άνδρας στα λουτρά Fair Oaks στα τέλη της δεκαετίας του 1970 (Πηγή: Frank Melleno, The Fairoaks Baths, Σαν Φρανσίσκο, 1978 / Leslie-Lohman Museum of Gay and Lesbian Art)
Πηγή: in.gr
