Σε κίνηση με σαφή γεωπολιτική διάσταση προχώρησε η Άγκυρα, καθώς με δύο προεδρικά διατάγματα που φέρουν την υπογραφή του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ανακηρύχθηκαν επίσημα δύο νέα “Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα”, ένα στην περιοχή Φετιγιέ–Κας και ένα στο Βόρειο Αιγαίο. Οι ζώνες συμπίπτουν με εκείνες που η Τουρκία είχε παρουσιάσει ήδη από το καλοκαίρι του 2025 και είχαν προκαλέσει την έντονη αντίδραση της Αθήνας, καθώς εκτείνονται και πέραν των τουρκικών χωρικών υδάτων.
Οι αποφάσεις 11626 και 11627 δημοσιεύθηκαν στην τουρκική Εφημερίδα της Κυβερνήσεως στις 16 Αυγούστου και αφορούν το “Θαλάσσιο Εθνικό Πάρκο Φετιγιέ–Κας” και το “Θαλάσσιο Εθνικό Πάρκο Βορείου Αιγαίου”.
Το Anadolu επιβεβαιώνει ότι η πρώτη προστατευόμενη θαλάσσια περιοχή βρίσκεται ανοικτά της Φετιγιέ, στην επαρχία Μούγλα, και του Κας, στην Αττάλεια, ενώ η δεύτερη αφορά περιοχή του Βορείου Αιγαίου.
Η ζώνη γύρω από το Καστελλόριζο
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η νότια ζώνη, καθώς ακολουθεί τη χάραξη που είχε δημοσιοποιήσει το 2025 το τουρκικό Εθνικό Κέντρο Έρευνας για το Δίκαιο της Θάλασσας του Πανεπιστημίου της Άγκυρας, DEHUKAM.
Στον συγκεκριμένο σχεδιασμό η προστατευόμενη περιοχή ξεκινά βορειοανατολικά της Ρόδου και εκτείνεται προς τον Κόλπο της Αττάλειας, χωρίς να λαμβάνει υπόψη στη χάραξή της την επήρεια του Καστελλόριζου. Ελληνικές πηγές είχαν επισημάνει από τότε ότι η ζώνη δημιουργεί στην πράξη έναν θαλάσσιο διάδρομο γύρω από το ελληνικό νησί.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η τουρκική χωροθέτηση δεν περιορίζεται στα έξι ναυτικά μίλια της τουρκικής αιγιαλίτιδας ζώνης. Η Αθήνα είχε χαρακτηρίσει ήδη από τον Αύγουστο του 2025 τις συγκεκριμένες ζώνες ως περιοχές “πέραν των τουρκικών χωρικών υδάτων και σε μη οριοθετημένες θαλάσσιες περιοχές”.
Κατά συνέπεια, το ζήτημα δεν αφορά απλώς την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος, αλλά αγγίζει ευθέως τις διαφορετικές αντιλήψεις Αθήνας και Άγκυρας για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το δεύτερο πάρκο ανάμεσα σε Λήμνο και Σαμοθράκη
Ανάλογη είναι η εικόνα στο Βόρειο Αιγαίο.
Η τουρκική ζώνη βρίσκεται δυτικά της Ίμβρου και της Τενέδου και εκτείνεται γεωγραφικά στην περιοχή ανάμεσα στη Σαμοθράκη και τη Λήμνο, κοντά στις ακτές των επαρχιών Τσανάκκαλε και Ραιδεστού.
Και σε αυτή την περίπτωση, οι χάρτες που είχαν παρουσιαστεί από την Τουρκία το 2025 έδειχναν ότι η προστατευόμενη περιοχή επεκτείνεται πέρα από την τουρκική αιγιαλίτιδα ζώνη. Η ελληνική κυβέρνηση είχε τότε καταγγείλει την τουρκική κίνηση ως “απαράδεκτη, μονομερή και παράνομη”, υποστηρίζοντας ότι δεν παράγει έννομα αποτελέσματα σε βάρος των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Η Άγκυρα μιλά για προστασία και “θαλάσσια δικαιώματα”
Η τουρκική πλευρά παρουσιάζει επισήμως τις δύο περιοχές ως περιβαλλοντική πρωτοβουλία για την προστασία της θαλάσσιας βιοποικιλότητας.
Παράλληλα, όμως, ο φιλοκυβερνητικός τουρκικός Τύπος δεν κρύβει τη γεωπολιτική διάσταση. Η Daily Sabah γράφει ότι τα δύο προεδρικά διατάγματα “επαναβεβαιώνουν τα θαλάσσια δικαιώματα της Τουρκίας στο Αιγαίο” και εντάσσει την απόφαση στη στρατηγική της “Γαλάζιας Πατρίδας”.
Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, η Άγκυρα θεωρεί ότι τα θαλάσσια πάρκα δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως μέσο έμμεσης μεταβολής της υφιστάμενης κατάστασης στις περιοχές όπου δεν υπάρχει συμφωνημένη οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.
Απάντηση στα ελληνικά θαλάσσια πάρκα
Η χρονική ακολουθία δεν είναι τυχαία.
Στις 21 Ιουλίου 2025, η Ελλάδα παρουσίασε τα όρια των δύο Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων στο Ιόνιο και στο Νότιο Αιγαίο. Το πάρκο του Αιγαίου καλύπτει περίπου 9.500 τετραγωνικά χιλιόμετρα γύρω από τις νότιες Κυκλάδες, ενώ η Αθήνα είχε διευκρινίσει ότι η χάραξή του βρίσκεται εντός ελληνικών χωρικών υδάτων.
Η Τουρκία είχε αντιδράσει αμέσως, κατηγορώντας την Ελλάδα ότι “εκμεταλλεύεται” περιβαλλοντικά ζητήματα προκειμένου να δημιουργήσει τετελεσμένα στο Αιγαίο και είχε προαναγγείλει ότι θα ανακοινώσει δικά της σχέδια θαλάσσιας προστασίας.
Λίγες ημέρες αργότερα, στις αρχές Αυγούστου 2025, δημοσιοποιήθηκαν οι τουρκικοί χάρτες για τις δύο περιοχές. Έναν χρόνο μετά, η Άγκυρα πέρασε από τον σχεδιασμό στην επίσημη θεσμοθέτησή τους με προεδρικά διατάγματα.
Η απόφαση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς εντάσσεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Τουρκία επαναφέρει συστηματικά στο δημόσιο λόγο ζητήματα θαλάσσιας δικαιοδοσίας, τη θεωρία της “Γαλάζιας Πατρίδας” και τις πάγιες διεκδικήσεις της στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Η Daily Sabah συνδέει μάλιστα τις νέες ζώνες με την ευρύτερη προσπάθεια της Άγκυρας να θεσμοθετήσει ένα συνολικό πλαίσιο για τα λεγόμενα “θαλάσσια δικαιώματά” της.
ΥΠΕΞ: Μονομερείς ενέργειες δεν δημιουργούν τετελεσμένα
Σε ανακοίνωση του το υπουργείο Εξωτερικών υπογραμμίζει ότι “Η μονομερής θέσπιση από την Τουρκία ‘εθνικών’ θαλάσσιων πάρκων και σε περιοχές εκτός δικαιοδοσίας της δεν μπορεί να δημιουργήσει τετελεσμένα, ούτε να επηρεάσει καθ’ οιονδήποτε τρόπο δικαιώματα που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο”.
Αναλυτικά, αναφέρει: Με Προεδρικές Αποφάσεις της 15ης Αυγούστου που δημοσιεύθηκαν σήμερα στην τουρκική Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, η Τουρκία ανακήρυξε δύο “εθνικά θαλάσσια πάρκα” στο ΒΑ Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, τα οποία εκτείνονται και πέραν των τουρκικών χωρικών υδάτων.
Στο μέτρο που τα εν λόγω πάρκα καταλαμβάνουν διεθνή ύδατα, η εγκαθίδρυσή τους είναι παράνομη, καθώς κανένα Κράτος δεν έχει δικαίωμα, σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας, να προβαίνει μονομερώς στην εγκαθίδρυση θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών σε περιοχές εκτός εθνικής δικαιοδοσίας. Περαιτέρω, τα εν λόγω θαλάσσια πάρκα είναι παράνομα και στο βαθμό που εκτείνονται εντός ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Πρόκειται, συνεπώς, για ενέργεια, η οποία δεν παράγει κανένα απολύτως έννομο αποτέλεσμα τόσο ως προς τα διεθνή ύδατα, όσο και ως προς τα δικαιώματά μας στην ελληνική υφαλοκρηπίδα.
Η μονομερής θέσπιση από την Τουρκία “εθνικών” θαλάσσιων πάρκων και σε περιοχές εκτός δικαιοδοσίας της δεν μπορεί να δημιουργήσει τετελεσμένα, ούτε να επηρεάσει καθ’ οιονδήποτε τρόπο δικαιώματα που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο.
Σχετικά υπενθυμίζεται ότι η χώρα μας έλαβε την πρωτοβουλία θέσπισης Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων στο Ιόνιο και στο Αιγαίο Πέλαγος, σε πλήρη συμμόρφωση με το Δίκαιο της Θάλασσας και αποκλειστικά εντός ελληνικών χωρικών υδάτων.
Ενέργειες που επιχειρούν να δημιουργήσουν τετελεσμένα ή να επηρεάσουν μονομερώς το καθεστώς των θαλάσσιων ζωνών στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο παραβιάζουν το Διεθνές Δίκαιο, δεν συμβάλλουν στην εμπέδωση κλίματος καλής γειτονίας και υπονομεύουν σοβαρά τις προσπάθειες διατήρησης σχέσεων αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ των δύο χωρών.
Η Ελλάδα θα συνεχίσει να ενεργεί με συνέπεια και αποφασιστικότητα για την προστασία των κυριαρχικών δικαιωμάτων της, τη διαφύλαξη των ελευθεριών της ανοικτής θάλασσας όπως αυτές προβλέπονται στο Δίκαιο της Θάλασσας, καθώς και για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο.”
Π.K.
Πηγή: capital.gr
