Αντιμέτωπη με τη σοβαρότερη οικονομική κρίση των τελευταίων ετών φέρεται να βρίσκεται η Χεζμπολάχ, καθώς Ουάσιγκτον και Τελ Αβίβ διεξάγουν εναντίον της έναν αδυσώπητο πόλεμο, προκειμένου να την καταστήσουν στην πραγματικότητα μη λειτουργική. Ποιες είναι οι μέθοδοι αυτές και πόσο αποτελεσματικές είναι;
Ενώ οι πόλεμοι με τη Χαμάς στη Γάζα και με το Ιράν έχουν προσελκύσει την παγκόσμια προσοχή, η οικονομική πίεση στη Χεζμπολάχ αποτελεί ένα πιο αθόρυβο μέτωπο σε μια εκστρατεία της Ουάσιγκτον και του Ισραήλ που αποσκοπεί στο να υπονομεύσει την ικανότητα της Τεχεράνης να προβάλλει ισχύ μέσω των πληρεξουσίων της.
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ εκτιμούσε ότι πριν τον πόλεμο, η Χεζμπολάχ λάμβανε 700 εκ. δολ. από το Ιράν ετησίως, καλύπτοντας το μεγαλύτερο μέρος του ετήσιου προϋπολογισμού, ο οποίος ανέρχεται σε ένα δισ. δολ.
Σύμφωνα, όμως με ρεπορτάζ των The New York Times, η οργάνωση δυσκολεύεται πλέον να χρηματοδοτήσει το εκτεταμένο δίκτυο κοινωνικής πρόνοιας που διαθέτει, το οποίο εδώ και χρόνια αποτελεί θεμέλιο της υποστήριξής της σιιτικής μουσουλμανικής βάσης της.
Ήδη από τον Μάιο του 2026 ο επικεφαλής εκπρόσωπος της Χεζμπολάχ, Γιουσέφ αλ-Ζέιν, είχε δηλώσει ότι η οργάνωση είχε κόψει τις αποζημιώσεις που είχε υποσχεθεί στους υποστηρικτές της, καθώς δυσκολεύεται να καλύψει τις ανάγκες εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων που εκτοπίστηκαν εξαιτίας του πολέμου.
Μπορεί το Ιράν να έχει αυξήσει την οικονομική υποστήριξή του τον τελευταίο χρόνο, αλλά σύμφωνα με το δημοσίευμα, τα χρήματα εξακολουθούν να μην επαρκούν για να καλύψουν τις σημαντικές δαπάνες της Χεζμπολάχ που σχετίζονται με τον πόλεμο.
«Η κλίμακα των απαιτήσεων της μάχης και ο εκτοπισμός έχουν επιβαρύνει σημαντικά τη Χεζμπολάχ», δήλωσε ο αλ-Ζέιν. Ως αποτέλεσμα, «οι πόροι διαχειρίζονται με βάση τις προτεραιότητες», πρόσθεσε. «Αναμφίβολα υπάρχει πίεση, αλλά η Χεζμπολάχ είναι σε θέση να την ξεπεράσει».
Με ποιους τρόπους πιέζουν αμείλικτα την οργάνωση οι Αμερικανοί και Ισραηλινοί, σύμφωνα με το αμερικανικό δημοσίευμα που βασίζεται σε συνεντεύξεις με Λιβανέζους, Αμερικανούς και Ισραηλινούς αξιωματούχους, καθώς και ανθρώπους μέσα από τη Χεζμπολάχ;
Τέρμα η οδός μέσω Συρίας
Η καταστολή των οικονομικών δικτύων της Χεζμπολάχ άρχισε ουσιαστικά στα τέλη του 2024, σύμφωνα με τους New York Times, με μια ευνοϊκή συγκυρία για Ουάσιγκτον και Τελ Αβίβ.
Λίγο μετά την κατάπαυση του πυρός, με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ, η οποία σταμάτησε τον πόλεμο Ισραήλ-Χεζμπολάχ, η αιφνίδια πτώση του καθεστώτος του Μπασάρ αλ-Άσαντ στη Συρία άφησε την οργάνωση πιο απομονωμένη από ποτέ από την Τεχεράνη.
Η Χεζμπολάχ είχε χάσει μια κρίσιμη οδό λαθρεμπορίου ακριβώς τη στιγμή που χρειαζόταν χρήματα για να ανοικοδομήσει και να διατηρήσει τις δραστηριότητές της.
Επί δεκαετίες, η Χεζμπολάχ επέβλεπε ένα σύστημα που έτρεφε, στέγαζε και πλήρωνε τους πιστούς οπαδούς της. Δημιούργησε ένα δίκτυο ΜΜΕ, ίδρυσε νοσοκομεία και σχολεία, αντλούσε έσοδα από πρατήρια καυσίμων και φαρμακευτικές εταιρείες και, με την οικονομική υποστήριξη του Ιράν, συγκέντρωσε ένα οπλοστάσιο ισχυρότερο από εκείνο του ίδιου του στρατού του Λιβάνου.
Όταν, όμως, η χερσαία οδός μέσω Συρίας προς τον Λίβανο ουσιαστικά αποκόπηκε, το Ιράν έσπευσε να βρει άλλους τρόπους χρηματοδότησης της οργάνωσης, σύμφωνα με Αμερικανούς και Ισραηλινούς αξιωματούχους και ανθρώπους που γνωρίζουν τα οικονομικά της Χεζμπολάχ.
Μέσω αεροδρομίου Βηρυτού
Το Ιράν στράφηκε στο αεροδρόμιο της Βηρυτού, το οποίο επί χρόνια λειτουργούσε ουσιαστικά υπό τον έλεγχο της Χεζμπολάχ και χρησιμοποιούνταν για την παραλαβή ιρανικής χρηματοδότησης και όπλων, σύμφωνα τους New York Times. Όμως Αμερικανοί και Ισραηλινοί αξιωματούχοι είχαν εντοπίσει αυτή την οδό.
Στις αρχές του 2025, το Τελ Αβίβ προειδοποίησε τη Βηρυτό μέσω Αμερικανών, ότι το Ιράν έστελνε στη Χεζμπολάχ βαλίτσες με δολάρια μέσω πτήσεων προς τη Βηρυτό, με αποτέλεσμα οι αρχές της χώρας να αναστείλουν έκτοτε όλες τις πτήσεις από το Ιράν.
Υπάλληλοι του αεροδρομίου που συνδέονταν με τη Χεζμπολάχ απομακρύνθηκαν επίσης από τις θέσεις τους και οι λιβανέζικες αρχές τοποθέτησαν αξιωματικούς ασφαλείας που εργάζονται σε συντονισμό με Αμερικανούς αξιωματούχους.
Στο μικροσκόπιο η Κεντρική Τράπεζα
Στη συνέχεια, η Ουάσιγκτον έστρεψε την προσοχή της στην κεντρική τράπεζα του Λιβάνου, έναν αδιαφανή θεσμό που επί χρόνια λειτουργούσε με ελάχιστο έλεγχο, όπως αναφέρει το ξένο δημοσίευμα.
Η οικονομία του Λιβάνου βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στα μετρητά, κάτι που, σύμφωνα με το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ, η Χεζμπολάχ έχει εκμεταλλευτεί για να ξεπλένει παράνομα κεφάλαια και να διοχετεύει χρήματα από το Ιράν.
Ο νέος διοικητής της Τράπεζας –που φαίνεται να προωθήθηκε από την Ουάσιγκτον- Καρίμ Σουάιντ, κινήθηκε ταχύτατα και απέλυσε ανώτερα στελέχη της τράπεζας που θεωρούνταν ύποπτα για σχέσεις με την οργάνωση. Διέταξε μάλιστα να ερευνηθεί το γραφείο του για συσκευές υποκλοπής και αρνήθηκε να χρησιμοποιήσει υπολογιστές που του παρείχε η τράπεζα λόγω φόβων παρακολούθησης.
Με τον νέο διοικητή η κεντρική τράπεζα ξεκίνησε έρευνα για τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών μεταφοράς χρημάτων της χώρας και για την υποψία ότι χρησιμοποιούνταν από τη Χεζμπολάχ για τη διακίνηση κεφαλαίων. Από τότε που άρχισε η έρευνα, οι λιβανέζικες αρχές έχουν αυστηροποιήσει την εποπτεία των μεταφορών χρημάτων.
«Η Χεζμπολάχ ήταν σε θέση να παράγει συνεχώς σημαντικά χρηματικά ποσά μέσω της κατάχρησης αυτών των δικτύων», δήλωσε ο Μπράιαν Ε. Νέλσον, πρώην υψηλόβαθμος αξιωματούχος του Υπουργείου Οικονομικών.
Το γραφείο Τύπου της Χεζμπολάχ χαρακτήρισε τους ισχυρισμούς ότι η οργάνωση είχε εκμεταλλευτεί την οικονομία μετρητών του Λιβάνου «ψευδείς και εντελώς αβάσιμους».
Έλεγχος στις διαδρομές του χρήματος
Καθώς οι μεγάλες επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών μεταφοράς χρημάτων τέθηκαν υπό αυστηρότερο έλεγχο, η Χεζμπολάχ συνέχισε να βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε ένα λιγότερο ρυθμιζόμενο δίκτυο ανταλλαγής συναλλάγματος, το οποίο εξελίχθηκε γρήγορα στον κύριο δίαυλο μέσω του οποίου το Ιράν χρηματοδοτεί την οργάνωση.
Τα κεφάλαια μεταφέρονται από το Ιράν μέσω των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, της Τουρκίας και του Ιράκ χρησιμοποιώντας το hawala, ένα άτυπο σύστημα μεταφορών από μεσάζοντα σε μεσάζοντα, χωρίς τα ίδια τα μετρητά να χρειάζεται κατ’ ανάγκη να διασχίσουν σύνορα, δήλωσαν τα δύο αυτά πρόσωπα.
Όταν το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ επέβαλε κυρώσεις σε Λιβανέζους που δραστηριοποιούνταν στην ανταλλαγή και διακίνηση συναλλάγματος τον Νοέμβριο 2025, ανέφερε ότι το Ιράν είχε ήδη διοχετεύσει περίπου 1 δισ. δολ. στη Χεζμπολάχ εκείνο το έτος, σε μεγάλο βαθμό μέσω της μεθόδου hawala.
Στο στόχαστρο η Αλ-Καρντ αλ-Χασάν
Τον Φεβρουάριο, του 2026, το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ ανέφερε ότι ανώτερα στελέχη της Αλ-Καρντ αλ-Χασάν -της de facto τράπεζας της Χεζμπολάχ- είχαν δημιουργήσει μια αλυσίδα εταιρειών εμπορίας χρυσού για να συγκεντρώσουν μετρητά, με τις πωλήσεις χρυσού να σημειώνουν αύξηση κατά το τελευταίο έτος, σύμφωνα με τους New York Times.
Ένας λόγος για τον οποίο η Χεζμπολάχ ήθελε να μετατρέψει τον χρυσό σε μετρητά ήταν ότι οι ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές είχαν καταστρέψει μεγάλο μέρος των αποθεμάτων της Χεζμπολάχ σε ξένο συνάλλαγμα και χρυσό.
Πέρυσι, ο Λίβανος απαγόρευσε στις τράπεζες και στις χρηματιστηριακές εταιρείες της χώρας να συναλλάσσονται με την Αλ-Καρντ αλ-Χασάν, απομονώνοντας περαιτέρω τη Χεζμπολάχ από το επίσημο χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Εκατοντάδες χιλιάδες Λιβανέζοι, πολλοί από τους οποίους είναι υποστηρικτές της Χεζμπολάχ, βασίζονται στην Αλ-Καρντ αλ-Χασάν για άτοκα δάνεια και αποζημιώσεις που σχετίζονται με τον πόλεμο. Ο οργανισμός αυτοχαρακτηρίζεται ως φιλανθρωπικός δανειοδοτικός φορέας και όχι ως τράπεζα, ενώ ο διευθυντής του έχει δηλώσει ότι η Χεζμπολάχ διατηρεί ξεχωριστά τα οικονομικά της οργάνωσής της.
Παρόλα αυτά, η κυβέρνηση Τραμπ πιέζει τώρα την κυβέρνηση του Λιβάνου να την κλείσει εντελώς.
Στον τελευταίο του πόλεμο εναντίον της Χεζμπολάχ τον Μάρτιο, οι πρώτοι στόχοι για τους ισραηλινούς ήταν οι τράπεζες, όχι τα οπλοστάσια.
Ισραηλινά μαχητικά αεροσκάφη ισοπέδωσαν περισσότερα από δώδεκα υποκαταστήματα της Αλ-Καρντ αλ-Χασάν. Ακολούθησαν περισσότερες αεροπορικές επιδρομές σε κέντρα ανταλλαγής συναλλάγματός που χρησιμοποιούσε το Ιράν για να διοχετεύει χρήματα στη Χεζμπολάχ, καθώς και σε πρατήρια καυσίμων που απέφεραν έσοδα στην οργάνωση.
Αυτοί οι βομβαρδισμοί αποτέλεσαν την κορύφωση της πιο επιθετικής μέχρι σήμερα εκστρατείας του Ισραήλ, της κυβέρνησης Τραμπ και της κυβέρνησης του Λιβάνου για να πιέσουν οικονομικά τη Χεζμπολάχ, διαταράσσοντας τους διαύλους χρηματοδότησης της οργάνωσης, ιδιαίτερα εκείνους από το Ιράν, όπως αναφέρει το δημοσίευμα.
Πιέζεται, αλλά αντέχει
Μετά από όλα αυτά, το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας της Χεζμπολάχ άρχισε να παρουσιάζει σημάδια πίεσης. Αξιωματούχοι της Χεζμπολάχ και δικαιούχοι δήλωσαν στους Times ότι, ενώ οι μισθοί εξακολουθούν σε μεγάλο βαθμό να καταβάλλονται στις δεκάδες χιλιάδες μαχητές της, ορισμένες κοινωνικές υπηρεσίες έχουν περιοριστεί καθώς η οργάνωση ιεραρχεί τις δαπάνες της.
Πάντως το αμερικανικό δημοσίευμα σημειώνει ότι τα οικονομικά της οργάνωσης καλύπτονται από μυστικότητα και παραμένει ασαφές σε ποιον ακριβώς βαθμό η καταστολή έχει επηρεάσει τις εκτεταμένες δραστηριότητές της.
Τόσο η Χεζμπολάχ όσο και ο κύριος υποστηρικτής της, το Ιράν, έχουν επίσης αποδειχθεί ανθεκτικοί απέναντι στις προσπάθειες αποδυνάμωσής τους, έχοντας τη δυνατότητα να ανακάμπτουν στρατιωτικά και να βρίσκουν νέους τρόπους ώστε να συνεχίζεται η ροή χρημάτων.
*Στην κύρια φωτογραφία: Άγαλμα του Ιρανού στρατηγού Κασέμ Σολεϊμανί, πρώην επικεφαλής της Δύναμης Κουντς του Ιράν, το οποίο βρισκόταν το 2021 μπροστά από υποκατάστημα της Αλ-Καρντ αλ-Χασάν στη Γκομπεϊρί του Λιβάνου (Πηγή: Reuters).
Πηγή: in.gr
