Ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (IAEA) πρόκειται σύντομα να απομακρύνει πυρηνικό υλικό που είναι αποθηκευμένο σε μυστική εγκατάσταση στη Συρία, μετά την επίτευξη συμφωνιών μεταξύ της κυβέρνησης Τραμπ, της Δαμασκού και του Ισραήλ, μεταδίδει το Axios επικαλούμενο Ισραηλινούς και Αμερικανούς αξιωματούχους.
Η κυβέρνηση Τραμπ και ο IAEA έσπευσαν να καταλήξουν σε μια διπλωματική συμφωνία για την ασφάλιση του υλικού και την αποτροπή μιας κλιμάκωσης που θα μπορούσε να εμπλέξει το Ισραήλ, τη Συρία και πιθανώς ακόμη και την Τουρκία, εξαιτίας της ευαίσθητης αυτής εγκατάστασης, υποστηρίζει το μέσο, προσθέτοντας πως οι ΗΠΑ αξιοποίησαν τις στενές σχέσεις τους με τη νέα συριακή κυβέρνηση για να εξουδετερώσουν μια πιθανή κρίση.
Η δραματική, παρασκηνιακή ανταλλαγή απειλών και διπλωματικών κινήσεων σχετικά με τη μυστική εγκατάσταση — η οποία εξελισσόταν επί μήνες προτού επιτευχθεί λύση πριν από αρκετές εβδομάδες — παρέμεινε μυστική και δεν είχε δημοσιοποιηθεί μέχρι σήμερα, αναφέρει.
Axios: Μυστικό πυρηνικό πρόγραμμα του Άσαντ
Σύμφωνα με την ίδια πηγή, η κυβέρνηση Άσαντ είχε αναπτύξει ένα μυστικό πυρηνικό πρόγραμμα με επίκεντρο τον κρυφό αντιδραστήρα του Αλ-Κιμπάρ.
Αφού το Ισραήλ βομβάρδισε τον αντιδραστήρα το 2007, το συριακό πυρηνικό πρόγραμμα καταστράφηκε σε μεγάλο βαθμό. Ωστόσο, παρέμειναν αρκετές εγκαταστάσεις έρευνας και ανάπτυξης, καθώς και αποθήκευσης, οι οποίες ως επί το πλείστον παρέμεναν ανενεργές.
Μετά την πτώση του Άσαντ, ο IAEA υπέγραψε συμφωνία με τη νέα συριακή κυβέρνηση, η οποία του επέτρεπε να επισκεφθεί τον αντιδραστήρα του Αλ-Κιμπάρ και αρκετές άλλες εγκαταστάσεις που συνδέονται με την προηγούμενη πυρηνική δραστηριότητα της Συρίας.
Ο Τσαρλς Λίστερ, μόνιμος ερευνητής στο Middle East Institute, δήλωσε ότι η νέα συριακή κυβέρνηση επιθυμεί να διευθετήσει ευαίσθητα ζητήματα που κληρονόμησε, μεταξύ αυτών τους φακέλους σχετικά με τα πυρηνικά και τα χημικά όπλα — τα οποία θα μπορούσαν να πλήξουν τις προσπάθειές της να αποκαταστήσει τη διεθνή εικόνα της χώρας.
Η εγκατάσταση 99 στη Συρία που παρακολουθείται από το Ισραήλ
Μία από τις εγκαταστάσεις που το Ισραήλ παρακολουθεί στενά τα τελευταία δύο χρόνια ονομάζεται «Εγκατάσταση 99» (Site 99). Σύμφωνα με δύο Ισραηλινούς αξιωματούχους, η κυβέρνηση Άσαντ είχε αποθηκεύσει εκεί πυρηνικό υλικό που αποτελούσε μέρος του προγράμματος του πυρηνικού αντιδραστήρα του Αλ-Κιμπάρ.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι το υλικό περιλάμβανε yellowcake, δηλαδή σκόνη που προέρχεται από μετάλλευμα ουρανίου και μπορεί στη συνέχεια να υποστεί περαιτέρω επεξεργασία και τελικά εμπλουτισμό, στο πλαίσιο του κύκλου πυρηνικού καυσίμου.
Ο ίδιος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι «το καθεστώς Άσαντ είχε αποθηκεύσει στην «Εγκατάσταση 99» και άλλα κατάλοιπα και «υπολείμματα» από την εγκατάσταση του Αλ-Κιμπάρ».
Αν και το υλικό που βρίσκεται στην εγκατάσταση δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή πυρηνικού όπλου, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για μια «βρώμικη βόμβα» (dirty bomb) — μια συμβατική εκρηκτική συσκευή που διασπείρει ραδιενεργό υλικό, μολύνοντας μια περιοχή, αντί να προκαλεί πυρηνική έκρηξη.
Οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι οι Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις βομβάρδισαν τις εισόδους της εγκατάστασης λίγο μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ, προκειμένου να αποτρέψουν την πρόσβαση σε αυτήν.
Για περισσότερο από έναν χρόνο, το Ισραήλ και οι ΗΠΑ συζητούσαν τον καλύτερο τρόπο αντιμετώπισης της «Εγκατάστασης 99», σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο.
Ανώτεροι αξιωματούχοι του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Λευκού Οίκου και οι αντίστοιχοι αξιωματούχοι στο γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού συνεργάζονταν στενά για το ζήτημα.
Το Ισραήλ κατέστησε σαφές στην κυβέρνηση Τραμπ ότι δεν θα ανεχόταν την παραμονή πυρηνικού υλικού στην εγκατάσταση, σύμφωνα με Ισραηλινό αξιωματούχο.
Ισραηλινοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι το Ισραήλ απείλησε ακόμη και να βομβαρδίσει εκ νέου την εγκατάσταση, εάν το πυρηνικό υλικό δεν απομακρυνόταν ή εάν υπήρχαν ενδείξεις ότι η Συρία προσπαθούσε να αποκτήσει πρόσβαση σε αυτό.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι, αν και οι Ισραηλινοί ανησυχούσαν, δεν έφτασαν ποτέ στο σημείο να είναι έτοιμοι να βομβαρδίσουν την εγκατάσταση.
Τελικά, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ συμφώνησαν ότι η καλύτερη προσέγγιση ήταν να εξασφαλίσουν τη συγκατάθεση της συριακής κυβέρνησης για την απομάκρυνση του υλικού.
Όταν η κυβέρνηση Τραμπ έθεσε το ζήτημα στη συριακή κυβέρνηση, Σύροι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι δεν γνώριζαν πως υπήρχε πυρηνικό υλικό στην εγκατάσταση, σύμφωνα με πηγές.
«Πολύ λίγοι άνθρωποι στις ΗΠΑ, το Ισραήλ και τη Συρία γνώριζαν για αυτό», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος.
Οι απειλές του Ισραήλ και η «μεσολάβηση» Τραμπ
Ο ίδιος αξιωματούχος δήλωσε ότι οι ΗΠΑ έχουν αναπτύξει μια παραγωγική σχέση με το καθεστώς μετά τον Άσαντ. «Όταν συνεργαζόμαστε με τους Σύρους σε ζητήματα — είναι καλοί εταίροι», δήλωσε ο Αμερικανός αξιωματούχος.
Πριν από αρκετές εβδομάδες, Ισραηλινοί που παρακολουθούσαν την εγκατάσταση εντόπισαν κινήσεις στην περιοχή, οι οποίες τους οδήγησαν στην υποψία ότι η νέα συριακή κυβέρνηση υπαναχωρούσε από τις συμφωνίες και προσπαθούσε να αποκτήσει πρόσβαση στο πυρηνικό υλικό, σύμφωνα με Ισραηλινούς και Αμερικανούς αξιωματούχους.
Οι Ισραηλινοί ανησυχούσαν ακόμη και ότι η Τουρκία βοηθούσε τη συριακή κυβέρνηση να αποκτήσει το πυρηνικό υλικό.
«Οι Ισραηλινοί πάντα εξετάζουν εξονυχιστικά διαφορετικά πράγματα για να βεβαιωθούν ότι όλα φαίνονται σωστά, και είναι καλό που το κάνουν αυτό», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος.
Η κυβέρνηση Τραμπ ζήτησε από το Ισραήλ να μην προβεί σε καμία ενέργεια και έβαλε τον IAEA στο επίκεντρο της υπόθεσης.
Το αποτέλεσμα ήταν μια συμφωνία που υπογράφηκε πριν από τρεις εβδομάδες μεταξύ του IAEA και της συριακής κυβέρνησης για την απομάκρυνση του πυρηνικού υλικού από την εγκατάσταση.
Ο Λευκός Οίκος, ο IAEA και το γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού αρνήθηκαν να σχολιάσουν.
Αμερικανοί αξιωματούχοι λένε ότι η επιχείρηση στην «Εγκατάσταση 99» βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Το υλικό δεν έχει ακόμη απομακρυνθεί.
«Πιστεύουμε ότι όλοι είναι ικανοποιημένοι με το αποτέλεσμα. Ελπίζουμε ότι θα μπορέσουμε να ξεκινήσουμε σύντομα τη διαδικασία απομάκρυνσης και να την ολοκληρώσουμε πριν από το τέλος του έτους», δήλωσε ο Αμερικανός αξιωματούχος.
Πηγή: in.gr
