«Η φωτιά θα ήταν πολύ μεγαλύτερη χωρίς το πρόγραμμα AntiNERO» τόνισε και στη συνέχεια επανέλαβε αρκετές φορές, ο γενικός γραμματέας δασών στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Στάθης Σταθόπουλος, στο πλαίσιο παρουσίασης που έγινε σήμερα στο υπουργείο για τον σχεδιασμό των δράσεων αποκατάστασης στις πυρόπληκτες περιοχές της Δυτικής Αττικής.
Στην παρουσίαση συμμετείχαν ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, ο γενικός διευθυντής δασών και δασικού περιβάλλοντος Ευάγγελος Γκουντούφας και ο προαναφερθείς κ. Σταθόπουλος.
Ειδικότερα, παρουσιάστηκαν τα ποσοτικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά της έκτασης που κάηκε στη Δυτική Αττική, η αναλυτική δυναμική των έργων AntiNERO που έχουν γίνει στην περιοχή, ο σχεδιασμός των άμεσων ενεργειών αποκατάστασης του φυσικού περιβάλλοντος με έμφαση στα αντιδιαβρωτικά έργα και στα πρώτα αντιπλημμυρικά για την προστασία των πληγεισών περιοχών που θα εκκινήσουν στα μέσα Σεπτεμβρίου.
Το AntiNERO κάλυψε μεγάλο κομμάτι της παρουσίασης και το υπουργείο υπερασπίστηκε εξαντλητικά, με στοιχεία, το ακριβό πρόγραμμα για την πρόληψη και προστασία των δασών, το οποίο έχει βρεθεί στο επίκεντρο της πολιτικής συζήτησης, αποτελώντας αντικείμενο κριτικής από την αντιπολίτευση.
Σημειώνεται πως ανάμεσα στις πολλές δράσεις του προγράμματος, περιλαμβάνονται η δημιουργία αντιπυρικών ζωνών, οι καθαρισμοί δασών και η συντήρηση του δασικού δικτύου.
Όπως σημείωσε ο υπουργός: «η συνολική περίμετρος που επηρεάστηκε από την πυρκαγιά ανέρχεται σε περίπου 113.000 στρέμματα, από τα οποία περίπου 95.000 βρίσκονται εντός της Περιφέρειας Αττικής. Η πυρκαγιά αντιμετωπίστηκε με ηρωικές προσπάθειες πυροσβεστών, δασικής υπηρεσίας, εθελοντών».
Εικόνα μιας αντιπυρικής ζώνης που παρουσίασε το ΥΠΕΝ. Η φωτιά στο συγκεκριμένο σημείο ανακόπτεται μόλις πέφτει στην αντιπυρική ζώνη
Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου, η πλειονότητα των εκτάσεων που επλήγησαν έχει δασικό χαρακτήρα. Ωστόσο, αναφέρθηκε ότι η συγκεκριμένη έκταση δεν κάηκε στο σύνολό της, καθώς μέσα στην περίμετρο περιλαμβάνονται διαφορετικές κατηγορίες γης, ενώ σημαντικά τμήματα δασικής βλάστησης διασώθηκαν.
Ο υπουργός σημείωσε πως από το 2022 μέχρι σήμερα έχουν διατεθεί 667 εκατ. ευρώ μέσω του προγράμματος AntiNERO, το οποίο έχει ήδη αναγνωριστεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως παράδειγμα αποτελεσματικής ευρωπαϊκής επένδυσης για την προστασία των δασών απέναντι στην κλιματική κρίση.
Παράλληλα, ο υπουργός ανακοίνωσε την ενεργοποίηση χρηματοδότησης ύψους 25 εκατ. ευρώ από το Πράσινο Ταμείο για δασοτεχνικά έργα ορεινής υδρονομίας και αντιπλημμυρικής προστασίας στην Αττική, με πόρους που θα διατεθούν στην Περιφέρεια Αττικής για έργα στα Βίλια, τα Γεράνεια, τη Βαρυμπόμπη, τις Αφίδνες και το Κρυονέρι.
O κ. Γκουντούφας παρουσίασε με τη σειρά του μια μεγάλη σειρά φωτογραφιών και video που τράβηξε ο ίδιος, καθώς όπως είπε, βρισκόταν στο πεδίο τις μέρες της πυρκαγιάς, με τα οποία έδειξε πως δούλεψαν οι αντιπυρικές ζώνες στο πλαίσιο του AntiNERO στην περιοχή της Δυτικής Αττικής – όπου είχαν γίνει έργα αξίας 20. εκ. ευρώ.
Ο ίδιος τόνισε πως οι εν λόγω ζώνες απέτρεψαν την πυρκαγιά από το να απειλήσει και να κάψει πολλά σημεία, όπως τους οικισμούς του Αγίου Νεκταρίου και της Αγίας Παρασκευής, περιοχές της Ψάθας, ακόμα και τη Μάνδρα.
Ο κ. Παπασταύρου επιχειρηματολόγησε περαιτέρω για την αναγκαιότητα του AntiNERO λέγοντας πως επί 20 χρόνια η Δασική Υπηρεσία δεν είχε ενισχυθεί με νέο προσωπικό, με αποτέλεσμα να χαθεί ουσιαστικά μία ολόκληρη γενιά στελεχών. «Η υποστελέχωση της Δασικής Υπηρεσίας δυσχέρανε σημαντικά την κάλυψη των μεγάλων δασικών εκτάσεων και την υλοποίηση προληπτικών παρεμβάσεων» ανέφερε.
Παράλληλα, τόνισε ότι προγράμματα όπως το AntiNERO πρέπει να ενισχυθούν περαιτέρω και να αποτελέσουν παράδειγμα καλής πρακτικής και για άλλες χώρες.
«Το AntiNERO δεν φέρνει την άνοιξη»
Ο Νίκος Γεωργιάδης, υπεύθυνου χερσαίου προγράμματος στο WWF Ελλάς, o οποίος βρέθηκε στην περιοχή της δυτικής Αττικής για να πραγματοποιήσει αυτοψία και να δει ιδίοις όμμασι τις ζώνες ΑntiNERO που δημιουργήθηκαν στην περιοχή, μίλησε στο in για όσα αντίκρισε αλλά και για την ουσία αυτού του προγράμματος.
«Σε κάποια σημεία το AntiNERO δούλεψε. Οι ζώνες μείωσαν όντως την δριμύτητα της πυρκαγιάς και σε κάποια σημεία είναι εμφανής η ανακοπή της πορείας της φωτιάς» λέει ο ίδιος εξηγώντας πως οι στεγασμένες αντιπυρικές ζώνες που έγιναν στο πλαίσιο του προγράμματος ΑntiNERO μειώνουν την ένταση της πυρκαγιάς αλλά και την ταχύτητα της, δίνοντας έτσι στην Πυροσβεστική ένα πολύτιμο παράθυρο επέμβασης.
«Όμως, το AntiNERO από μόνο του δεν φέρνει την άνοιξη» επισημαίνει ο κ. Γεωργιάδης.
Όπως εξηγεί: «η πυρκαγιά στην Δυτική Αττική εξαπλώθηκε ραγδαία το διήμερο που λόγω των απίστευτα ισχυρών ανεμών δεν μπορούσαν να επιχειρήσουν τα εναέρια μέσα, αλλά και σε πολλές περιπτώσεις ούτε τα επίγεια. Ακριβώς λόγω της δυναμικής και της ταχύτητας της φωτιάς προέκυψαν και πολλές άκαυτες νησίδες εντός της περιμέτρου της. Πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ότι ήταν μια πολύ δύσκολη φωτιά. Το συγκεκριμένο μέτωπο ήταν πολύ μεγάλο και πολύ δυνατό».
Το πρόγραμμα ΑntiΝERO δημιουργεί ζώνες άμυνας, σε έναν βαθμό, μέσα στο δάσος.
«Δεν μπορείς άλλωστε να τις εξαπλώσεις σε όλο το δάσος, γιατί πέρα από αντιοικονομικό είναι και αντιοικολογικό» εξηγεί ο κ. Γεωργιάδης. Ομως , κατά τον ίδιο, το θέμα δεν είναι μόνο να δημιουργηθεί η ζώνη αλλά να υπάρχει και το έμψυχο δυναμικό (δηλαδή οι πυροσβέστες), η λεγόμενη «γραμμή άμυνας» που θα δουλέψει τη φωτιά που φτάνει πάνω στη ζώνη.
Εκεί όπου πέφτει η ένταση λοιπόν, στη ζώνη, πρέπει να υπάρχει στημένη μια ομάδα για να αρχίσει να δουλεύει περαιτέρω τη φωτιά.
Στην πραγματικότητα αυτό που συμβαίνει, σύμφωνα με τον κ. Γεωργιάδη, στις περισσότερες πυρκαγιές είναι ότι ένα μεγάλο μέρος από τις πυροσβεστικές δυνάμεις αντί να βρίσκονται μέσα στο δάσος, βρίσκονται γύρω από τα σπίτια ως αποτέλεσμα των αντιπυρικά ανέτοιμων και ρυμοτομικά «ανεύθυνων» οικισμών που εξαπλώνονται σε όλη τη χώρα δίπλα και μέσα στα δάση .
Επίσης σύμφωνα με τον κ. Γεωργιάδη: «το AntiNERO είναι ένα πολύ ακριβό “σπορ”».
Ενδεικτικά, για κάθε στρέμμα αντιπυρικής ζώνης Αntinero απαιτούνται τουλάχιστον 1.000 ευρώ. «Το WWF Ελλάς και άλλοι φορείς αναφέρουμε εδώ και χρόνια πως η προδιαγεγραμμένη καύση και η ελεγχόμενη βόσκηση μπορούν να βοηθήσουν τα μέγιστα προς την ίδια κατεύθυνση των ζωνών που δημιουργήθηκαν μέσω του προγράμματος ΑntiNERO.
«Είναι πιο οικονομικά εργαλεία και μπορούν να πετυχαίνουν το ίδιο αποτέλεσμα» υπογραμμίζει ο κ. Γεωργιάδης. «Είναι πιο οικονομικές λύσεις, από το να απασχολούνται πολλοί εργάτες και μηχανήματα έργου».
«Δεν γίνεται δια παντός να δουλεύεις με την ακριβή λογική των μηχανικών μέσων, ειδικά όταν έχεις πλέον και άλλα διαθέσιμα εργαλεία στα χέρια σου. Ενδεχομένως κάποια έργα AntiNERO να υπέρ κοστολογήθηκαν, αυτό είναι ένα σταθερό ελληνικό φαινόμενο» σημειώνει ο κ. Γεωργιάδης.
Σύμφωνα με τον ίδιο, τόσο η προδιαγεγραμμένη καύση, όσο και η ελεγχόμενη βόσκηση περιλαμβάνονται πλέον στον νέο νόμο της Ενεργής Μάχης που ψηφίστηκε την άνοιξη του 2026. «Ελπίζουμε αυτός ο νόμος να εφαρμοστεί τάχιστα και σωστά».
Άλλο ένα στοιχείο που τονίζει ο κ. Γεωργιάδης είναι πως τη διαχείριση του δάσους στη λογική του καθαρισμού του και της δημιουργίας αντιπυρικών ζωνών μπορούν να την κάνουν και οι πυροσβέστες των ΕΜΟΔΕ (δασοκομάντος) και οι εποχικοί πυροσβέστες κατά τη διάρκεια του χειμώνα σε συνεργασία με τα κατά τόπους δασαρχεία.
Σημειώνεται πως και οι ίδιοι οι εποχικοί πυροσβέστες προτείνουν να υλοποιούν πρόγραμμα καθαρισμού αλλά και αντιπυρικών κατά τη διάρκεια του χειμώνα, το διάστημα που δεν απασχολούνται.
Αντιπυρική ζώνη που δημιουργήθηκε στο πλαίσιο του ΑntiNERO στη Δυτική Αττική και η οποία ανέκοψε την πυρκαγιά στο συγκεκριμένο σημείο
«Δεν ήμασταν αρκετοί πυροσβέστες στο πεδίο»
Υπήρχαν όμως αρκετοί πυροσβέστες στο μεγάλο πεδίο της Δυτικής Αττικής για να δουλέψουν, ανάμεσα σε άλλα, και τις αντιπυρικές ζώνες;
Ο πρόεδρος του Πανελλήνιου Σωματείου Συμβασιούχων Πυροσβεστών (ΠΑΣΣΥΠ), Γιώργος Τζελέπης λέει στο in πως συμμετείχε στην κατάσβεση αυτού του τεράστιου πύρινου μετώπου, την περασμένη Δευτέρα και Τρίτη στην περιοχή της Ψάθας. Ο ίδιος με το μικρό πυροσβεστικό όχημα των 500 λίτρων επιχειρούσε ψηλά στο βουνό.
Όπως λέει: «Στο σημείο ήταν ένα αυτοκίνητο από το Κορωπί, ένα από Αριδαία και από Θεσσαλονίκη ήμασταν δύο. Τα δύο ήταν από 2 1/2 τόνους και τα άλλα δύο, 500 λίτρων. Για την έκταση της φωτιάς και την κατάσταση που επικρατούσε στο πεδίο, οι πυροσβέστες που επιχειρούσαμε ήμασταν λίγοι αριθμητικά και διάσπαρτοι».
Συζητάμε το AntiNERO με λάθος τρόπο
O Γαβριήλ Ξανθόπουλος είναι έμπειρος δασολόγος με σημαντικό έργο, πρώην διευθυντής ερευνών του Ινστιτούτου Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων και μέλος της Επιτροπής Γκολντάμερ. Η επιτροπή Γκολντάμερ για τη διαχείριση των πυρκαγιών ήταν μια ανεξάρτητη επιτροπή που συστάθηκε με απόφαση του πρώην πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα, μετά την πολύνεκρη πυρκαγιά στο Μάτι ,για την ανάλυση των αιτίων και τη διερεύνηση των προοπτικών διαχείρισης των μελλοντικών πυρκαγιών δασών και υπαίθρου στην Ελλάδα. Το πόρισμα της παραδόθηκε στη Βουλή το 2019. Επικεφαλής της επιτροπής ήταν ο Γερμανός καθηγητής Johann Georg Goldammer, Διευθυντής του Παγκόσμιου Κέντρου Παρακολούθησης Πυρκαγιών (GFMC).
Ο κ. Ξανθόπουλος σημειώνει καταρχάς πως το ΑntiNERO είναι ένα πρόγραμμα που εφαρμόστηκε με ταχείς ρυθμούς. Κατά τον ίδιο, σε κάποια σημεία της χώρας τα έργα έγιναν καλά και σε άλλα σημεία λιγότερο καλά. «Έχω ακούσει δασικούς υπαλλήλους ευχαριστημένους με τα έργα που έγιναν και δασικούς υπαλλήλους δυσαρεστημένους. Κάποιοι εργολάβοι εργάστηκαν προσεχτικά άλλοι πιο βίαια» λέει.
Για τον κ. Ξανθόπουλο, το AntiNERO είναι ένα χρήσιμο εργαλείο, όμως δεν μπορεί να είναι ανεξάρτητο από τη δασοπυρόσβεση.
Χάρτης που παρουσίασε το ΥΠΕΝ με τα έργα AntiNERO στην πληγείσα Δυτική Αττική
«Είτε δημιουργήσεις μια στεγασμένη αντιπυρική ζώνη, δηλαδή αφαιρέσεις φρύγανα, θάμνους και χόρτα με σκοπό η φωτιά να «πέσει» στο έδαφος και να μην γίνει πυρκαγιά κόμης, είτε δημιουργήσεις μικτή αντιπυρική ζώνη καταστολής, δηλαδή “ξύσεις” τη βλάστηση μέχρι να φτάσεις στο ανόργανο έδαφος, σε μια σοβαρή φωτιά και οι δύο ζώνες θα ξεπεραστούν. Οι καύτρες μπορούν να πετάξουν πολύ μακριά από τις ζώνες» εξηγεί ο κ. Ξανθόπουλος.
Όπως συνεχίζει να αναλύει, αν η φωτιά έρχεται κατά μέτωπο θα την περάσει τη ζώνη ούτως ή άλλως. Επίσης αν η φωτιά έρχεται πλάγια, τότε πρέπει να συνδυαστεί με τη μέθοδο αντιπύρ. Που σημαίνει: οι πυροσβέστες πρέπει να είναι παρόντες και ενσωματωμένοι σε αυτό το σύστημα για να μπορεί αυτό να είναι αποδοτικό κατά τον κ. Ξανθόπουλο.
Άλλο ένα πολύ σημαντικό στοιχείο είναι πως στη χώρα μας, σύμφωνα με τον έμπειρο δασολόγο, αντιμετωπίζουμε συχνά τα δάση όχι σαν μια σημαντική οικολογική μονάδα αλλά σαν ένα κίνδυνο.
Ο κ. Ξανθόπουλος στάθηκε ιδιαίτερα και στον τρόπο που συζητάμε το ΑntiΝERO τις τελευταίες μέρες στο δημόσιο διάλογο: «Υπάρχει ένα πρόβλημα που το βλέπουμε συχνά στη χώρα μας. Στην προκειμένη, αν κάπου πέτυχε το AntiNERO, ακούμε πως: αυτό είναι το καλύτερο εργαλείο. Αν, πάλι, κάπου αλλού το συγκεκριμένο εργαλείο δεν πέτυχε, ακούμε πως: αυτό φταίει. Όμως η κουβέντα που γίνεται για το ΑntiNERO, δεν μπορεί να γίνεται με όρους ποδοσφαιρικού αγώνα Παναθηναϊκός- Ολυμπιακός. Η αποτίμηση του AntiNERO απαιτεί ψυχραιμία και επιστημονική τεκμηρίωση χωρίς πίεση των φορέων, της πολιτικής, του συνδικαλισμού. Δεν μπορεί να εργαλειοποιείται προς τον έναν ή τον άλλο σκοπό».
Σε αυτό το σημείο ο κ. Ξανθόπουλος επισημαίνει ένα σημαντικό στοιχείο που ειπώθηκε στην επιτροπή Γκολντάμερ, τη δημιουργία μιας συμβουλευτικής επιτροπής παρά τω πρωθυπουργώ η οποία θα σχεδιάζει, θα παρακολουθεί, θα διορθώνει όλα τα θέματα γύρω από το νευραλγικό ζήτημα των πυρκαγιών.
Αντί των παραπάνω, σύμφωνα με τον κ. Ξανθόπουλο συνεχίζουμε να κινούμαστε στη λάθος κατεύθυνση: «Για άλλη μια φορά, βλέπουμε πως εφαρμόζουμε στην κατάσβεση το ίδιο τρίπτυχο που εφαρμόζουμε από το Μάτι και μετά: διώχνουμε τον κόσμο από τα σπίτια του – επικεντρωνόμαστε στο να σώσουμε τη φωτιά στα σπίτια και να φυλάξουμε τις περιουσίες – ενώ την ίδια ώρα η φωτιά συνεχίζει να προχωράει στο δάσος. Από το Πόρτο Γερμενό, στην Ψάθα, στα Μέγαρα κ.ο.κ. Το ρεφλέξ της Πυροσβεστικής συνεχίζει να είναι να σωθούν τα σπίτια και οι υποδομές. Το είδαμε αυτό το μοντέλο στη Βόρεια Εύβοια το 2021, στην φωτιά στη Βαρυμπόμπη και μετά στην Αλεξανδρούπολη».
Στο τέλος, σύμφωνα με τον κ. Ξανθόπουλο, οι μεγάλες, σοβαρές φωτιές σβήνουν στη θάλασσα ή στον κάμπο, όπως τώρα στον κάμπο των Μεγάρων. Καταλήγουν εκεί που δεν υπάρχει πια άλλο δάσος για να καεί.
Και καταλήγει ο κ. Ξανθόπουλος: «Καλώς γίνονται όσα γίνονται στο πλαίσιο της πρόληψης. Όμως πολλές φορές, αυτά είναι υπερβολικά και ακριβά. Γιατί τις αντιπυρικές να τις κάνουν εργολάβοι στο πλαίσιο ενός ΑntiNERO αντί να τις κάνει η δασική υπηρεσία μαζί με τον τοπικό πληθυσμό μιας περιοχής;»
Πηγή: in.gr
