«Δεν χρειάζεται καμία απολύτως ιδιαίτερη φυσική κατάσταση ή προηγούμενη εμπειρία για να ξεκινήσει κάποιος το Τάι Τσι ή τον διαλογισμό»
Ο Γιάννης Ντούσιας «δάσκαλος» του Τάι Τσι, μιλάει στην «Πολιτεία Θεσσαλών» κι εξηγεί πως το Τάι Τσι δεν αποτελεί απλώς μια ήπια μορφή άσκησης, αλλά μια ολοκληρωμένη φιλοσοφία ζωής που συνδυάζει τη σωματική ευεξία, την πνευματική καλλιέργεια και τον διαλογισμό, ενώ εξηγεί ότι η προσωπική του ενασχόληση με την τέχνη αυτή ξεκίνησε ως φυσική συνέχεια μιας μακρόχρονης αναζήτησης γύρω από τη συνειδητότητα και την αυτογνωσία.
Όπως επισημαίνει, το Τάι Τσι μπορεί να προσεγγιστεί σε τρία επίπεδα: ως ήπια γυμναστική που βελτιώνει τη φυσική κατάσταση και μειώνει το άγχος, ως ενεργειακή πρακτική που συμβάλλει στην ομαλή ροή της ζωτικής ενέργειας και, σε βαθύτερο επίπεδο, ως μια μορφή διαλογισμού σε κίνηση που καλλιεργεί την επίγνωση και την εσωτερική ηρεμία. Παράλληλα, αποδομεί τις συνηθέστερες παρανοήσεις γύρω από το Τάι Τσι, τονίζοντας ότι δεν απευθύνεται μόνο σε ηλικιωμένους ούτε αποτελεί απλώς μια αργή γυμναστική, αλλά μια απαιτητική εσωτερική πολεμική τέχνη που προϋποθέτει έλεγχο του σώματος και πνευματική συγκέντρωση.
“Οι μεγαλύτερες παρανοήσεις γύρω από το Τάι Τσι και τον διαλογισμό αφορούν κυρίως τον σκοπό, την ηλικία των ασκουμένων και τη δυσκολία τους”
Αναφερόμενος στον διαλογισμό, υπογραμμίζει ότι δεν συνδέεται με κάποια θρησκεία, ούτε απαιτεί συγκεκριμένη στάση του σώματος. Αντίθετα, μπορεί να πραγματοποιείται ακόμη και μέσα από την κίνηση, ενώ σήμερα αποτελεί μια επιστημονικά τεκμηριωμένη μέθοδο διαχείρισης του άγχους και ενίσχυσης της ψυχικής υγείας.
Ο κ. Ντούσιας επικαλείται έρευνες του Πανεπιστημίου Harvard, σύμφωνα με τις οποίες τόσο το Τάι Τσι όσο και ο διαλογισμός προσφέρουν σημαντικά οφέλη. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η βελτίωση της ισορροπίας, της ευλυγισίας και της μυϊκής δύναμης, η καλύτερη λειτουργία του καρδιαγγειακού συστήματος, η μείωση του στρες και η ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας. Παράλληλα, ο διαλογισμός συμβάλλει στη νευροπλαστικότητα του εγκεφάλου, βελτιώνοντας τη μνήμη, τη συγκέντρωση και τη συναισθηματική διαχείριση.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στο γεγονός ότι δεν απαιτείται καμία προηγούμενη εμπειρία ή ιδιαίτερη φυσική κατάσταση για να ξεκινήσει κάποιος, ενώ τα πρώτα ουσιαστικά αποτελέσματα μπορούν να γίνουν αισθητά μέσα σε περίπου δύο μήνες συστηματικής εξάσκησης. Ωστόσο, επισημαίνει ότι η πρόοδος εξαρτάται από τη συνέπεια και τον χρόνο που αφιερώνει ο κάθε άνθρωπος.
Συμβουλεύει όσους επιθυμούν να ξεκινήσουν να αποδεχθούν τη δυσκολία των πρώτων βημάτων, να καλλιεργήσουν τη χαλάρωση σώματος και νου και να αναζητήσουν την καθοδήγηση ενός έμπειρου δασκάλου. Για τον ίδιο, το Τάι Τσι εκφράζει τη «ροή», ενώ ο διαλογισμός την «επάγρυπνη εγκατάλειψη», αποτελώντας μαζί την τέχνη της νηφάλιας και συνειδητής αντιμετώπισης των προκλήσεων της καθημερινής ζωής.
Κύριε Ντούσια, ποιο ήταν το σημείο καμπής που σας έκανε να ασχοληθείτε με το Τάι Τσι και πώς έχει αλλάξει η δική σας ζωή μέσα από αυτή τη διαδρομή;
Με το Τάι Τσι ασχολήθηκα σαν προέκταση μιας στοχαστικής και διαλογιστικής ενασχόλησης που είχε ξεκινήσει από τα εφηβικά χρόνια. Ήταν μια ανάγκη να διευρυνθεί η δυνατότητα παραμονής σε μια κατάσταση αυξημένης Συνειδητότητας μπροστά σε διαφορετικά καθημερινά ερεθίσματα. Το Τάι Τσι λειτούργησε σαν γέφυρα γι’ αυτό το αποτέλεσμα.
“Σύμφωνα με ιστορικές έρευνες του Πανεπιστημίου Harvard (με επικεφαλής την Dr. Sara Lazar στο Massachusetts General Hospital), ο διαλογισμός μπορεί αποδεδειγμένα να αλλάξει τη δομή του εγκεφάλου μέσα σε μόλις 8 εβδομάδες”
Για κάποιους από τους αναγνώστες μας που δεν γνωρίζουν, πείτε μας τι είναι το Τάι Τσι και ποιες είναι οι βασικές του αρχές;
Το Τάι Τσι Τσουάν είναι μια παραδοσιακή εσωτερική πολεμική τέχνη που έχει εξελιχθεί σε μια δημοφιλή μέθοδο ήπιας σωματικής άσκησης, εσωτερικής καλλιέργειας και διαλογισμού σε κίνηση. Χαρακτηρίζεται από αργές, ρευστές και συνεχείς κινήσεις που συνδυάζονται με βαθιά αναπνοή και συγκέντρωση.
Κατά τη διάρκεια των ασκήσεων οι αρθρώσεις παραμένουν χαλαρές και ανοιχτές, χωρίς μυϊκή ένταση, επιτρέποντας στη ζωτική ενέργεια, το Τσι, να ρέει ελεύθερα σε ολόκληρο το σώμα.
Το Τάι Τσι Τσουάν μπορεί να προσεγγιστεί με τρεις τρόπους: αρχικά σαν μία ήπια γυμναστική που αναζωογονεί το σώμα, ηρεμεί από τις εντάσεις και το άγχος και που απευθύνεται σε όλους, χωρίς να απαιτείται ειδική σωματική κατάσταση ή ειδικά ρούχα.
Σε ένα δεύτερο κοίταγμα το Τάι Τσι λειτουργεί στο ενεργειακό μέρος του φυσικού σώματος και εξασφαλίζει την ομαλή ροή της ενέργειας στους “μεσημβρινούς” (εκεί που κινείται η ενέργεια, το Τσι) χαρίζοντας καλή υγεία. Και σε ένα βαθύτερο κοίταγμα είναι μία διαλογιστική τεχνική, κατά τη διάρκεια της οποίας, μέσα από τις ήπιες αρμονικές κινήσεις ο ασκούμενος προσπαθεί να μένει διαρκώς “ξύπνιος”, δηλαδή διαρκώς σε επίγνωση από αυτό που συμβαίνει, χωρίς νοητικές μεταφράσεις. Σ’ αυτό το επίπεδο ο εχθρός που αντιμετωπίζει είναι η αχαλίνωτη εσωτερική φλυαρία που προσπαθεί να τον αποσπάσει από το Τώρα που είναι ο Σκοπός του.
Ποιες είναι οι μεγαλύτερες παρανοήσεις που υπάρχουν γύρω από το Τάι Τσι και τον διαλογισμό;
Οι μεγαλύτερες παρανοήσεις γύρω από το Τάι Τσι και τον διαλογισμό αφορούν κυρίως τον σκοπό, την ηλικία των ασκουμένων και τη δυσκολία τους. Συγκεκριμένα:
Παρανοήσεις για το Τάι Τσι
*Είναι απλώς μια αργή γυμναστική για ηλικιωμένους:
Παρότι βελτιώνει εξαιρετικά την ισορροπία και προτιμάται από μεγαλύτερες ηλικίες, πρόκειται για μια βαθιά εσωτερική πολεμική τέχνη με δυναμικές εφαρμογές αυτοάμυνας.
*Δεν απαιτεί καμία προσπάθεια: Λόγω των αργών κινήσεων, πολλοί νομίζουν ότι είναι εύκολο. Στην πραγματικότητα, απαιτεί πολύ καλό έλεγχο του σώματος, μυϊκή συναρμογή και βαθιά γνώση της στάσης του σώματος.
*Είναι το ίδιο πράγμα με τη Γιόγκα: Παρότι είναι και τα δύο ασκήσεις νου-σώματος, το Τάι Τσι γίνεται κυρίως σε όρθια στάση και αποτελεί μια συνεχόμενη ροή κινήσεων.
Αντίστοιχες παρανοήσεις για τον Διαλογισμό *Πρέπει απαραίτητα να κάθεσαι ακίνητος σε στάση λωτού.
Αν και η καθιστική στάση του σώματος κατά τη διάρκεια του διαλογισμού είναι διαδεδομένη και πολύ προβεβλημένη, υπάρχουν πολλές μορφές ενεργητικού διαλογισμού (όπως το Τάι Τσι, ο περιπατητικός διαλογισμός ή η γιόγκα) όπου το να μένεις σε κατάσταση Βίωσης, επίγνωσης, συμβαίνει σε κίνηση.
Γενικά η κατάσταση του διαλογισμού δεν συνδέεται απαραίτητα με κάποια συγκεκριμένη στάση του σώματος, αλλά περισσότερο με την ήρεμη και κατευθυνόμενη στάση του νοητικοσυναισθηματικού, δηλαδή της προσωπικότητας.
*Είναι μια θρησκευτική πρακτική.
Όχι δεν έχει καμία σχέση με κάποια συγκεκριμένη θρησκευτική προσέγγιση, αν και χρησιμοποιήθηκε σαν εργαλείο από όλες ανεξαιρέτως τις θρησκείες για την επίτευξη των αναζητήσεων τους.
Ο διαλογισμός εφαρμόζεται πλέον ευρέως ως μια κοσμική, επιστημονικά τεκμηριωμένη τεχνική διαχείρισης του στρες, την βελτίωση της ψυχικής υγείας και την ανάπτυξη του διαισθητικού τρόπου αντίληψης.
Ποια είναι τα οφέλη του Τάι Τσι για τη σωματική και την ψυχική υγεία του ανθρώπου;
Σύμφωνα με έρευνες και δημοσιεύσεις από το Ιατρικό Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ (Harvard Health Publishing), το Τάι Τσι χαρακτηρίζεται ως «φάρμακο σε κίνηση».
Σύμφωνα μ’ αυτό τα κυριότερα οφέλη του περιλαμβάνουν:
Βελτίωση της ισορροπίας: Ενισχύει την ιδιοδεκτικότητα (την ικανότητα του σώματος να αντιλαμβάνεται τη θέση του στον χώρο) και μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο πτώσεων, ειδικά στους ηλικιωμένους.
Μυϊκή ενδυνάμωση: Παρόλο που είναι ήπια άσκηση, δυναμώνει τα άνω και κάτω άκρα, καθώς και τους μύες του κορμού και της πλάτης.
Αύξηση της ευλυγισίας: Βελτιώνει την κινητικότητα και το εύρος κίνησης στο πάνω και κάτω μέρος του σώματος.
Μείωση του στρες και ψυχική ηρεμία: Ο συνδυασμός αργών, συνειδητών κινήσεων με εστιασμένη αναπνοή μειώνει το άγχος και βελτιώνει τη διάθεση.
Υγεία της καρδιάς: Υποστηρίζει την καλή λειτουργία του καρδιαγγειακού συστήματος μέσα από ήπια, αερόβια κίνηση.
“Το Τάι Τσι και ο διαλογισμός είναι η τέχνη του να λειτουργείς νηφάλια και αποστασιοποιημένα μέσα στη διαρκή κίνηση και τις προκλήσεις της ζωής”
Με ποιον τρόπο ο διαλογισμός βοηθά στη διαχείριση του άγχους και της καθημερινής πίεσης;
Σύμφωνα με ιστορικές έρευνες του Πανεπιστημίου Harvard (με επικεφαλής την Dr. Sara Lazar στο Massachusetts General Hospital), ο διαλογισμός μπορεί αποδεδειγμένα να αλλάξει τη δομή του εγκεφάλου μέσα σε μόλις 8 εβδομάδες.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η πρακτική αυτή δεν «αναγεννά» απλώς νέα κύτταρα με τη βιολογική έννοια της γέννησης νευρώνων, αλλά αξιοποιεί τη νευροπλαστικότητα (την ικανότητα δηλαδή του εγκεφάλου να αναδιαμορφώνεται).
Τα βασικά ευρήματα του Harvard- Αύξηση της φαιάς ουσίας: Παρατηρήθηκε πάχυνση και αύξηση της πυκνότητας των νευρώνων σε περιοχές όπως ο ιππόκαμπος, ο οποίος είναι υπεύθυνος για τη μάθηση, τη μνήμη και τη ρύθμιση των συναισθημάτων.
Συρρίκνωση της αμυγδαλής: Η αμυγδαλή, η περιοχή του εγκεφάλου που σχετίζεται με το στρες, το φόβο και το άγχος, παρουσίασε μείωση στο μέγεθος, κάτι που συνδέθηκε άμεσα με χαμηλότερα επίπεδα άγχους στην καθημερινότητα.
Βελτίωση της ικανότητας προσήλωσης της προσοχής και της ενδοσκόπησης.
Για τα παραπάνω αποτελέσματα αποδείχτηκε ότι χρειάζονται μόλις 27 λεπτά διαλογισμού την ημέρα (ή ακόμα και μικρότερο διάστημα αν είναι συνεπής η εξάσκηση).Οι αλλαγές αυτές δεν προσφέρουν απλώς μια προσωρινή αίσθηση χαλάρωσης, αλλά δημιουργούν μόνιμες δομικές βελτιώσεις στη λειτουργία του νευρικού συστήματος.
Χρειάζεται να διαθέτει κάποια ιδιαίτερη φυσική κατάσταση ή προηγούμενη εμπειρία για να ξεκινήσει όποιος ενδιαφέρεται;
Όχι, δεν χρειάζεται καμία απολύτως ιδιαίτερη φυσική κατάσταση ή προηγούμενη εμπειρία για να ξεκινήσει κάποιος το Τάι Τσι ή τον διαλογισμό.
Πώς επηρεάζει η συστηματική εξάσκηση τον τρόπο που αντιμετωπίζουμε τις δυσκολίες και τις προκλήσεις της ζωής;
Η συστηματική εξάσκηση του διαλογισμού αλλάζει ριζικά τον τρόπο που αντιμετωπίζουμε τις προκλήσεις της ζωής, προσφέροντας τρία βασικά οφέλη: μείωση του άγχους, ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας και καλύτερη νοητικοσυναισθηματική διαχείριση.
Σαν αποτέλεσμα έχουμε μείωση της ορμόνης του στρες, καθώς ρίχνει τα επίπεδα της κορτιζόλης, ηρεμώντας το σώμα και αποτρέποντας τις καταστάσεις πανικού, αντιμετωπίζοντας τα προβλήματα της καθημερινότητας όχι ως καταστροφή, αλλά ως προσωρινές καταστάσεις που μπορούν να αντιμετωπιστούν με καθαρό μυαλό και ψύχραιμη επικοινωνία.
“Δεν χρειάζεται καμία απολύτως ιδιαίτερη φυσική κατάσταση ή προηγούμενη εμπειρία για να ξεκινήσει κάποιος το Τάι Τσι ή τον διαλογισμό”
Πόσο συχνά πρέπει να εξασκείται κάποιος για να δει ουσιαστικά αποτελέσματα;
Στο Τάι Τσι μπορεί να δει κάποιος σημαντικές αλλαγές σε περίπου 8-12 εβδομάδες ασκούμενος δύο φορές την εβδομάδα από μια ώρα περίπου.
Για να δείτε ουσιαστικά και μετρήσιμα αποτελέσματα στον διαλογισμό, η ιδανική συχνότητα είναι η καθημερινή εξάσκηση για 10-20 λεπτά, με ορατές νευρολογικές αλλαγές να καταγράφονται συνήθως έπειτα από περίπου 8 εβδομάδες συνεπούς πρακτικής. Για όσους όμως χρησιμοποιούν το εργαλείο του διαλογισμού για την Αυτογνωσία, δηλαδή την βίωση διευρυμένων καταστάσεων Συνειδητότητας χρειάζεται σημαντικά περισσότερη ενασχόληση.
Πώς μπορούν το Τάι Τσι και ο διαλογισμός να ενταχθούν εύκολα στην καθημερινότητα ενός ανθρώπου με περιορισμένο χρόνο;
Μπορούν να γίνονται πολλές μικρές εξασκήσεις. Ένας έμπειρος εκπαιδευτής μπορεί να καθοδηγήσει κατάλληλα ανάλογα με την ιδιαιτερότητα των δραστηριοτήτων που έχει αυτός ο άνθρωπος.
Όμως η οποιαδήποτε δεξιότητα αναπτύσσεται ανάλογα με τον χρόνο και την ενέργεια που αφιερώνουμε. Δεν μπορούμε να έχουμε σημαντικές αλλαγές αφιερώνοντας λίγο χρόνο. Ό,τι τρέφεις, αυτό αναπτύσσεται.
Ποια συμβουλή θα δίνατε σε κάποιον που θέλει να ξεκινήσει σήμερα το ταξίδι του στο Τάι Τσι και τον διαλογισμό;
Ξεκινήστε με τρία βασικά βήματα: αποδεχτείτε την αδεξιότητα των πρώτων ενασχολήσεων, εστιάστε στη χαλάρωση του σώματος και κατ’ επέκταση της προσωπικότητας, και αναζητήστε έναν έμπειρο δάσκαλο για σωστή καθοδήγηση.
Αν έπρεπε να περιγράψετε με μία φράση τι σημαίνουν για εσάς το Τάι Τσι και ο διαλογισμός, ποια θα ήταν αυτή;
Για το Τάι Τσι θα έλεγα την λέξη ροή. Τον διαλογισμό θα τον ονόμαζα επάγρυπνη εγκατάλειψη ή αλλιώς διαισθητική αντίληψη.
Για μένα, το Τάι Τσι και ο διαλογισμός είναι η τέχνη του να λειτουργείς νηφάλια και αποστασιοποιημένα μέσα στη διαρκή κίνηση και τις προκλήσεις της ζωής.
ΒΙΟΡΓΡΑΦΙΚΟ_ Ο Γιάννης Ντούσιας γεννήθηκε στη Λάρισα και σπούδασε Φυσική στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Εδώ και δεκαετίες ασχολείται με την αυτογνωσία, τον διαλογισμό και το Τάι Τσι Τσουάν. Είναι ιδρυτής της ομάδας “Βίωση”, μέσα από την οποία διδάσκει μια βιωματική προσέγγιση της αυτογνωσίας και της εσωτερικής αναζήτησης, πραγματοποιώντας ομιλίες, σεμινάρια και εκπαιδευτικές δράσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό.
