Τον περασμένο Σεπτέμβριο, κατά τη διάρκεια του συνεδρίου του Εργατικού Κόμματος, ο τότε δήμαρχος του Μάντσεστερ διακήρυξε την επιθυμία του να δει το Ηνωμένο Βασίλειο να επιστρέφει στην Ευρωπαϊκή Ενωση κάποια στιγμή κατά τη διάρκεια της υπόλοιπης ζωής του. Εναν χρόνο αργότερα, ο Μπέρναμ είναι πλέον πρωθυπουργός και ενώ σπεύδει να υπογραμμίσει πως δεν επιδιώκει την αναίρεση του Μπρέξιτ, έχει αρκετές ευκαιρίες αλλά και προκλήσεις στην επαναπροσέγγιση των δύο πλευρών. Ο προκάτοχός του άφησε ημιτελείς συμφωνίες, μία αναβληθείσα σύνοδο κορυφής και μία απορριφθείσα πολιτική στρατηγική. Ολα αυτά τώρα πρέπει να αλλάξουν.
Ως πολιτικός που στο παρελθόν έχει ασχοληθεί κατ’ αποκλειστικότητα με ζητήματα εσωτερικής πολιτικής, ο Μπέρναμ είναι σχετικά άγνωστος στις Βρυξέλλες. Αυτό πρόκειται να αλλάξει τους επόμενους μήνες, εν αναμονή της συνόδου κορυφής Βρετανίας – ΕΕ που θα λάβει χώρα το φθινόπωρο. Στις Βρυξέλλες, οι πιο αισιόδοξοι αναλυτές και διπλωμάτες θεωρούν πως ο Μπέρναμ, ως διπλωματική tabula rasa, προσφέρει αυξημένες δυνατότητες επανασύγκλισης, ενώ άλλοι υπογραμμίζουν πως δεσμεύεται από το ίδιο, όχι ιδιαίτερα φιλόδοξο προεκλογικό πρόγραμμα του Στάρμερ και πως οι επιλογές του σε ζητήματα άμυνας, ενέργειας και οικονομικής συνεργασίας είναι περίπου οι ίδιες.
Σε κάθε περίπτωση, οι δύο πλευρές αναμένεται εντός του φθινοπώρου να υπογράψουν τρεις σημαντικές συμφωνίες: μείωση της γραφειοκρατίας για την εξαγωγή και εισαγωγή τροφίμων, σύγκλιση των συστημάτων εμπορίας εκπομπών ρύπων και, ίσως το πιο σημαντικό, μία συμφωνία ελεύθερης μετακίνησης πολιτών 18-30 ετών μεταξύ ΕΕ και Βρετανίας. Οι συζητήσεις για την ελεύθερη μετακίνηση νέων βρίσκονται σε εξέλιξη εδώ και δύο χρόνια, με το μεγαλύτερο αγκάθι να είναι το ανώτατο όριο των 50.000 θεωρήσεων που θέτει η Βρετανία, μαζί με την αυξημένη ιατροφαρμακευτική ασφάλιση και τα υψηλά δίδακτρα φοίτησης στα βρετανικά πανεπιστήμια. Ισως η τελική via media να βρεθεί στην έκπτωση (αλλά όχι εξομοίωση) των διδάκτρων και στη μερική αύξηση του αριθμού των θεωρήσεων που θα εκδοθούν.
Ως προς την οικονομική συνεργασία των δύο πλευρών, τα προβλήματα που θα αντιμετωπίσει ο Μπέρναμ είναι μεγαλύτερα. Η Βρετανία φυσικά επιθυμεί την επιστροφή στην κοινή αγορά, αλλά οι Βρυξέλλες έχουν θέσει ως όρους μιας τέτοιας επιστροφής την ελεύθερη μετακίνηση πολιτών και τη συνεισφορά στον κοινοτικό προϋπολογισμό – αμφότερες βρετανικές κόκκινες γραμμές. Εκεί όπου ο Μπέρναμ διαθέτει μεγαλύτερη ευχέρεια είναι μάλλον τα ζητήματα αμυντικής συνεργασίας, όπου ολοένα και περισσότερο οι δύο πλευρές συγκλίνουν, ειδικότερα στα ζητήματα εγχώριας παραγωγής εξοπλισμών. Το ίδιο ισχύει και στα ζητήματα AI, όπου η φιλοδοξία του Μπέρναμ για την ανάπτυξη εθνικής τεχνολογίας είναι ταυτόσημη με αυτή της ΕΕ για στρατηγική αυτονομία και μη εξάρτηση από τρίτους προμηθευτές.
Το μεγαλύτερο δίλημμα, όμως, είναι πολιτικό. Είναι πιθανό πως το Εργατικό Κόμμα δεν πρόκειται να κερδίσει τις επόμενες εκλογές αν δεν τοποθετηθεί ανοικτά υπέρ της επαναπροσέγγισης με την ΕΕ, με γενναιόδωρους όρους και φιλοδοξία. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να επανακτήσει ψηφοφόρους από τους Πράσινους και τους Φιλελεύθερους Δημοκράτες (μεσοσταθμικά, τα δύο αυτά κόμματα συγκεντρώνουν 20% στις δημοσκοπήσεις). Αλλωστε, οι ευρωσκεπτικιστές ψηφοφόροι δεν πρόκειται να ψηφίσουν τους Εργατικούς, ιδιαίτερα όταν έχουν την επιλογή δύο άλλων κομμάτων με πιο αυθεντική αντιευρωπαϊκή ατζέντα, του κόμματος του Φάρατζ και των Συντηρητικών.
Ο επικοινωνιακά χαρισματικότερος Μπέρναμ μπορεί να προωθήσει τα πολιτικά και οικονομικά οφέλη της επαναπροσέγγισης με την Ευρωπαϊκή Ενωση, ακόμη και την αναστροφή του Μπρέξιτ και την επιστροφή της χώρας στην ευρωπαϊκή οικογένεια, ως μέρος του διλήμματος των επόμενων εκλογών. Αλλωστε, η πλειοψηφία των ψηφοφόρων έχει, σύμφωνα με τις μετρήσεις, μετανιώσει για την απόφαση του 2016 (55% έναντι 34%, σύμφωνα με την πιο πρόσφατη μέτρηση). Η τελική επιλογή ενδέχεται να επηρεάσει τη μοίρα των Εργατικών. Γενναία επαναπροσέγγιση, λοιπόν, με την ΕΕ ως πρώτο βήμα προς την επανένταξη ή άλλη μία χλιαρή διαπραγμάτευση μερικής σύγκλισης; Οι επόμενοι μήνες θα δείξουν τον δρόμο.
Ο Ιωάννης Χουντής ντε Φάμπρι είναι ιστορικός των ιδεών, συγγραφέας και σύμβουλος στη Βουλή των Λόρδων
Πηγή: tanea.gr
