Στη Σύνοδο του NATO στην Άγκυρα, οι σύμμαχοι ανακοίνωσαν άλλη μια κοινοτοπία περί πιστής δέσμευσης στο άρθρο 5. Ήδη, από τότε που ανέλαβε τα ηνία του ο Μαρκ Ρούτε, Καναδάς και Ευρώπη δεσμεύτηκαν να δαπανήσουν επιπλέον 1,2 τρισεκ. δολ. καταπραΰνοντας την Ουάσιγκτον που ζητά επιμερισμό των αμυντικών δαπανών. Παρόλα αυτά, δύο άτυπες «σχολές» σκέψης γεννήθηκαν στους κόλπους του NATO. Οι Ευρωπαίοι συμφωνούν ολοένα περισσότερο ως προς την ανάγκη αύξησης των στρατιωτικών δαπανών και ανάπτυξης στρατιωτικών δυνατοτήτων, αλλά εξακολουθούν να είναι διχασμένοι ανάμεσα σε αυτές τις αντίθετες κοσμοθεωρίες, οι οποίες αντιστοιχούν σε δύο πόλους εντός της Συμμαχίας. Από τη μία είναι όσοι συμπαρατάσσονται με τον νέο γενικό γραμματέα και από την άλλη όσοι συμφωνούν με την τάση που φέρνει ο καναδός ηγέτης Μαρκ Κάρνεϊ.
Ο γενικός γραμματέας ωθεί τα κράτη μέλη σε αύξηση των αμυντικών δαπανών, ξεκαθαρίζοντας ότι αυτές δεν αποσκοπούν στην αντικατάσταση των αμερικανικών δυνατοτήτων, αλλά έναν τρόπο να πειστούν οι Αμερικανοί να μην μειώσουν το στρατιωτικό τους αποτύπωμα στην Ευρώπη.
Υπενθυμίζεται άλλωστε ότι ο Ρούτε έχει κατηγορηθεί ως «ψιθυριστής» (whisperer) ή ακόμα και «δουλοπρεπής» – «orchestrated grovel» (ενορχηστρωμένη δουλοπρέπεια) – προς τον Αμερικανό πρόεδρο, τον οποίο μάλιστα έχει αποκαλέσει «daddy» (μπαμπάκα).
Το αντίπαλο δέος είναι ο σχετικά νέος πρωθυπουργός του Καναδά, ο οποίος έχει επικρίνει δριμύτατα τον Ντόναλντ Τραμπ.
Στην Άγκυρα, ο Κάρνεϊ είχε σκοπό να πείσει τις μεσαίες δυνάμεις του ΝΑΤΟ – Καναδά και Ευρωπαίους- να ενωθούν απέναντι στις ΗΠΑ που «επανεξετάζουν τις προτεραιότητές τους». Αντίθετα με τον Ρούτε, ο Κάρνεϊ υποστηρίζει ότι οι εταίροι πρέπει να αναπτύξουν αμυντικές δυνατότητες ανεξάρτητες από τις ΗΠΑ. Αυτές όμως δεν θα είναι μόνο αντιστάθμισμα απέναντι σε μια πιθανή μείωση των αμερικανικών δυνατοτήτων, αλλά και ως τρόπο περιορισμού της εξάρτησης στις απρόβλεπτες ΗΠΑ.
Υπενθυμίζεται ότι ήδη από το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός της Ελβετίας, ο Κάρνεϊ είχε κάνει εντύπωση με την ανακοίνωση του μοντέλου περί μεσαίων δυνάμεων, που θα έπρεπε να επιβιώσουν. Τα ίδια επανέλαβε και στην ομιλία του κατά την επίσκεψή του στο Πεκίνο, υπογραμμίζοντας ότι ακόμη και μακροχρόνιοι σύμμαχοι και γείτονες των ΗΠΑ, όπως ο Καναδάς, πρέπει να βρουν τρόπο να αντισταθμίζουν τους κινδύνους.
Οι συνέπειες ενός διχασμού
«Εάν τα ευρωπαϊκά κράτη ή ο Καναδάς την υιοθετούσαν, η πολιτική τους θα μπορούσε τελικά να μοιάζει πολύ περισσότερο με εκείνη της Τουρκίας» σημειώνει ηΈμμα Άσφορντ, ανώτερη ερευνήτρια στο πρόγραμμα «Επαναπροσδιορίζοντας την Υψηλή Στρατηγική των ΗΠΑ» του Κέντρου (Stimson Center’s Reimagining U.S. Grand Strategy Program). «Καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου κατά της τρομοκρατίας, αλλά ακόμη και μετά την έναρξη του ρωσοουκρανικού πολέμου, η Τουρκία του Ερντογάν υπήρξε πρόθυμη να στηρίζει τη συμμαχία, αλλά μόνο στον βαθμό που αυτό συμβάδιζε με τις τουρκικές ανάγκες και προτιμήσεις».
Ηγέτες που συντάσσονται σίγουρα με την άποψη του Κάρνεϊ είναι ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και ο ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ. Ο γάλλος ηγέτης είχε προωθήσει πριν την έλευση του Κάρνεϊ την έννοια της ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας από τις ΗΠΑ, ενώ οι σχέσεις του Σάντσεθ με τον αμερικανό ηγέτη βρίσκονται στο ναδίρ.
Οι συνέπειες αυτής της διαφωνίας είναι βαθιές, σύμφωνα με την ανάλυση της Άσφορντ στο περιοδικό Foreign Policy, καθώς επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό το σε τι θεωρούν τα κράτη ότι πρέπει να επενδύσουν κατά τη διάρκεια αυτής της μετάβασης.
«Αρκεί απλώς να δοθεί έμφαση στην αύξηση των δαπανών; Ή μήπως τα ευρωπαϊκά κράτη πρέπει να κινηθούν ταχύτατα προς συγκεκριμένες δυνατότητες;» λέει.
Πάντως, για την ίδια, αυτή τη στιγμή υπάρχει επίσης ελάχιστος χώρος είτε για εκείνους που επιθυμούν πλήρη ρήξη με τις ΗΠΑ είτε για εκείνους που θέλουν επιστροφή στην προ Τραμπ εποχή, όπως στο προτεινόμενο από το αμερικανικό Υπουργείο Άμυνας «ΝΑΤΟ 3.0», μια προσέγγιση που θα διατηρούσε τη διατλαντική συμμαχία, αλλά θα μείωνε την αμερικανική παρουσία στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Η Ελλάδα με ποιόν είναι
Πάντως η θέση της Ελλάδας φαίνεται να προσεγγίζει περισσότερο τη θέση του Μαρκ Ρούτε, αλλά δίνοντας έμφαση και στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας.
Σε συνέντευξή του στο CNN στο περιθώριο του NATO Public Forum (10 Ιουλίου 2024), ο έλληνας πρωθυπουργός είχε δηλώσει ότι η ευρωπαϊκή άμυνα θα ήταν συμπληρωματική και όχι ανταγωνιστική. Την ίδια λογική ανέπτυξε στη συνέντευξή του στο Foreign Policy, στις 6 Φεβρουαρίου 2026, όπου αναγνώρισε ότι «ο πρόεδρος Τραμπ είχε δίκιο όταν επισήμανε ότι η Ευρώπη δεν συνεισέφερε το δίκαιο μερίδιό της στις αμυντικές δαπάνες», προσθέτοντας ότι η ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία πρέπει να αναπτυχθεί χωρίς να διαρραγεί ο διατλαντικός δεσμός. Βέβαια είναι υπέρ μιας αμυντικής αρχιτεκτονικής της Ευρώπης, ανεξάρτητα τι συμβαίνει στο NATO.
Τον Απρίλιο του 2026 σε συνέντευξή του θα επαναλάμβανε την ενίσχυση ευρωπαϊκού πυλώνα της ευρωπαϊκής μας άμυνας, αλλά όχι αυτό να συμβεί εις βάρος του NATO. Πρόσθεσε μάλιστα ότι «πρέπει να αναγνωριστεί ότι το ΝΑΤΟ ήταν ουσιαστικά – και εξακολουθεί, έως έναν βαθμό, να είναι — μια Συμμαχία υπερβολικά εξαρτημένη από τις ΗΠΑ».
Επομένως, συνέχισε, πρέπει και οι Ευρωπαίοι «να αναλάβουμε το μερίδιο του βάρους που μας αναλογεί και να διασφαλίσουμε ότι θα αυξήσουμε τις αμυντικές μας δαπάνες και θα ενισχύσουμε τις ευρωπαϊκές αμυντικές μας δυνατότητες».
Στην πρόσφατη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, υπογράμμισε ότι πάντα ήταν «ένθερμος υποστηρικτής της έννοιας της ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας, όχι ανταγωνιστικά προς το ΝΑΤΟ, αλλά ως ισχυρού ευρωπαϊκού πυλώνα που θα μπορούσε να ενισχύσει τη συμμαχία σε όλα τα επίπεδα.
Υπογράμμισε ότι «η ενίσχυση του ευρωπαϊκού πυλώνα του ΝΑΤΟ αποτελεί προϋπόθεση για την ίδια την επιβίωση της Συμμαχίας».
Ο Κάρνεϊ όμως μίλησε για αυτόνομη αναβάθμιση των στρατιωτικών δυνατοτήτων των κρατών μελών, ώστε να επιβιώσουν ακόμα και έναντι των συμμαχικών ΗΠΑ. Η Αθήνα, δεν φαίνεται να σκέφτεται τόσο ανεξάρτητα.
Πηγή: in.gr
