Του Νίκου Κωτσικόπουλου
Τα νοικοκυριά της Ευρωζώνης μπήκαν στο 2026 με ικανοποιητικό εισόδημα, αποταμίευση και περιουσία, αλλά η εικόνα δεν έχει πια τη δυναμική των προηγούμενων ετών, καθώς οι ανοδικοί ρυθμοί έχουν μετριασθεί. Τα στοιχεία της ΕΚΤ δείχνουν ότι τα νοικοκυριά στην Ευρωζώνη εξακολουθούν να αποταμιεύουν, να επενδύουν και να διατηρούν περιουσιακά στοιχεία και ακίνητα, αλλά οι ταχύτητες έχουν κατέβει βραχυχρόνια από το τελευταίο τρίμηνο του 2025, όπως επίσης και από τα υψηλά της τελευταίας πενταετίας.
Η γενική εικόνα από στοιχεία της ΤτΕ και εθνικούς λογαριασμούς της ΕΛΣΤΑΤ δείχνει ότι τα ελληνικά νοικοκυριά ανεβάζουν ταχύτερα το (χαμηλότερο) εισόδημά τους, αλλά, ενώ οι καταθέσεις τους αυξάνονται, η ουσιαστική αποταμίευση στους εθνικούς λογαριασμούς παραμένει αρνητική. Αντίθετα, η αξία των ακινήτων έχει καλύτερη δυναμική από την Ευρωζώνη και η χρηματοδότηση με ενίσχυση από το πρόγραμμα “Σπίτι μου 2” έχει καλή επιτάχυνση. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι δεν δίνονται αναλυτικά στοιχεία για καθεμία χώρα και, έτσι, δεν μπορεί να γίνει η ακριβής σύγκριση.
Στοιχεία της ΕΚΤ για την περιουσία και το εισόδημα των νοικοκυριών στην Ευρωζώνη το πρώτο τρίμηνο φέτος δείχνουν ότι:
– Το ακαθάριστο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών αυξήθηκε με ετήσιο ρυθμό 3%, από 3,3% το προηγούμενο τρίμηνο.
– Οι αμοιβές των εργαζομένων αυξήθηκαν 4%, από 4,3% στο προηγούμενο τρίμηνο.
– Το εισόδημα από αυτοαπασχόληση και μικρές ατομικές δραστηριότητες αυξήθηκε 2,5%, από 2,3% στο προηγούμενο τρίμηνο.
– Η κατανάλωση αυξήθηκε 3,6%, όσο και πριν.
– Η ακαθάριστη αποταμίευση μειώθηκε -1,1%, από +1,3%, και το ποσοστό αποταμίευσης υποχώρησε σε 14,5%, από 14,7%.
– Οι συνολικές χρηματοοικονομικές επενδύσεις ανέβασαν ρυθμό σε 2,8%, από 2,6%.
– Τα μετρητά και καταθέσεις παρέμειναν σταθερά στο 3%.
Η αποταμίευση κόβει ρυθμό και τα ακίνητα χάνουν ορμή
Στην Ευρώπη, η εικόνα της αποταμίευσης αποτυπώνει καλύτερα την πτώση των ρυθμών. Δείχνει ότι τα νοικοκυριά της Ευρώπης διατηρούν καλό “μαξιλάρι”, αλλά δεν μεγαλώνει πια.
Οι μη χρηματοοικονομικές επενδύσεις των νοικοκυριών, που αφορούν κυρίως κατοικίες, αυξήθηκαν 4,3% στο πρώτο τρίμηνο του 2026, από 6,7% το προηγούμενο τρίμηνο. Υπάρχει ανάκαμψη μετά το χαμηλό του 2023, όχι όμως επιστροφή στο πολύ δυνατό 2021, και η ανοδική τάση χάνει στροφές κι εδώ. Παρόμοια είναι η εικόνα στις αξίες των κατοικιών. Ο πλούτος από κατοικίες αυξήθηκε 3,3% στο τελευταίο τρίμηνο, από 4,6% πριν: καλύτερα από τα χαμηλά του 2024, αλλά πιο αδύναμα από τους ρυθμούς που είχε δει η αγορά στην προηγούμενη ανοδική φάση.
Η καθαρή περιουσία των νοικοκυριών –δηλαδή η συνολική αξία των περιουσιακών στοιχείων τους αφού αφαιρεθούν τα χρέη– αυξήθηκε λιγότερο, 3,9%, από 4,9%. Το επίπεδο παραμένει υψηλό, όμως ο ρυθμός έχει γυρίσει χαμηλότερα.
Η εικόνα των νοικοκυριών στην Ελλάδα
Για την Ελλάδα, το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και των μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων αυξήθηκε 9,8%, στα 42,56 δισ. ευρώ, ενώ η τελική καταναλωτική δαπάνη αυξήθηκε 5,3%, στα 43,9 δισ. ευρώ, στο τελευταίο τρίμηνο του 2025.
Παρά την αύξηση του εισοδήματος, η αποταμίευση ήταν ακόμη αρνητική στο -3,2%, αν και βελτιωμένη από το -7,6% του τελευταίου τριμήνου 2024. Η εικόνα δείχνει ότι το εισόδημα ανεβαίνει, αλλά στο σύνολο της οικονομίας η κατανάλωση παραμένει μεγαλύτερη από το διαθέσιμο εισόδημα.
Οι τραπεζικές καταθέσεις δείχνουν σημαντική βελτίωση, αλλά δεν πρέπει να συγχέονται με την αποταμίευση των εθνικών λογαριασμών. Τον Απρίλιο του 2026 οι καταθέσεις νοικοκυριών και ιδιωτικών μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων αυξήθηκαν κατά 869 εκατ. ευρώ και ο ετήσιος ρυθμός ανέβηκε στο 4,1%. Τον Μάιο αυξήθηκαν επίσης, άλλα 340 εκατ. ευρώ, με τον ίδιο ετήσιο ρυθμό 4,1%.
Στην αγορά Αμοιβαίων Κεφαλαίων, που δεν είναι συγκρίσιμη με την τραπεζική αποταμίευση, αλλά δείχνει μεταστροφή των ιδιωτών στην Ελλάδα, τα στοιχεία πρώτου τριμήνου φέτος δείχνουν θετικές ροές 981 εκατ. ευρώ προς τους ΟΣΕΚΑ, δηλαδή οργανισμούς συλλογικών επενδύσεων σε κινητές αξίες, ενώ το ενεργητικό των Αμοιβαίων Κεφαλαίων που διαχειρίζονται ελληνικές ΑΕΔΑΚ διαμορφώθηκε στα 29,93 δισ. ευρώ στις 31 Μαρτίου και ξεπέρασε τα 30 δισ. ευρώ τον Απρίλιο.
Στην Ευρωζώνη, η περιουσία των νοικοκυριών σε μετοχές αυξήθηκε 1,8% από 1,9%, τα μερίδια Αμοιβαίων 5,9% από 6% και τα συνταξιοδοτικά προγράμματα 5,1% από 2,6%.
Καλύτερη χρηματοδότηση
Στα δάνεια, η εικόνα αλλάζει αργά. Τον Μάιο του 2026 η χρηματοδότηση προς ιδιώτες και ιδιωτικά μη κερδοσκοπικά ιδρύματα αυξήθηκε με ετήσιο ρυθμό 2,7%. Στα στεγαστικά, η πτώση των επιτοκίων και τα προγράμματα στήριξης βοηθούν την αγορά.
Η Τράπεζα της Ελλάδος αναφέρει ότι περίπου το 30% των νέων στεγαστικών στις αρχές του 2026 συνδέθηκε με τα προγράμματα “Σπίτι μου ΙΙ” και “Αναβαθμίζω το σπίτι μου”, που δίνουν άτοκη ή χαμηλότοκη χρηματοδότηση, ενώ το “Σπίτι μου ΙΙ” είχε εγκρίσεις 14.157 δανείων, συνολικού ποσού 1,706 δισ. ευρώ.
Τα προγράμματα και τα φθηνά επιτόκια βοήθησαν σημαντικά. Στην Έκθεση Νομισματικής Πολιτικής η ΤτΕ αναφέρει ότι το μεσοσταθμικό επιτόκιο στεγαστικών δανείων υποχώρησε στο 3,3% τον Απρίλιο του 2026. Τον Μάιο, στα νέα δάνεια, το μέσο επιτόκιο των στεγαστικών με κυμαινόμενο επιτόκιο ήταν 3,50%, ενώ στα καταναλωτικά δάνεια με συγκεκριμένη διάρκεια και κυμαινόμενο επιτόκιο ήταν 10,75%.
Στα ακίνητα, η Ελλάδα κινείται πιο δυνατά από την Ευρωζώνη. Στο πρώτο τρίμηνο του 2026 οι τιμές διαμερισμάτων αυξήθηκαν 5,7% στο σύνολο της χώρας, με 5,2% στην Αθήνα, 6,4% στη Θεσσαλονίκη, 5,4% στις άλλες μεγάλες πόλεις και 6,9% στις λοιπές περιοχές. Αυτό ενισχύει την περιουσία όσων έχουν ακίνητο, αλλά κάνει δυσκολότερη την αγορά για όσους χρειάζονται δάνειο.
Πηγή: capital.gr
